Η πρόσφατη σύγκρουση στο Ιράν, που περιλαμβάνει επιθέσεις από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ και τον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη Αγιολάχ Αλί Χαμενεΐ, έχει προκαλέσει αναταραχή στη Μόσχα. Παρά τους πυρηνικούς της πόρους, ορισμένοι Ρώσοι σχολιαστές εκφράζουν ανησυχίες για πιθανές επιθέσεις, ερμηνεύοντας τις δηλώσεις Δυτικών αξιωματούχων ως ενδείξεις προθέσεων.
Ωστόσο, πέρα από την ανησυχία, η επίθεση στο Ιράν θεωρείται από τη Ρωσία ως δικαίωση της δικής της γεωπολιτικής στρατηγικής, συμπεριλαμβανομένης της εισβολής στην Ουκρανία. Επιβεβαιώνει την μακροχρόνια άποψη του Κρεμλίνου για μια “ανυπάκουη” και “παράλογη” Δύση, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, παρατηρώντας τα γεγονότα στο Ιράν, πιθανόν να θυμάται την επέμβαση του ΝΑΤΟ στη Λιβύη το 2011, η οποία τον επηρέασε βαθύτατα. Η πτώση του Μουαμάρ Καντάφι, μετά από παρέμβαση του ΝΑΤΟ, η οποία υποβοηθήθηκε από την Ρωσία, υπήρξε καθοριστική για την απόφασή του να επιστρέψει στην προεδρία. Η βίαιη εκτέλεση του Καντάφι, που μεταδόθηκε ευρέως, έγινε για τον Πούτιν σαφής επίδειξη του τι θα μπορούσε να συμβεί στον ίδιο και στη Ρωσία, αν επέτρεπε τη “νεοφιλελεύθερη σταυροφορία εκδημοκρατισμού” της Δύσης.
Τα γεγονότα αυτά, σε συνδυασμό με τις διαδηλώσεις στη Μόσχα το 2011, ενίσχυσαν την πεποίθησή του ότι έπρεπε να λάβει αποφασιστικά μέτρα. Η απόφαση για σκληρή καταστολή των διαδηλώσεων λίγο πριν την ορκωμοσία του το 2012, αποτέλεσε σημείο καμπής, οδηγώντας τελικά στην επέμβαση στην Ουκρανία.
Βλέποντας τα όσα εκτυλίσσονται στο Ιράν, ο Πούτιν νιώθει επιβεβαιωμένος για τις ενέργειές του στην Ουκρανία και ευγνώμων για το πυρηνικό οπλοστάσιο της Σοβιετικής Ένωσης, που διασφαλίζει την κυριαρχία της Ρωσίας. Παρά την “βίαιη πολεμική επίθεση” κατά της Ουκρανίας, αισθάνεται ότι υπερασπίζεται μια παλαιότερη τάξη πραγμάτων, η οποία, κατά την άποψή του, έχει αποσταθεροποιηθεί από μια “υπερβολικά σίγουρη, αλαζονική και αδιάκριτη” Δύση.
Η ιδέα μιας πλήρους κλίμακας επίθεσης στην Ουκρανία έχει τις ρίζες της στη σοβιετική διδασκαλία της δεκαετίας του 1930, περί “προώθησης του πολέμου στο έδαφος του εχθρού”. Η Ουκρανία και η Γεωργία έγιναν “εχθρικό έδαφος” μετά την απόφαση του ΝΑΤΟ το 2007 να δεχτεί την υποψηφιότητά τους, μια τακτική που δοκιμάστηκε πρώτα στη Γεωργία το 2008. Οι επιθέσεις στην Ουκρανία το 2014 και η εισβολή του 2022 σχεδιάστηκαν από το Κρεμλίνο ως προληπτικά μέτρα κατά της στρατιωτικής επέμβασης που έζησαν το Ιράκ, η Λιβύη, η Συρία και τώρα το Ιράν.
Η μετατροπή της Ουκρανίας στο καθοριστικό πεδίο μάχης του συγκρούσεως με τη Δύση επέτρεψε στο Κρεμλίνο να προστατεύσει την πλειοψηφία του ρωσικού πληθυσμού από τον άμεσο αντίκτυπο του πολέμου, που παρουσιάστηκε στην κοινωνία ως αναπόφευκτος.
Το Ιράν, παρά τις ιστορικά δύσκολες σχέσεις του με τη Ρωσία, έγινε ένας απρόσμενος σύμμαχος, παρέχοντας κρίσιμη τεχνολογία drone κατά την έναρξη της εισβολής, όταν η Δύση πίστευε ότι η Ουκρανία θα είχε τεχνολογικό πλεονέκτημα. Η στήριξη αυτή, ωστόσο, δεν ήταν ανιδιοτελής, καθώς η Τεχεράνη έλαβε δισεκατομμύρια δολάρια για την ενίσχυση της οικονομίας της.
Παρόλα αυτά, οι ρωσο-ιρανικές σχέσεις δεν επαρκούν για να παρέμβει η Μόσχα υπέρ του Ιράν. Επιπλέον, το Κρεμλίνο διατηρεί μια άτυπη συμφωνία μη επίθεσης με το Ισραήλ, το οποίο αρνείται να προμηθεύσει όπλα στην Ουκρανία ή να συμμετάσχει σε κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Το Ισραήλ, μη εφαρμόζοντας τις δυτικές κυρώσεις, έχει γίνει ασφαλές καταφύγιο για μέλη της ρωσικής ολιγαρχίας.
Ένας ακόμη λόγος για τη ρωσική ουδετερότητα είναι η στάση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει υιοθετήσει μια σχεδόν ουδέτερη στάση απέναντι στη σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας και επιδιώκει την επίλυσή της μέσω διαπραγματεύσεων. Η Μόσχα δεν θέλει να δώσει στους Ευρωπαίους ηγέτες την ευκαιρία να διαταράξουν τη σχέση που έχει οικοδομήσει με την κυβέρνηση Τραμπ και να παρατείνουν τον πόλεμο.
Ακόμα κι αν η Ρωσία είχε την πραγματική επιθυμία να στηρίξει το καθεστώς του Ιράν, οι δυνατότητές της είναι περιορισμένες. Μπορεί να προσφέρει στρατιωτική τεχνολογία που έχει αναπτύξει κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά αυτό θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τις σχέσεις με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, ενώ το Ιράν μπορεί να μην έχει τα απαραίτητα κεφάλαια.
Επιπλέον, η επιχείρηση ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν ωφελεί βραχυπρόθεσμα τη Ρωσία. Ο πόλεμος έχει ήδη προκαλέσει αύξηση των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, αυξάνοντας τα έσοδα του ρωσικού κράτους. Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας μπορούν επίσης να επηρεάσουν την ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κύριου χρηματοδότη της Ουκρανίας, να συνεχίσει να χρηματοδοτεί τον πόλεμο.
Μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα εξαντλήσει επίσης τα αμερικανικά οπλοστάσια, τα οποία θα μπορούσαν διαφορετικά να διατεθούν στην Ουκρανία, ιδίως όσον αφορά κρίσιμους πυραύλους αντιαεροπορικής άμυνας. Η ενασχόληση των ΗΠΑ με τη Μέση Ανατολή σημαίνει επίσης ότι η Μόσχα θα μπορούσε να αποκτήσει μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη στις συνεχιζόμενες συνομιλίες με την Ουκρανία.
Στο εσωτερικό μέτωπο, ο Πούτιν επωφελείται επίσης από τις εικόνες καταστροφής και χάους στο Ιράν. Ο πόλεμος, τον οποίο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ παρουσιάζουν ως μέσο για την οικοδόμηση μιας ελεύθερης και ευημερούσας χώρας, θα ενισχύσει την αίσθηση πολιορκίας στους Ρώσους και θα εδραιώσει την εικόνα του Πούτιν ως προστάτη του έθνους, ακόμα κι αν αυτό συνεπάγεται αυταρχισμό.
