Πολίτες από την Κένυα, καθώς και από 36 ακόμη αφρικανικές χώρες, έχουν βρεθεί στο πεδίο της μάχης στην Ουκρανία, υπηρετώντας στον ρωσικό στρατό, μετά από απάτες που τους οδήγησαν στην πρώτη γραμμή. Όπως αναφέρει δημοσιογραφική έρευνα, πάνω από 1.000 Κενυάτες στρατολογήθηκαν με ψευδείς υποσχέσεις, με πολλούς να βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με το δίλημμα “πολέμησε ή πέθανε”.
Ο Dancan Chege, 30 ετών, πατέρας ενός παιδιού, είναι ένα από τα πρόσωπα που κατόρθωσαν να ξεφύγουν. Είχε φύγει από την πατρίδα του, Κιμέντε, στην Κένυα, με προορισμό τη Ρωσία, έχοντας λάβει την υπόσχεση για εργασία ως οδηγός φορτηγού. Ωστόσο, αντί να οδηγήσει, βρέθηκε στα χαρακώματα του πολέμου στην Ουκρανία, χωρίς καμία προηγούμενη στρατιωτική εμπειρία. “Αυτό είναι ο ρωσικός στρατός, και μόλις μπεις, είτε πολεμάς είτε πεθαίνεις”, του είχε δηλώσει ο εκπαιδευτής του.
Μια πρόσφατη έκθεση της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών της Κένυας (NIS) αποκαλύπτει ότι πάνω από 1.000 Κενυάτες έχουν στρατολογηθεί για τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας. Από αυτούς, 89 βρίσκονται αυτή τη στιγμή στην πρώτη γραμμή, 39 νοσηλεύονται και 28 αγνοούνται. Ο Chege, ένας από τους λίγους που κατάφεραν να επιστρέψουν, περιγράφει πώς έχασε την προηγούμενη δουλειά του ως οδηγός φορτηγού και αναζήτησε νέες ευκαιρίες. Μέσω ενός φίλου, ήρθε σε επαφή με μια ατζέντη στην Ναϊρόμπι, η οποία αρχικά του πρότεινε δουλειά στο Ντουμπάι. Λίγο αργότερα, του προτάθηκε θέση οδηγού φορτηγού στη Ρωσία, που θα μετέφερε προμήθειες σε στρατιωτικές βάσεις.
Μέσα σε τρεις ημέρες τον Οκτώβριο, ο Chege είχε βίζα και αεροπορικό εισιτήριο. Μετά από μια σύντομη διαμονή στην Κωνσταντινούπολη της Τουρκίας, προσγειώθηκε στη Μόσχα. Εκεί, ακολούθησε μία εβδομάδα εκπαίδευσης στη βλητική, προτού μεταφερθεί σε ρωσική βάση στην Ουκρανία. Εκεί, του δόθηκε πλήρης στρατιωτική στολή και τα πολιτικά του ρούχα κάηκαν. “Καθώς ταξιδεύαμε, κάτοικοι της Κίνας και Ρώσοι με ρώτησαν μέσω μεταφραστή γιατί ήμουν εκεί, και επέμενα ότι θα οδηγούσα στρατιωτικά φορτηγά. Εξεπλάγησαν, αλλά μου είπαν ότι ήταν εκεί για να ‘πολεμήσουν και να σκοτώσουν τους Ουκρανούς'”, ανέφερε ο Chege.
Σε μεταγενέστερες συζητήσεις με άλλους Αφρικανούς, όπως Ουγκαντέζους και Κενυάτες, και βλέποντας το είδος της εκπαίδευσης που λάμβανε, κατάλαβε ότι είχε εξαπατηθεί και θα πήγαινε στο μέτωπο. Τους τελευταίους μήνες, έχουν δει το φως της δημοσιότητας αναφορές από τη Νότια Αφρική, τη Ζιμπάμπουε και άλλες χώρες της Αφρικής, για νεαρούς άνδρες που στρατολογήθηκαν με παραπλανητικό τρόπο για εργασία στο εξωτερικό, καταλήγοντας τελικά στο μέτωπο του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας.
Στην περιοχή της Ουκρανίας όπου μεταφέρθηκε, ο Chege πέρασε από μηνιαία εκπαίδευση και στάλθηκε αρχικά στην “κίτρινη ζώνη” και στη συνέχεια στην “κόκκινη ζώνη”. Ο εκπαιδευτής του τους προετοίμασε για τα χειρότερα, λέγοντάς τους να είναι θαρραλέοι και να δουν νεκρά σώματα. Σύντομα, ο Chege έγινε μάρτυρας ενός τέτοιου θεάματος, βλέποντας “χιλιάδες νεκρά σώματα στοιβαγμένα σαν τοίχος”. Τότε, αποφάσισε να βρει τρόπο διαφυγής.
Αν και οι προσπάθειές του να επικοινωνήσει με την ατζέντη του και να ζητήσει άδεια αποχώρησης από τον διοικητή του απέτυχαν, καθώς του είπαν ότι θα έπρεπε να μείνει μέχρι το τέλος, ο Chege βρέθηκε αντιμέτωπος με την απώλεια ζωών. Τρεις από τους έξι φίλους του σκοτώθηκαν από drone. Ως έσχατη λύση, ο Chege προσποιήθηκε ψυχική κατάρρευση, πυροβολώντας άσκοπα στο δάσος και στη συνέχεια συμπεριφερόμενος σαν να ήταν παράφρων. Αυτό οδήγησε στην επιστροφή του στη βάση, όπου νοσηλεύτηκε σε στρατιωτικό νοσοκομείο. Με τη βοήθεια ενός Ρώσου στρατιώτη, κατάφερε να επικοινωνήσει με την οικογένειά του, ζητώντας τους να στείλουν ψεύτικες φωτογραφίες τροχαίου ατυχήματος, υποστηρίζοντας ότι η σύζυγός του και τα τρία του παιδιά είχαν σκοτωθεί και η παρουσία του στην Κένυα ήταν απαραίτητη. Αυτή η ψευδής δήλωση του χάρισε την άδεια να μεταβεί στην πρεσβεία της Κένυας και να επιστρέψει σπίτι του.
Τον περασμένο μήνα, ο Chege επέστρεψε στην Κένυα, ενώ παράλληλα αυξάνονταν οι αναφορές για Αφρικανούς παγιδευμένους ή νεκρούς στο μέτωπο του πολέμου. Στις 10 Φεβρουαρίου, ο Πρωθυπουργός της Κένυας, Musalia Mudavadi, ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση είχε επαναπατρίσει πάνω από δύο δεκάδες Κενυάτες από τη ζώνη του πολέμου, τονίζοντας ότι η χρήση πολιτών της χώρας από τη Μόσχα σε μάχες είναι απαράδεκτη. Ο Mudavadi δήλωσε επίσης ότι θα θέσει το θέμα της παραπλανητικής στρατολόγησης Κενυατών πολιτών για τον πόλεμο στην ατζέντα μιας προγραμματισμένης συνάντησης στη Ρωσία.
Στην έκθεσή της, η NIS ανέφερε ότι για τη διευκόλυνση του ταξιδιού των Κενυατών στις γραμμές του μετώπου, οι υπηρεσίες στρατολόγησης συνεργάστηκαν με ανέντιμους υπαλλήλους αεροδρομίων και μετανάστευσης, καθώς και με προσωπικό της ρωσικής πρεσβείας στην Ναϊρόμπι και της πρεσβείας της Κένυας στη Μόσχα. Η ρωσική πρεσβεία στην Κένυα διέψευσε τις κατηγορίες, χαρακτηρίζοντάς τες “επικίνδυνη και παραπλανητική προπαγάνδα”, αλλά δήλωσε ότι η Ρωσία δεν αποκλείει την “εθελοντική κατάταξη” πολιτών ξένων χωρών στις ένοπλες δυνάμεις της.
Ο Andrew Franklin, αναλυτής ασφαλείας με έδρα την Ναϊρόμπι, επισημαίνει ότι ο ρωσικός στρατός στρατολογεί διάφορους τύπους ατόμων, συμπεριλαμβανομένων και κρατουμένων από τις φυλακές της χώρας. “Ο ρωσικός στρατός αναζητά σώματα, απλά σώματα για να καλύψει κενά στις τάξεις και να κρατήσει τον πόλεμο ζωντανό”, ανέφερε, τονίζοντας ότι η επέκταση της χερσαίας σύγκρουσης εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Μόσχας. Η Αφρική, με τον μεγάλο νεανικό πληθυσμό της, αποτελεί ελκυστικό πόρο για τέτοιες προσπάθειες στρατολόγησης, ιδίως στην αγγλόφωνη Αφρική, όπου το επίπεδο εκπαίδευσης και η ικανότητα χειρισμού της αγγλικής γλώσσας είναι χρήσιμα για τη λήψη διαταγών στο πεδίο της μάχης.
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν καταδικάσει τη δόλια στρατολόγηση πολιτών στον πόλεμο της Ρωσίας. “Η παραπλανητική στρατολόγηση των νέων της Κένυας σε ξένες συγκρούσεις αποτελεί σοβαρή παραβίαση των δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειάς τους”, δήλωσε ο Irungu Houghton, εκτελεστικός διευθυντής της Διεθνούς Αμνηστίας στην Κένυα.
Η Bibiana Wangari, μητέρα του Charles Waithaka, ο οποίος επίσης εξαπατήθηκε και έφτασε στην Ουκρανία, έχασε τον γιο της. Ο Charles, όπως και ο Chege, κατέληξε να πολεμά στην Ουκρανία, όπου και σκοτώθηκε. “Μακάρι να είχε ναρκωτικά στις αποσκευές του, γιατί τότε θα είχε συλληφθεί στο αεροδρόμιο και θα φυλακιζόταν εδώ τοπικά. Θα τον έβλεπα στη φυλακή, αλλά ζωντανό”, είπε η Wangari με δάκρυα. Αφού έφυγε ο Waithaka, η Wangari άκουσε στο ραδιόφωνο ότι νεαροί άνδρες από την Κένυα παρασύρονταν από ανέντιμους πράκτορες για καλοπληρωμένες δουλειές στον Κόλπο, και φτάνοντας εκεί, αντί αυτού, τους μετέφεραν στη Μόσχα. Η Wangari έχασε την επικοινωνία με τον γιο της και στα τέλη Ιανουαρίου ενημερώθηκε από φίλο του ότι είχε σκοτωθεί στις 27 Δεκεμβρίου, πατώντας σε νάρκη, μαζί με πέντε μέλη του πληρώματός του, με μόνο έναν επιζώντα που έχασε το χέρι του. Η οικογένεια τέλεσε τελετή κηδείας χωρίς τη σορό του Waithaka. “Ο γιος μου έφυγε και δεν θα τον δω ποτέ”, δήλωσε η Wangari, με την ευχή η κυβέρνηση “να κλείσει τα σύνορα και να προσπαθήσει να φέρει πίσω τους λίγους (Κενυάτες) που έχουν απομείνει… σε όποια κατάσταση κι αν βρίσκονται”.
Ο Chege, που πλέον βρίσκεται στο σπίτι του, δηλώνει ότι γνωρίζει πολλούς άλλους Κενυάτες που πέθαναν στο πεδίο της μάχης, των οποίων τα σώματα δεν μπορούν να ανακτηθούν. Για τους διαφυγόντες, όπως ο ίδιος, που πολλοί εκ των οποίων εξακολουθούν να χρειάζονται εργασία, ελπίζει ότι η κυβέρνηση θα βρει τρόπους να αξιοποιήσει τις νέες τους δεξιότητες τοπικά. “Είμαστε καλά εκπαιδευμένοι. Μπορώ να χειριστώ βόμβες, bazookas και όλα τα είδη όπλων”, είπε. “Η κυβέρνηση θα πρέπει τουλάχιστον να εξετάσει το ενδεχόμενο να μας στρατολογήσει στην αστυνομία”.
