Στην Κολομβία, μια χώρα με συντριπτική πλειοψηφία Καθολικών, η μουσουλμανική κοινότητα ετοιμάζεται να γιορτάσει το Ραμαζάνι, αναδεικνύοντας τη ζωντάνια και την ποικιλομορφία της. Παρόλο που οι μουσουλμάνοι αποτελούν λιγότερο από το 0.2% του πληθυσμού, με εκτιμώμενο αριθμό 85.000 έως 100.000 ατόμων, η κοινότητά τους χαρακτηρίζεται από πλούσιο ιστορικό υπόβαθρο και ποικίλες εμπειρίες.
Ο 14χρονος Ziauddin Yahya Iqbal Sandoval, γνωστός ως Zia, ζει και αναπνέει την παράδοση του Ραμαζανιού στην Κολομβία. Η νεαρή γενιά, όπως και οι παλαιότεροι, συνδυάζει τις ρίζες τους με τον τρόπο ζωής στη χώρα. «Η μουσουλμανική κοινότητα της Κολομβίας είναι μικρή, αλλά απολαμβάνει περισσότερα πράγματα χάρη στην ποικιλομορφία της», αναφέρει ο Zia, κάνοντας ένα διάλειμμα από την εξυπηρέτηση τσαγιού στο εστιατόριο του θείου του, Zaheer, σε μια πολυτελή γειτονιά της Medellin.
Στις παραμονές του Ραμαζανιού, μουσουλμανικές κοινότητες σε πόλεις όπως η Bogota και η Medellin στόλιζαν τους χώρους λατρείας τους και ετοιμάζονταν για τις γιορτές. Στο Belen, στα περίχωρα της Medellin, χρυσά γράμματα κοσμούσαν μια λιτή πινακίδα με ευχές για «Ramadan Karim», δηλαδή «γενναιόδωρο Ραμαζάνι». Μέσα στην αίθουσα προσευχής, άνδρες διαφορετικών ηλικιών και εθνικοτήτων προσεύχονταν αρμονικά. «Η πλειοψηφία των πιστών που έρχονται στο τζαμί είναι Κολομβιανοί, αλλά βλέπουμε και άτομα από το Τρινιντάντ και Τομπάγκο, την Τυνησία, το Πακιστάν και άλλες αραβικές χώρες», δήλωσε ο Mu’tasem Abdo, ιμάμης του τζαμιού, ο οποίος ήρθε στη Medellin από την Αίγυπτο πριν από τέσσερα χρόνια.
Ο Abdo εξηγεί ότι, λόγω του μικρού μεγέθους της κοινότητας, οι νεοεισερχόμενοι συχνά νοσταλγούν την εορταστική ατμόσφαιρα που θυμούνται από τις πατρίδες τους. «Ένας ντόπιος από μια μουσουλμανική χώρα μπορεί να στερείται τη μεγαλοπρέπεια του Ραμαζανιού όπως την βίωνε στην πατρίδα του», ανέφερε.
Ο Rana Arif Mohammad, Πακιστανός μετανάστης, θυμάται την άφιξή του στην Κολομβία πριν από 23 χρόνια, με όνειρα για περιπέτεια στη Λατινική Αμερική. Ωστόσο, βίωσε την απομόνωση ως μουσουλμάνος στη χώρα. Εγκαταστάθηκε στην Medellin και άνοιξε ένα εστιατόριο με πακιστανικές και αραβικές σπεσιαλιτέ. Τότε, οι ομόθρησκοί του ήταν λίγοι και η εύρεση τζαμιού αποτελούσε πρόκληση. «Πριν από 23 χρόνια, γνώρισα μόνο τέσσερις με πέντε μουσουλμάνους, κυρίως από τον Λίβανο και την Τουρκία», θυμάται ο Mohammad.
Παρόλα αυτά, ο Mohammad και άλλοι έχουν παρατηρήσει αυξανόμενη ορατότητα των μουσουλμάνων στην Κολομβία. Το 2020, η Κολομβία εξέλεξε τον πρώτο της δήμαρχο μουσουλμανικής καταγωγής στην παραμεθόρια πόλη Maicao. Σήμερα, υπάρχουν περισσότερα ισλαμικά πολιτιστικά κέντρα και χώροι λατρείας. «Σήμερα, η Medellin έχει πέντε τζαμιά», λέει, μετρώντας όσα γνωρίζει.
Ο πληθυσμός των μουσουλμάνων στη Λατινική Αμερική παρουσίασε αύξηση μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στις αρχές του 20ου αιώνα, με πολλαπλά κύματα μετανάστευσης. Στην Κολομβία, μία από τις σημαντικότερες μετακινήσεις σημειώθηκε κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου στον Λίβανο τις δεκαετίες του 1970, ωθώντας περίπου ένα εκατομμύριο Λιβανέζους, πολλοί από τους οποίους ήταν μουσουλμάνοι και Χριστιανοί, να αναζητήσουν νέα ζωή. Κάποιοι εγκαταστάθηκαν σε πόλεις όπως η Maicao, όπου χτίστηκε ένα από τα μεγαλύτερα τζαμιά της Λατινικής Αμερικής, ολοκληρωμένο το 1997.
Η συνεχής μετανάστευση στην Κολομβία έχει συμβάλει στην ποικιλομορφία της μουσουλμανικής κοινότητας. Στην Bogota, ο Sheikh Ahmad Qurtubi μιλάει με περηφάνια για το εύρος των εθνικοτήτων στη jemaah του, ή αλλιώς την κοινότητα, στο Qurtubi Islamic Centre. «Υπάρχουν άνθρωποι από διάφορες εθνικότητες, περίπου 10 με 15 διαφορετικές χώρες, και βρίσκουμε μεγάλη ποικιλομορφία σε αυτό το κέντρο», εξήγησε ο Qurtubi μετά την προσευχή Taraweeh που σηματοδότησε την πρώτη νύχτα του Ραμαζανιού.
Αν και δεν υπάρχουν επίσημα στατιστικά στοιχεία για την προέλευση του μουσουλμανικού πληθυσμού της Κολομβίας, ο Qurtubi παρατηρεί αύξηση των μουσουλμάνων που ασπάζονται το Ισλάμ. Εκτιμά ότι περίπου 100 έως 200 πιστοί στο κέντρο του είναι νεοφερμένοι στη θρησκεία. Ωστόσο, η οικοδόμηση συνοχής μπορεί να είναι πρόκληση, δεδομένων των διαφορετικών υπόβαθρων των πιστών. «Η μεγαλύτερη πρόκληση στην Κολομβία είναι η διατήρηση μιας σταθερής κοινότητας που έχει αντίκτυπο στην κοινωνία και μια κοινή ταυτότητα», δήλωσε. «Σε μια κοινότητα όπου οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν ασπαστεί το Ισλάμ λόγω διαφορετικών συνθηκών που τους οδήγησαν σε αυτό, μπορεί να είναι λίγο πιο περίπλοκο να επιτευχθεί.»
Ο Qurtubi, ωστόσο, επισημαίνει ότι η ποικιλομορφία της κοινότητάς του οδηγεί σε γιορτές που αγκαλιάζουν το φάσμα της μουσουλμανικής ταυτότητας της Κολομβίας. Περιγράφει πώς, κάθε βράδυ του Ραμαζανιού, μια διαφορετική οικογένεια αναλαμβάνει να μαγειρέψει για το Iftar, το σπάσιμο της νηστείας. «Οι επιλογές φαγητού μπορεί να είναι πολύ ποικίλες. Γιατί; Επειδή εξαρτάται από την κουλτούρα και το υπόβαθρο του καθενός», εξηγεί. «Για παράδειγμα, μπορώ να προσφέρω μαροκινό φαγητό, κάποιος άλλος πακιστανικό, άλλοι κολομβιανό.» Πιστεύει ότι τέτοιες κοινοτικές εκδηλώσεις, όπως το Ραμαζάνι, δημιουργούν μια ευκαιρία για τους μουσουλμάνους της Κολομβίας να αγκαλιάσουν τις διαφορές τους και να χτίσουν κοινοτική κατανόηση. «Η γνώση είναι αυτή που επιτρέπει σε μια κοινότητα να αναπτυχθεί, να ευδοκιμήσει… και να έχει την ευκαιρία να ευημερήσει και να ριζώσει εδώ στην Κολομβία», καταλήγει.
