Η Βενεζουέλα, μια χώρα με τεράστιους φυσικούς πόρους, αντιμετωπίζει μια πολύπλευρη κρίση που επηρεάζει την πολιτική της σταθερότητα, την οικονομία και την κοινωνική συνοχή. Οι πρόσφατες εντάσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες χαρακτήρισαν το “Καρτέλ των Ήλιων” (Cartel de los Soles) ως “ξένη τρομοκρατική οργάνωση”, με τον Αμερικανό πρόεδρο να κατηγορεί τον Νικολάς Μαδούρο για επικεφαλής, έχουν εντείνει τις ανησυχίες για πιθανή στρατιωτική επέμβαση. Από την άλλη πλευρά, η Βενεζουέλα απορρίπτει τις κατηγορίες, κάνοντας λόγο για “εφεύρεση” και “ιμπεριαλιστικά” σχέδια.
Η χώρα, με πληθυσμό περίπου 28,4 εκατομμύρια, διαθέτει μια επικράτεια 916.445 τετραγωνικών χιλιομέτρων, που καλύπτεται από βουνά, τροπικές ζούγκλες και ποτάμιες πεδιάδες. Η πλειονότητα του πληθυσμού, περίπου 85%, ζει σε αστικές περιοχές, κυρίως στην πρωτεύουσα Καράκας (3 εκατομμύρια), τη Μαρακάιμπο (2,4 εκατομμύρια) και τη Βαλένθια (2 εκατομμύρια). Η μέση διάρκεια ζωής είναι περίπου 73 έτη, με ποσοστό γονιμότητας δύο παιδιών ανά γυναίκα.
Η πολιτική ιστορία της Βενεζουέλας χαρακτηρίζεται από εναλλαγές μεταξύ δημοκρατικών, λαϊκιστικών και αυταρχικών καθεστώτων. Η εξάρτηση από το πετρέλαιο, ιδιαίτερα από τη δεκαετία του 1980, οδήγησε σε σοβαρές οικονομικές υφέσεις, ενισχύοντας τη διαφθορά και την απογοήτευση του κοινού. Αυτή η κατάσταση άνοιξε τον δρόμο για την άνοδο του Ούγκο Τσάβες, ο οποίος, εκμεταλλευόμενος την οργή του λαού, εκλέχθηκε πρόεδρος το 1999. Η “Μπολιβαριανή Επανάσταση” του Τσάβες, αν και αρχικά μείωσε τη φτώχεια, μέσω κοινωνικών προγραμμάτων, κατέστησε τη χώρα ευάλωτη λόγω της υπερβολικής δαπάνης και της μεγάλης εξάρτησης από το πετρέλαιο. Μετά τον θάνατό του το 2013, ο διάδοχός του, Νικολάς Μαδούρο, εδραίωσε την εξουσία του.
Η οικονομία της Βενεζουέλας, με ΑΕΠ 108,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα έσοδα από το πετρέλαιο, τα οποία αποτελούν περίπου το 58% του κρατικού εισοδήματος. Παρά την οικονομική κρίση και τη συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά 70% την περίοδο 2014-2024, χαλάρωση των κυρώσεων από τις ΗΠΑ το 2023 οδήγησε σε ανάπτυξη 5%. Η χώρα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο (303 δισεκατομμύρια βαρέλια), αλλά η εξαγωγή τους, λόγω της ιδιαίτερης φύσης του αργού πετρελαίου, απαιτεί προηγμένες τεχνικές και έχει υψηλότερο κόστος. Η Κίνα και η Ισπανία είναι σημαντικοί εμπορικοί εταίροι, μαζί με τις ΗΠΑ.
Η μεταναστευτική κρίση, που επιδεινώθηκε από το 2015, έχει οδηγήσει στην έξοδο εκατομμυρίων Βενεζουελάνων, οι οποίοι αναζητούν σταθερότητα και καλύτερες ευκαιρίες. Η αύξηση της ανεργίας, η υψηλή πληθωριστική πίεση και οι ελλείψεις σε βασικά αγαθά έχουν επιδεινώσει την ανθρωπιστική κρίση.
Η στρατιωτική δύναμη της Βενεζουέλας, αν και διατηρεί στενές σχέσεις με Κίνα, Ρωσία, Ιράν και Κούβα, έχει αποδυναμωθεί λόγω της οικονομικής ύφεσης. Η πρόσφατη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Καραϊβική, με την διεξαγωγή επιθέσεων σε πλοία, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και ανησυχίες για κλιμάκωση, με την Ουάσιγκτον να δηλώνει ότι στοχεύει στην καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών. Ωστόσο, στοιχεία από τον ΟΗΕ δείχνουν ότι η Βενεζουέλα παίζει κυρίως ρόλο διέλευσης, με την παραγωγή κοκαΐνης να προέρχεται κυρίως από Κολομβία, Περού και Βολιβία.
