Η τρέχουσα διεθνής συγκυρία θέτει την Ευρωπαϊκή Ένωση μπροστά σε ένα δίλημμα, καθώς οι επιθέσεις από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν κλιμακώνονται. Η συνήθης θέση που ακούγεται στις Βρυξέλλες είναι ότι το Ιράν θα πρέπει να δείξει αυτοσυγκράτηση και να επιδιώξει τον διάλογο με τους επιτιθέμενους. “Είναι ζωτικής σημασίας ο πόλεμος να μην επεκταθεί περαιτέρω. Το ιρανικό καθεστώς έχει επιλογές”, δήλωσε ο επικεφαλής διπλωμάτης του μπλοκ, Κάγια Κάλλας.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν πρόσθεσε: “Το ιρανικό καθεστώς πρέπει να κατανοήσει ότι δεν έχει πλέον άλλη επιλογή παρά να συμμετάσχει σε διαπραγματεύσεις καλής πίστης για τον τερματισμό των πυρηνικών και βαλλιστικών του προγραμμάτων, καθώς και των περιφερειακών δραστηριοτήτων αποσταθεροποίησής του”. Η Γαλλία, ειδικότερα, έχει προβάλει εδώ και καιρό την υποστήριξή της στην λεγόμενη “φεμινιστική εξωτερική πολιτική” της ΕΕ, η οποία περιγράφεται ως “ένα πλαίσιο που εστιάζει στην υιοθέτηση μιας οπτικής με βάση το φύλο στην αντιμετώπιση της εξωτερικής δράσης και της διπλωματίας ενός κράτους”.
Ωστόσο, τίθεται το ερώτημα: η προσέγγιση αυτή ισχύει όταν μια δύναμη επιτίθεται σε μια ασθενέστερη χώρα, απειλώντας παράλληλα άλλους; “Η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν ζητήσει σταθερά από το ιρανικό καθεστώς να τερματίσει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, να περιορίσει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του, να απέχει από τις αποσταθεροποιητικές δραστηριότητες στην περιοχή και στις πατρίδες μας, και να σταματήσει τη φρικτή βία και καταπίεση κατά του λαού του”, ανέφεραν σε κοινή δήλωσή τους αυτές οι χώρες. “Καταδικάζουμε σθεναρά τις ιρανικές επιθέσεις σε χώρες της περιοχής. Το Ιράν πρέπει να απέχει από αδιάκριτες στρατιωτικές επιθέσεις.”
Αυτές οι δηλώσεις αντιπαραβάλλονται με την αντίληψη ότι οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ συνδέονται με τα συμφέροντα του Ντόναλντ Τραμπ και των Ισραηλινών ευεργετών του. Αντίθετα, η επίσημη θέση εστιάζει στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, το οποίο ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι είχε καταστρέψει, στις δραστηριότητες αποσταθεροποίησης και στις εγχώριες καταστολές.
Τι κάνει λοιπόν η ΕΕ; Υποστηρίζει την αμερικανική πολιτική, η οποία σήμερα συσχετίζεται περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη χώρα με τέτοιες ενέργειες. Μάλιστα, η ΕΕ αυξάνει τις δαπάνες άμυνας, όχι λόγω απειλής από το Ιράν, αλλά λόγω των ανησυχιών που προκαλεί ο Τραμπ, επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφάλειας, όπως έκανε και με τις επιθέσεις στο Ιράν και τη Βενεζουέλα. Η Ευρώπη φαίνεται να αγνοεί την πραγματικότητα, επικεντρωνόμενη σε θέματα όπως η παραγωγή πυραύλων από το Ιράν, παρουσιάζοντας τα όπλα και τα πυρηνικά ως “κοντές φούστες” που προσκαλούν παραβιάσεις αυτονομίας.
Η μονομερής απόφαση του Τραμπ να βομβαρδίσει την Τεχεράνη εν μέσω διαπραγματεύσεων, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις ευρωπαϊκές προσδοκίες για διάλογο. Ερωτήματα προκύπτουν και σχετικά με τις “αδιάκριτες επιθέσεις”, όπως η βομβιστική επίθεση σε Ιρανούς μαθητές, για την οποία δεν έχει υπάρξει εξήγηση από την αμερικανική πλευρά.
Η “επίθεση” εναντίον του Ιράν, την οποία ορισμένοι παρομοιάζουν με “βιασμό”, συνεχίζεται, ενώ η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μιλά για τη μετατροπή του Ιράν σε “κράτος-υποτελές” της Αμερικής, ή όπως το αποκαλεί, “δημοκρατία”. Η αντίληψη ότι η δολοφονία ενός 87χρονου Αγιατολάχ θα οδηγήσει σε άμεση μετάβαση σε δημοκρατία και εκδηλώσεις στους δρόμους, φαντάζει υπερβολική.
Η φον ντερ Λάιεν φαίνεται να πιστεύει στην αμερικανική προπαγάνδα ότι η “αποκεφαλιστική” επίθεση οδηγεί σε αλλαγή καθεστώτος, παραβλέποντας τη διαφορά μεταξύ των δύο. Η ΕΕ δηλώνει έτοιμη να παίξει ρόλο στη διαμόρφωση του Ιράν, προτείνοντας ακόμη και την εκπαίδευση των μελών του Σώματος Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης σε μαθήματα κοινωνίας των πολιτών.
Ωστόσο, οι δηλώσεις του ίδιου του Τραμπ στο ABC News, ότι οι υποψήφιοι που είχε στο νου του για να ελέγχει το Ιράν είναι “νεκροί”, υποδηλώνουν αβεβαιότητα για τα μελλοντικά σχέδια. Γιατί άραγε το Ιράν να ακούσει τους Ευρωπαίους, όταν η αντίδρασή τους στην αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, υπό την προεδρία Ομπάμα, οδήγησε σε κυρώσεις κατά της Τεχεράνης και όχι κατά των ΗΠΑ;
Η ηγεσία της ΕΕ δυσκολεύεται να αποδώσει ευθύνες, επικεντρώνοντας την κριτική της στην “αποσταθεροποίηση” που προκαλεί το Ιράν, αντί στις κοινές επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ, ή στην απλή επιθυμία του Ιράν να υπάρχει με τους δικούς του όρους και να αμύνεται.
Παρόλα αυτά, υπάρχουν ακόμη Ευρωπαίοι που ζητούν κυρώσεις κατά των ΗΠΑ και του Ισραήλ, αν και η κύρια ανησυχία τους φαίνεται να είναι ότι δεν τους ζητήθηκε η άδεια. Ο Φινλανδός πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ παρατήρησε: “Οι ΗΠΑ λειτουργούν εκτός του παραδοσιακού διεθνούς δικαίου. Συνήθως, αναζητείται αιτιολόγηση για τέτοιου είδους επιθέσεις – είτε από τον ΟΗΕ είτε τουλάχιστον από συμμάχους. Τώρα, δεν ζητήθηκε. Δεν ζητήθηκε όσον αφορά τη Βενεζουέλα, ούτε πριν από τον δωδεκαήμερο πόλεμο, ούτε στην τελευταία αυτή περίπτωση.”
Τέλος, τίθεται το ερώτημα για τη στάση του Καναδού πρωθυπουργού Τζάστιν Τριντό, ο οποίος δίνει “thumbs up” στις επιθέσεις του Τραμπ εναντίον του Ιράν για “ασφάλεια”, τη στιγμή που ο Τραμπ απειλεί να προσαρτήσει τον Καναδά ως 51η πολιτεία. Η αντίφαση φαίνεται ακόμη μεγαλύτερη, αν λάβουμε υπόψη τις συζητήσεις για απόκτηση πυρηνικών από τον Καναδά για προστασία από τις ΗΠΑ.
