Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) κάλεσε το Ιράν να επιτρέψει άμεσες επιθεωρήσεις, καθώς ο Οργανισμός ανέφερε σε έκθεσή του ότι η Τεχεράνη έχει αποθηκεύσει το μεγαλύτερο μέρος του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου της σε ένα υπόγειο συγκρότημα σηράγγων στην Ισφαχάν. Η εξέλιξη αυτή έρχεται καθώς το Ιράν αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Σύμφωνα με την έκθεση του ΙΑΕΑ, που διενεμήθη την Παρασκευή, επιβεβαιώνονται προηγούμενες διαπιστώσεις ότι η χώρα εμπλουτίζει ουράνιο σε ποσοστό έως και 60%, ποσοστό πολύ κοντά στην καθαρότητα για στρατιωτική χρήση. Αυτό προκαλεί ανησυχίες σχετικά με την έλλειψη πρόσβασης του ΙΑΕΑ στην τοποθεσία της Ισφαχάν, μία από τις τρεις εγκαταστάσεις που οι ΗΠΑ ισχυρίστηκαν ότι είχαν “εξαλείψει” κατά τον 12ήμερο πόλεμο του περασμένου έτους.
Επιπλέον, η έκθεση του ΙΑΕΑ αναφέρει ότι οι επιθεωρητές του δεν γνωρίζουν την ακριβή θέση μιας τέταρτης εγκατάστασης εμπλουτισμού ουρανίου στην Ισφαχάν, την οποία το Ιράν είχε δηλώσει ότι προετοίμαζε πριν από τον 12ήμερο πόλεμο. Δεν είναι σαφές ούτε η επιχειρησιακή της κατάσταση ούτε αν περιέχει πυρηνικό υλικό. Ο ΙΑΕΑ έχει παρατηρήσει μέσω δορυφορικών εικόνων “τακτική οχηματική δραστηριότητα γύρω από την είσοδο του συγκροτήματος σηράγγων στην Ισφαχάν, όπου (ουράνιο) εμπλουτισμένο έως 20% και 60% U-235… αποθηκεύτηκε”, τονίζοντας τη σημασία της άμεσης διενέργειας επιθεωρήσεων στο Ιράν.
Το Ιράν δεν έχει προχωρήσει σε άμεσο σχόλιο. Η έκθεση δημοσιεύεται μία ημέρα μετά τον τρίτο γύρο έμμεσων συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με τη διαμεσολάβηση του Ομάν στη Γενεύη, οι οποίες δεν απέφεραν κάποια σημαντική πρόοδο. Τα θέματα αυτά θα συζητηθούν στην τριμηνιαία συνεδρίαση του 35μελούς Διοικητικού Συμβουλίου του ΙΑΕΑ, η οποία ξεκινά τη Δευτέρα στη Βιέννη, συμπίπτοντας με περαιτέρω συναντήσεις τεχνικών ομάδων με τη διαμεσολάβηση του Ομάν στην ίδια πόλη.
Υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με τη μοίρα του αποθέματος του Ιράν, που ξεπερνά τα 400 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, το οποίο είχαν δει τελευταία οι επιθεωρητές του πυρηνικού παρατηρητηρίου στις 10 Ιουνίου. Το Ισραήλ εξαπέλυσε πλήγματα στο Ιράν αργότερα τον ίδιο μήνα, ξεκινώντας έναν 12ήμερο πόλεμο στον οποίο οι ΗΠΑ συμμετείχαν για λίγο βομβαρδίζοντας ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Η Τεχεράνη ανέστειλε μέρος της συνεργασίας της με τον ΙΑΕΑ και περιόρισε την πρόσβαση των επιθεωρητών του παρατηρητηρίου σε εγκαταστάσεις που βομβαρδίστηκαν από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, κατηγορώντας τον ΟΗΕ για μεροληψία και αποτυχία καταδίκης των επιθέσεων.
Ο ανταποκριτής του Al Jazeera, Ali Hashem, δήλωσε ότι τα τεχνικά σημεία που θα τεθούν προς συζήτηση στις συνομιλίες της Δευτέρας με τη διαμεσολάβηση του Ομάν θα “σχετίζονται” με την εξαγωγή των 440,9 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου έως 60%, όπως είχε αναφέρει ο ΙΑΕΑ πριν από τον 12ήμερο πόλεμο, σε περίπτωση που υπήρχε “τάση προς την οπλοποίηση του προγράμματος”. Ωστόσο, ο Hashem πρόσθεσε ότι ο ΙΑΕΑ γνωρίζει ότι “ακόμη και οι Ιρανοί δεν μπορούν να μπουν σε αυτές τις εγκαταστάσεις”. “Έχει γίνει πολλή δουλειά γύρω από τις εγκαταστάσεις, τουλάχιστον αυτό έδειξαν οι δορυφορικές εικόνες, αλλά δεν φαίνεται ότι οι Ιρανοί κατάφεραν να εισέλθουν”, είπε.
Αναφερόμενος από την Τεχεράνη, ο ανταποκριτής του Al Jazeera, Tohid Asadi, δήλωσε ότι το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου και οι επιθεωρήσεις αποτελούν το κύριο “αγκάθι” στις συζητήσεις ΗΠΑ-Ιράν. Μετά τις χθεσινές συνομιλίες, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να σταματήσουν τις “υπερβολικές τους απαιτήσεις”. Δεν προσδιόρισε ποιες ήταν αυτές οι απαιτήσεις, αλλά οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι θέλουν το Ιράν να διαλύσει πλήρως την πυρηνική του υποδομή, να περιορίσει το οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων του και να σταματήσει να υποστηρίζει περιφερειακούς συμμάχους.
