Σχεδόν εννέα μήνες μετά την κατάπαυση του πυρός που τερμάτισε μια δωδεκαήμερη στρατιωτική σύγκρουση, το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με νέα επίθεση. Το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπολύουν χτυπήματα, δηλώνοντας ότι επιδιώκουν αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη. Αυτή η κλιμάκωση εγείρει σοβαρούς κινδύνους αποσταθεροποίησης ολόκληρης της Μέσης Ανατολής.
Η σημερινή επίθεση έρχεται σε μια κρίσιμη περίοδο διαπραγματεύσεων σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Μετά από τρεις γύρους συνομιλιών στη Γενεύη, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Badr bin Hamad Albusaidi, που ενεργεί ως διαμεσολαβητής, ανακοίνωσε “σημαντική πρόοδο” και την αναμενόμενη επανέναρξη των τεχνικών συζητήσεων τη Δευτέρα. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του CBS News, επικαλούμενο τον Albusaidi, το Ιράν συμφώνησε στην εγκατάλειψη του αποθέματος εμπλουτισμένου υλικού, μηδενίζοντας τη συσσώρευση και επιτρέποντας πλήρη επαλήθευση από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA). “Με μηδενική συσσώρευση, καθίσταται αδύνατη η κατασκευή βόμβας, ανεξαρτήτως επιπέδων εμπλουτισμού”, δήλωσε ο ίδιος. Το Ιράν, που έχει υπογράψει τη Συνθήκη για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, επαναλαμβάνει σταθερά ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα προορίζεται για ειρηνικούς σκοπούς και δεν αποσκοπεί στην κατασκευή ατομικών όπλων.
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Benjamin Netanyahu, υπήρξε σταθερά υπέρ της στρατιωτικής δράσης για την καταστροφή των πυρηνικών δυνατοτήτων του Ιράν, θεωρώντας τις εγκαταστάσεις του ως υπαρξιακή απειλή για το Ισραήλ. Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι σημερινές επιθέσεις στόχευσαν Ιρανούς αξιωματούχους, χώρους αποθήκευσης και εκτόξευσης πυραύλων, καθώς και ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις. Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν χτυπήματα στο Υπουργείο Πληροφοριών, στο Υπουργείο Άμυνας, στον Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας του Ιράν και στο στρατιωτικό συγκρότημα Parchin. Ως απάντηση, το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις κατά του Ισραήλ, καθώς και κατά βάσεων που χρησιμοποιούνται από τον αμερικανικό στρατό σε όλη την περιοχή του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων του Μπαχρέιν, του Κατάρ, του Κουβέιτ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται πλέον υπό την απειλή αυτών των εξελίξεων. Ο Netanyahu, ο μακροβιότερος πρωθυπουργός στην ιστορία του Ισραήλ, έχει αφιερώσει την πολιτική του καριέρα στην αποτροπή της απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν. Το 2015, είχε αντιταχθεί σθεναρά στην πυρηνική συμφωνία που είχε επιτευχθεί από τον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ, Barack Obama, και τους δυτικούς συμμάχους, γνωστή ως Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA), η οποία επέβαλλε περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων. Ο Donald Trump απέσυρε επίσημα τις ΗΠΑ από τη συμφωνία το 2018, χαρακτηρίζοντάς την “φρικτή” και επιβάλλοντας εκ νέου κυρώσεις στην Τεχεράνη ως μέρος μιας εκστρατείας “μέγιστης πίεσης” με στόχο την επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας.
Ο Netanyahu βρήκε την ευκαιρία να δράσει εναντίον της Τεχεράνης μετά τη νίκη του Trump στις εκλογές. Με το Ισραήλ βυθισμένο σε πόλεμο κατά των Παλαιστινίων στη Γάζα, μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023, ο Netanyahu, με “πράσινο φως” από τις ΗΠΑ, εξαπέλυσε την επίθεση κατά του Ιράν στις 13 Ιουνίου 2025. Οι ΗΠΑ συμμετείχαν για λίγο στην εκστρατεία, βομβαρδίζοντας αρκετές πυρηνικές εγκαταστάσεις. Παρόλο που ο Trump διακήρυξε ότι οι αμερικανικές επιθέσεις είχαν καταστρέψει τις πυρηνικές ικανότητες του Ιράν, πίεσε για την πλήρη διάλυση του πυρηνικού προγράμματος, κάτι που η Τεχεράνη απορρίπτει. Οι ΗΠΑ έχουν συγκεντρώσει το μεγαλύτερο στρατιωτικό τους οπλοστάσιο στην περιοχή από την εισβολή στο Ιράκ το 2003, συμπεριλαμβανομένου του μεγαλύτερου αεροπλανοφόρου στον κόσμο, του USS Gerald R. Ford.
Αναλυτές εκτιμούν ότι, ενώ ο Trump έχει εκφράσει την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι το Ιράν δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα, ο Netanyahu πιέζει την Τεχεράνη να διαπραγματευτεί τις πυραυλικές της δυνατότητες, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της εμβέλειας σε μια “κόκκινη γραμμή 300 χιλιομέτρων”. Ο Netanyahu ζήτησε επίσης από τις ΗΠΑ να πιέσουν την Τεχεράνη να σταματήσει την υποστήριξη σε συμμάχους-δυνάμεις στην Μέση Ανατολή, όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Χούτι. Ενώ το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι βγήκε από τον δωδεκαήμερο πόλεμο του Ιουνίου με στρατηγική νίκη, ιρανικοί πύραυλοι προκάλεσαν επίσης βαριές ζημιές σε ισραηλινές πόλεις. Έως και 33 άτομα έχασαν τη ζωή τους στις επιθέσεις, σε σύγκριση με περισσότερους από 600 Ιρανούς, ενώ πάνω από 3.000 άλλοι νοσηλεύτηκαν.
Το μέλλον παραμένει αβέβαιο. Είναι σαφές ότι οι στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν δεν συγκρίνονται με αυτές των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, αλλά είναι πολύ νωρίς για να προβλεφθεί πώς θα λήξει αυτή η αντιπαράθεση. Αμερικανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται διστακτικοί απέναντι στην πιθανότητα να εμπλακούν σε παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, όπως η εισβολή στο Ιράκ το 2003, την οποία ο Trump είχε χαρακτηρίσει “καταστροφικό λάθος”. Αντιθέτως, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι οι ΗΠΑ θα βρεθούν σε ένα αδιέξοδο εάν επιτεθούν. Η Washington Post έχει αναφέρει ότι ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου, Στρατηγός Dan Caine, είχε προειδοποιήσει για πιθανούς κινδύνους επίθεσης στο Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της εμπλοκής σε παρατεταμένη σύγκρουση και της πιθανότητας αμερικανικών απωλειών. Την Πέμπτη, ο Αντιπρόεδρος JD Vance δήλωσε στην Washington Post ότι “δεν υπάρχει καμία πιθανότητα” οι αμερικανικές επιθέσεις στο Ιράν να οδηγήσουν σε εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών σε έναν πόλεμο που θα διαρκέσει χρόνια χωρίς τέλος. “Η ιδέα ότι θα βρεθούμε σε έναν πόλεμο στη Μέση Ανατολή για χρόνια χωρίς ορατό τέλος – δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να συμβεί αυτό”, είπε ο Vance, σύμφωνα με το δημοσίευμα.
