Οι μεξικανικές δυνάμεις ασφαλείας προέβησαν στον εντοπισμό και την εξουδετέρωση του Νεμέσιο Οσεγκέρα Σερβάντες, γνωστού ως “Ελ Μέντσο”, του ηγέτη του καρτέλ Jalisco New Generation (JNGC), σε μια επιχείρηση υψηλού κινδύνου που έλαβε χώρα την Κυριακή στην δυτική πολιτεία Jalisco. Ο Ελ Μέντσο, ένας από τους πλέον καταζητούμενους φυγάδες από τις αρχές των Ηνωμένων Πολιτειών, εντοπίστηκε σε ένα ακίνητο στην ορεινή πόλη Ταπαλπά, στην κεντρο-δυτική περιοχή του Μεξικού, κατόπιν πληροφοριών που συνδέονταν με στενό συνεργάτη του.
Η επιχείρηση ξεκίνησε λίγο πριν την αυγή της Κυριακής, με την ανάπτυξη ειδικών δυνάμεων, υποστηριζόμενων από την Εθνοφρουρά, στρατιωτικά αεροσκάφη και ελικόπτερα, οι οποίες περικύκλωσαν την περιοχή. Μέλη του καρτέλ άνοιξαν πυρ καθώς οι στρατιώτες προχωρούσαν, με τις δυνάμεις ασφαλείας να ανταποδίδουν τα πυρά, με αποτέλεσμα τον θάνατο αρκετών υπόπτων μελών του JNGC. Ο Ελ Μέντσο και μέλη του στενού του κύκλου κατέφυγαν σε ένα κοντινό συγκρότημα ξύλινων καμπινών, όπου ξέσπασε δεύτερη ανταλλαγή πυροβολισμών. Τελικά, οι στρατιώτες εντόπισαν τον τραυματισμένο Ελ Μέντσο μαζί με δύο σωματοφύλακές του. Οι αρχές τον μετέφεραν αεροπορικώς σε ιατρική εγκατάσταση, όπου υπέκυψε στα τραύματά του κατά τη διάρκεια της πτήσης.
Η εξουδετέρωση του Ελ Μέντσο σηματοδοτεί το πιο σημαντικό πλήγμα κατά του οργανωμένου εγκλήματος από την επανασύλληψη του Χοακίν Γκουσμάν, γνωστού ως “Ελ Τσάπο”, πριν από σχεδόν μια δεκαετία. Ο Ελ Μέντσο, 59 ετών, πιστεύεται ότι υπήρξε πρώην αστυνομικός και προερχόταν από την Μιτσοακάν. Μέσα σε διάστημα άνω των 30 ετών, έχτισε μια τεράστια εγκληματική οργάνωση. Οι αρχές των ΗΠΑ τον είχαν καταδικάσει για διακίνηση ηρωίνης στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Μετά την αποφυλάκισή του στις ΗΠΑ, επέστρεψε στο Μεξικό και ανέβηκε ραγδαία στην ιεραρχία του υπόκοσμου.
Περίπου το 2009, ο Ελ Μέντσο ίδρυσε το JNGC, το οποίο αναπτύχθηκε ταχύτατα, καθιστάμενο ένα από τα ισχυρότερα και βιαιότερα καρτέλ του Μεξικού. Η οργάνωση διακινούσε κοκαΐνη, μεθαμφεταμίνη και φαιντανύλη προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ προέβαινε και σε παράνομη διακίνηση μεταναστών προς τα βόρεια. Το καρτέλ έγινε επίσης γνωστό για τη χρήση στρατιωτικού τύπου τακτικών, συμπεριλαμβανομένων drones και αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών, καθώς και για άμεσες επιθέσεις κατά των δυνάμεων ασφαλείας.
Μετά την επιχείρηση, ακολούθησε άμεση αντίδραση από ανώτατα στελέχη του καρτέλ. Το υπουργείο Άμυνας αναγνώρισε έναν υψηλόβαθμο παράγοντα του JNGC, γνωστό ως “Ελ Τούλι”, ο οποίος ήταν το δεξί χέρι του Ελ Μέντσο και υπεύθυνος για τις οικονομικές δραστηριότητες του καρτέλ, ως τον ενορχηστρωτή συντονισμένων επιθέσεων στην Jalisco. Οι μεξικανικές αρχές ανέφεραν ότι οργάνωσε οδοφράγματα, εμπρησμούς και επιθέσεις σε κυβερνητικές εγκαταστάσεις, προσφέροντας αμοιβή 20.000 πέσος (περίπου 1.100 δολάρια) για τη δολοφονία κάθε μέλους του στρατού. Αργότερα την ίδια ημέρα, οι δυνάμεις ασφαλείας τον εντόπισαν στο Ελ Γκρούγιο, μια μικρή πόλη περίπου 180 χισλιόμετρα νοτιοδυτικά της Γουαδαλαχάρα. Κατά την προσπάθειά του να διαφύγει, άνοιξε πυρ κατά των αστυνομικών, οι οποίοι τον σκότωσαν στη συνεπακόλουθη σύγκρουση.
Η βία εξαπλώθηκε ταχύτατα σε όλο το Μεξικό. Μέλη του καρτέλ έκαψαν οχήματα και απέκλεισαν αυτοκινητόδρομους σε διάφορες πολιτείες. Αεροπορικές εταιρείες ακύρωσαν πτήσεις προς το Πουέρτο Βαγιάρτα, μια παραθαλάσσια πόλη θέρετρο στην δυτική πολιτεία Jalisco, καθώς στήλες καπνού υψώνονταν πάνω από τμήματα του νότιου Μεξικού, προκαλώντας διεθνή αίσθηση. Σχολεία και πανεπιστήμια ανέστειλαν τις τάξεις, και οι τοπικές αρχές προέτρεψαν τους κατοίκους να παραμείνουν στα σπίτια τους. Μέχρι την Δευτέρα, οι αρχές ανέφεραν ότι τουλάχιστον 30 ύποπτα μέλη συμμοριών, 25 στρατιώτες της Εθνοφρουράς και ένας πολίτης είχαν χάσει τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των αναταραχών που ακολούθησαν της επιχείρησης. Οι δυνάμεις ασφαλείας προχώρησαν σε περισσότερες από 70 συλλήψεις σε επτά πολιτείες και κατέγραψαν τουλάχιστον 85 οδοφράγματα που σχετίζονταν με καρτέλ μόνο την Κυριακή.
Η δολοφονία του Ελ Μέντσο αφαιρεί από το προσκήνιο έναν από τους πιο φοβερούς εγκληματίες του Μεξικού. Παρόλο που το Μεξικό ακολουθεί εδώ και καιρό τη στρατηγική της στόχευσης ηγετών καρτέλ, η εμπειρία έχει δείξει ότι η απομάκρυνση αρχηγών μπορεί να οδηγήσει σε διάσπαση των ομάδων και να πυροδοτήσει εσωτερικές διαμάχες για την εξουσία, σύμφωνα με αναλυτές.
