Ο πρώην βασιλιάς της Νεπάλ, Gyanendra Shah, λίγες μέρες πριν από τις προγραμματισμένες βουλευτικές εκλογές, έστειλε ένα βίντεο μήνυμα με υπότιτλους στα Αγγλικά, εκφράζοντας την έντονη ανησυχία του για την πορεία της χώρας. Με λόγια που υποδηλώνουν βαθιά δυσπραγία, ο 78χρονος πρώην μονάρχης δήλωσε ότι «η χώρα βρίσκεται σε μια από τις πιο επώδυνες καταστάσεις στην ιστορία της». Υποστήριξε ότι, παρόλο που οι περιοδικές εκλογές είναι μια φυσιολογική διαδικασία σε ένα δημοκρατικό σύστημα, θα πρέπει να υπάρξει εθνική συναίνεση πριν από τη διεξαγωγή τους, προκειμένου να αποφευχθεί μετα-εκλογική σύγκρουση ή αναταραχή.
Η τοποθέτηση του Shah, ο οποίος ήταν στον θρόνο για επτά χρόνια πριν την κατάργηση της μοναρχίας το 2008, φαίνεται να απευθύνεται σε ένα κομμάτι του πληθυσμού που διατηρεί νοσταλγία για τη βασιλεία. Από το 2008, το Νεπάλ, μια φτωχή χώρα με 30 εκατομμύρια κατοίκους, έχει βιώσει έντονη πολιτική αστάθεια, με 14 κυβερνήσεις και εννέα πρωθυπουργούς. Πρόσφατα, μια εξέγερση που καθοδηγείται από τη Γενιά Ζ απαίτησε την αλλαγή της καθεστηκυίας πολιτικής τάξης, οδηγώντας στη συγκρότηση μεταβατικής κυβέρνησης για τη διενέργεια των εκλογών της 5ης Μαρτίου.
Αυτές οι εξελίξεις έχουν αναζωπυρώσει τις συζητήσεις στην χώρα για μια πιθανή επιστροφή της μοναρχίας και αν αυτή η προοπτική έχει σημαντική δημόσια υποστήριξη. Υπάρχει περιορισμένη πολιτική στήριξη, καθώς το κόμμα Rastriya Prajatantra Party (RPP), που κέρδισε 14 έδρες στις εκλογές του 2022, τάσσεται ανοιχτά υπέρ της αποκατάστασης της συνταγματικής μοναρχίας. Ο ηγέτης του, Rabindra Mishra, εξέφρασε την άποψη ότι η έκκληση του Shah για συναίνεση απηχεί τις δικές του σκέψεις, τονίζοντας την ανάγκη για «εθνική συναίνεση και συστημική αναδιάρθρωση».
Κριτικοί, ωστόσο, βλέπουν στις δημόσιες εμφανίσεις του Shah πολιτικές κινήσεις στρατηγικής σημασίας. Ο πρώην πρωθυπουργός Baburam Bhattarai χαρακτήρισε τις δηλώσεις του Shah «ανησυχητικές», τονίζοντας ότι η μοναρχία έχει καταργηθεί νόμιμα και ότι ο πρώην βασιλιάς θα πρέπει να σκέφτεται πώς να συνεισφέρει ως πολίτης. Ο πολιτικός αναλυτής CK Lal, από την άλλη, εξέφρασε μια πιο ήπια άποψη, αναφέροντας ότι είναι δύσκολο για κάποιον που κατείχε απόλυτη εξουσία να αποδεχτεί την αφάνεια.
Το RPP περιγράφει τη μοναρχία ως «θεσμό-φύλακα», απαραίτητο για μια χώρα σε κρίση, και υποστηρίζει ότι ένας τελετουργικός μονάρχης θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «ενοποιητικό σύμβολο» πάνω από τα κομματικά συμφέροντα, προσφέροντας σταθερότητα εν μέσω εσωτερικών προκλήσεων και γεωπολιτικών πιέσεων. Αντίθετα, ο Bhattarai απορρίπτει αυτή την ιδέα, υποστηρίζοντας ότι η ιδέα μιας ινδουιστικής μοναρχίας συγκρούεται με το πολυπολιτισμικό και κοσμικό πλαίσιο του Νεπάλ.
Η συζήτηση για την αποκατάσταση της μοναρχίας συνδέεται στενά με την πρόταση για επαναφορά του Νεπάλ ως ινδουιστικού κράτους, κάτι που ίσχυε μέχρι το 2008. Ενώ το RPP πλαισιώνει την πρόταση ως πολιτιστική διατήρηση, επικριτές την χαρακτηρίζουν ως «ρομαντισμό» και ως αντισυνταγματική ενέργεια σε μια κοσμική χώρα. Παρά την έλλειψη επίσημης ανάμιξης στην πολιτική, ο Shah διατηρεί μια ορατή δημόσια παρουσία, ενώ αναφορές για πιθανή υποστήριξη από την Ινδία, λόγω της ινδουιστικής της ιδεολογίας, έχουν προκαλέσει εικασίες, αν και αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι ξένες κυβερνήσεις υποστηρίζουν τους νικητές.
