Το Ισραήλ βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο ενός εμφυλίου πολέμου εντός του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως αποκαλύπτει η πρόσφατη ρήξη του Ντόναλντ Τραμπ με τη βουλευτή Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν. Αυτή η εξέλιξη, αν και αρχικά αποδόθηκε σε πολιτικό θέαμα, υποδηλώνει μια βαθύτερη ιδεολογική διαμάχη για την ηγεσία του συντηρητικού κινήματος μετά τον Τραμπ και για την πραγματική σημασία του δόγματος «Πρώτα η Αμερική».
Το κεντρικό ζήτημα που διχάζει πλέον το κόμμα δεν αφορά μόνο τη μετανάστευση ή την οικονομία, αλλά κυρίως την εξωτερική πολιτική και, ειδικότερα, τη στάση απέναντι στο Ισραήλ. Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, οι Ρεπουμπλικανοί εκφράζουν δημοσίως αμφιβολίες για το κατά πόσο η άνευ όρων υποστήριξη της Ουάσιγκτον προς το Ισραήλ εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα. Αυτή η εσωτερική διαμάχη αναδιαμορφώνει το συντηρητικό στρατόπεδο και ενδέχεται να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή. Για τις χώρες της περιοχής, ιδίως όσες επιδιώκουν μια δίκαιη ειρήνη για την Παλαιστίνη, αυτή η διάσπαση προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία να αξιοποιήσουν ένα μεταβαλλόμενο πολιτικό τοπίο στην Ουάσιγκτον.
Η περίοδος μετά τον Τραμπ: MAGA εναντίον America First
Η πολιτική πορεία της Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν αντικατοπτρίζει την εξέλιξη του κινήματος που βοήθησε να δημιουργηθεί. Ως μια από τις πιο πιστές υποστηρίκτριες του Τραμπ, σύμβολο του λαϊκισμού MAGA και της αντικρατικής οργής, έχει πλέον επαναπροσδιοριστεί ως υπέρμαχος του «America First», προετοιμάζοντας το έδαφος για ένα μέλλον πέρα από την προσωπική σκιά του Τραμπ. Η ρήξη της μαζί του σηματοδοτεί κάτι περισσότερο από μια πολιτική αντιπαλότητα· υποδηλώνει μια βαθύτερη ιδεολογική μάχη ανάμεσα σε δύο αναδυόμενες παρατάξεις: τους πιστούς του MAGA, που βλέπουν τον Τραμπ ως τον απαραίτητο ηγέτη του κινήματος, και τους εθνικιστές του «America First», που επιθυμούν να αξιοποιήσουν την λαϊκιστική του κληρονομιά, ακολουθώντας όμως μια πιο ανεξάρτητη, μη επεμβατική εξωτερική πολιτική.
Η πτέρυγα MAGA, καθοδηγούμενη από τον χριστιανικό εθνικισμό και την πολιτισμική δυσαρέσκεια, παραμένει στενά συνδεδεμένη με το φιλο-ισραηλινό κατεστημένο που κυριαρχεί στην πολιτική των Ρεπουμπλικανών εδώ και δεκαετίες. Ηγέτες όπως ο Μάικ Τζόνσον και ο Λίντσεϊ Γκράχαμ, θεωρούν το Ισραήλ όχι μόνο στρατηγικό σύμμαχο, αλλά και ιερό σκοπό. Η ρητορική τους συνδυάζει τη θρησκεία και τη γεωπολιτική, βλέποντας την επιβίωση του Ισραήλ ως κεντρική στον χριστιανικό προφητικό λόγο και τον δυτικό πολιτισμό. Αντίθετα, η πλευρά του «America First» αμφισβητεί αυτές τις παραδοχές. Προσωπικότητες όπως ο Τάκερ Κάρλσον, ο Στιβ Μπάνον – και πρόσφατα η Γκριν – υποστηρίζουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να τερματίσουν τον ρόλο τους ως «αστυνομίας του κόσμου». Πιστεύουν ότι οι ατελείωτοι πόλεμοι και οι ξένες εμπλοκές έχουν αποστραγγίσει τους πόρους της Αμερικής και έχουν υπονομεύσει την ηθική της αξιοπιστία. Για αυτούς, η άνευ όρων υποστήριξη του Ισραήλ έρχεται σε αντίθεση με την βασική εθνικιστική αρχή ότι τα συμφέροντα της Αμερικής προηγούνται. Αυτή η διαφωνία διαρρηγνύει τα θεμέλια του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Δεν πρόκειται πλέον για μια συζήτηση μεταξύ «γερακιών» και «περιστεριών», αλλά μεταξύ εκείνων που βλέπουν την αμερικανική δύναμη ως εργαλείο παγκόσμιας κυριαρχίας και εκείνων που τη θεωρούν βάρος.
Το Ισραήλ ως γραμμή ρήξης
Για δεκαετίες, η υποστήριξη προς το Ισραήλ αποτελούσε το ενωτικό σημείο των Ρεπουμπλικανών και των Δημοκρατικών. Ήταν ένα άθικτο θέμα, προστατευμένο από ισχυρά λόμπι και διμερή συναίνεση. Ωστόσο, ο πόλεμος στη Γάζα και η αυξανόμενη ανθρωπιστική κατακραυγή έχουν αρχίσει να διαβρώνουν αυτή την ενότητα, ιδιαίτερα στο συντηρητικό στρατόπεδο. Η παράταξη «America First» βλέπει το Ισραήλ ως ένα ακόμη παράδειγμα δαπανηρών και μονομερών συμμαχιών της Ουάσιγκτον. Υποστηρίζουν ότι η αποστολή δισεκατομμυρίων σε βοήθεια προς το Ισραήλ, ενώ η αμερικανική υποδομή καταρρέει, παραβιάζει την ίδια λογική που τους οδήγησε να αντιταχθούν στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Η στάση τους δεν πηγάζει από συμπάθεια προς τους Παλαιστίνιους, αλλά περισσότερο από σκεπτικισμό απέναντι σε αυτό που αποκαλούν «κατεστημένο εξωτερικής πολιτικής» – ένα δίκτυο αμυντικών εργολάβων, think tanks και λόμπι που κερδίζουν από τον αιώνιο πόλεμο.
Οι συντηρητικοί MAGA, από την άλλη πλευρά, θεωρούν το Ισραήλ μέρος της ταυτοτικής τους πολιτικής. Ευαγγελιστές ηγέτες και Χριστιανοί Σιωνιστές ασκούν τεράστια επιρροή στους Ρεπουμπλικανικούς κύκλους, παρουσιάζοντας την υποστήριξη στο Ισραήλ ως θέμα πίστης. Το μήνυμά τους προς τους ψηφοφόρους είναι ηθικό και συναισθηματικό, όχι στρατηγικό: το να σταθείς δίπλα στο Ισραήλ, σημαίνει να σταθείς δίπλα στον Θεό. Αυτή η ιδεολογική σύγκρουση γίνεται όλο και πιο δημόσια. Όταν προσωπικότητες όπως η Γκριν ή ο Κάρλσον αμφισβητούν την αμερικανο-ισραηλινή συμμαχία, καταδικάζονται από συναδέλφους συντηρητικούς ως προδότες του σκοπού. Και η πρόσφατη απόφαση της Γκριν να χαρακτηρίσει την επίθεση του Ισραήλ στη Γάζα ως «γενοκτονία» – η οποία καταδικάστηκε από φιλο-ισραηλινούς λομπίστες ως «προδοσία των αμερικανικών αξιών» – δείχνει πόσο έντονες είναι πλέον αυτές οι, κάποτε αδιανόητες, κριτικές στον κύριο ρεπουμπλικανικό διάλογο. Το μήνυμά τους βρίσκει απήχηση σε μια νεότερη, πιο σκεπτικιστική γενιά ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων που έχουν κουραστεί από τους παγκόσμιους πολέμους και την ξένη βοήθεια. Σύμφωνα με λεπτομερή ευρήματα έρευνας του Pew τον Μάρτιο του 2025, οι αρνητικές απόψεις για το Ισραήλ μεταξύ των Ρεπουμπλικανών κάτω των 50 ετών αυξήθηκαν από 35% το 2022 σε 50% το 2025 – μια δραματική μετατόπιση 15 μονάδων. Αυτό σηματοδοτεί μια ιστορική μεταμόρφωση σε ένα κόμμα που κάποτε χαρακτηριζόταν από την άνευ όρων αφοσίωσή του στο ισραηλινό κράτος.
Το τέλος της ρεπουμπλικανικής συναίνεσης στην εξωτερική πολιτική
Το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα δεν καθοδηγείται πλέον από την παλιά νεοσυντηρητική κοσμοθεωρία που κυριάρχησε επί Τζορτζ Μπους. Αυτό το δόγμα, που δικαιολογούσε τους ατελείωτους πολέμους στο όνομα της δημοκρατίας και της ασφάλειας, έχει χάσει τη νομιμότητά του στη συντηρητική βάση. Η άνοδος του Τραμπ το 2016 ήταν η πρώτη μεγάλη εξέγερση εναντίον του. Αλλά ενώ ο Τραμπ επιτίθετο ρητορικά στους «πολέμους επ’ αόριστον», παρέμεινε προσωπικά πιστός στο Ισραήλ και στην βάση των Χριστιανών Σιωνιστών. Η απόφασή του να μεταφέρει την πρεσβεία των ΗΠΑ στην Ιερουσαλήμ και να αναγνωρίσει την ισραηλινή κυριαρχία στα Υψώματα του Γκολάν εδραίωσε τη θέση του μεταξύ των φιλο-ισραηλινών συντηρητικών. Ωστόσο, αποκάλυψε επίσης τις αντιφάσεις του εθνικισμού του: «Πρώτα η Αμερική» στη ρητορική, αλλά ακόμα δεσμευμένος σε πολλά από τα ίδια ξένα λόμπι στην πράξη.
Τώρα, καθώς η επιρροή του Τραμπ μειώνεται, αυτές οι αντιφάσεις βγαίνουν στην επιφάνεια. Προσωπικότητες όπως η Γκριν και ο Μπάνον βλέπουν τους εαυτούς τους ως την επόμενη γενιά εθνικιστικής ηγεσίας – αποφασισμένοι να διαχωρίσουν το «America First» από τον προσωπικό ύμνο του Τραμπ και από τις παγκόσμιες δεσμεύσεις που χαρακτήρισαν προηγούμενες ρεπουμπλικανικές κυβερνήσεις. Αυτός ο αγώνας ήδη αναδιαμορφώνει την ταυτότητα του κόμματος. Η πτέρυγα MAGA προσκολλάται στη χάρη του Τραμπ και στην ευαγγελική βάση, ενώ οι εθνικιστές του «America First» επιδιώκουν να εδραιώσουν το κίνημα στον αντι-επεμβατισμό, τον οικονομικό προστατευτισμό και τον σκεπτικισμό απέναντι στην επιρροή του Ισραήλ στην Ουάσιγκτον. Για δεκαετίες, οι ρεπουμπλικανοί υποψήφιοι ανταγωνίζονταν για να αποδείξουν ποιος ήταν πιο πιστός στο Ισραήλ. Στην εποχή μετά τον Τραμπ, μπορεί να ανταγωνίζονται για το ποιος είναι λιγότερο δεσμευμένος σε αυτό.
Τι σημαίνει αυτό για τη Μέση Ανατολή
Για τις χώρες της Μέσης Ανατολής, αυτή η ρεπουμπλικανική διαίρεση παρουσιάζει τόσο κίνδυνο όσο και ευκαιρία. Ο κίνδυνος έγκειται στην απρόβλεπτη πορεία: οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να κυμανθούν μεταξύ απομόνωσης και επιθετικότητας, ανάλογα με το ποιος ελέγχει τον Λευκό Οίκο. Ωστόσο, η ευκαιρία βρίσκεται στον αυξανόμενο αριθμό συντηρητικών Αμερικανών που αρχίζουν να αμφισβητούν την άνευ όρων στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ. Αυτή η στιγμή προσφέρει ένα στρατηγικό άνοιγμα για τους Άραβες και τους Μουσουλμάνους, τόσο στην περιοχή όσο και στη διασπορά, να έρθουν σε επαφή με νέες φωνές στην αμερικανική δεξιά. Ιστορικά, η προσέγγιση προς τους Ρεπουμπλικανούς περιοριζόταν στην επίσημη διπλωματία ή στο λόμπι που επικεντρωνόταν στην ασφάλεια και στο εμπόριο. Τώρα, υπάρχει η ευκαιρία να διαμορφωθεί ο διάλογος γύρω από αξίες και συμφέροντα. Η δέσμευση με το κίνημα «America First» δεν σημαίνει αποδοχή της ευρύτερης εθνικιστικής του ατζέντας. Σημαίνει αναγνώριση ότι ένα τμήμα της αμερικανικής δεξιάς αμφισβητεί πλέον τη λογική της ατελείωτης στρατιωτικής βοήθειας και επέμβασης στη Μέση Ανατολή. Αυτός ο σκεπτικισμός μπορεί να ευθυγραμμιστεί, έστω και προσωρινά, με αιτήματα για δικαιοσύνη και ειρήνη στην Παλαιστίνη. Οι χώρες της Μέσης Ανατολής, οι ομάδες της κοινωνίας των πολιτών και οι υποστηρικτές πρέπει να αδράξουν αυτή την ευκαιρία για να επικοινωνήσουν απευθείας με αυτές τις αναδυόμενες παρατάξεις. Μπορούν να τονίσουν πώς ο τερματισμός της άνευ όρων υποστήριξης προς το Ισραήλ θα ωφελήσει όχι μόνο τους Παλαιστίνιους, αλλά και τους Αμερικανούς φορολογούμενους και την παγκόσμια σταθερότητα. Ένας διάλογος με επίκεντρο τα κοινά συμφέροντα, τη μείωση των συγκρούσεων, τον τερματισμό των ατελείωτων πολέμων και την προώθηση δίκαιης διπλωματίας θα μπορούσε να βρει απήχηση σε ψηφοφόρους όλων των ιδεολογικών γραμμών.
Μια στρατηγική στιγμή για αλλαγή
Η ρεπουμπλικανική διάσταση σχετικά με το Ισραήλ δεν είναι απλώς μια εσωτερική μάχη εξουσίας. Αντανακλά μια ευρύτερη επανεξέταση του παγκόσμιου ρόλου της Αμερικής. Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες στρέφονται προς τα μέσα, οι μύθοι που στήριξαν την εξωτερική τους πολιτική για δεκαετίες αρχίζουν να καταρρέουν. Για τη Μέση Ανατολή, αυτή είναι μια ιστορική στιγμή. Η διμερής συναίνεση που προστάτευε το Ισραήλ για γενιές αποδυναμώνεται. Οι ρωγμές εμφανίζονται πρώτα εντός του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, όπου ο εθνικισμός και ο σκεπτικισμός για τις ξένες εμπλοκές αναδιαμορφώνουν τις πολιτικές προτεραιότητες. Εάν οι Άραβες, οι Μουσουλμάνοι και οι υπέρμαχοι της Παλαιστίνης κατανοήσουν και αξιοποιήσουν αυτές τις μετατοπίσεις με σύνεση, μπορούν να συμβάλουν στην ώθηση της αμερικανικής πολιτικής προς μια πιο ισορροπημένη και δίκαιη προσέγγιση στην περιοχή. Ο αγώνας μεταξύ MAGA και America First μπορεί να καθορίσει όχι μόνο το μέλλον του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, αλλά και το μέλλον της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Το ερώτημα είναι αν η Μέση Ανατολή θα παραμείνει παθητικός παρατηρητής αυτής της μεταμόρφωσης – ή θα επιδιώξει να την αξιοποιήσει για την προώθηση της ειρήνης, της δικαιοσύνης και της αυτοδιάθεσης στην περιοχή.
