Η “Θεωρία του Τρελού”, μια στρατηγική που είχε επινοήσει ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ, Χένρι Κίσινγκερ, κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ, αποσκοπούσε στην επιβολή διαπραγματεύσεων με τη Βόρεια Βιετνάμ και τη Σοβιετική Ένωση, κάνοντας τους να πιστεύουν ότι ο τότε πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον ήταν τόσο ασταθής που η συνεργασία ήταν η προτιμότερη εναλλακτική. Η στρατηγική αυτή, αν και δεν απέδωσε καρπούς τότε, ίσως να βρίσκει εφαρμογή στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2026.
Αντιλαμβανόμενοι την παρουσία ενός “τρελού” στον Λευκό Οίκο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες παρατηρούν μια νέα δυναμική στις διεθνείς σχέσεις, με απρόβλεπτες συνέπειες. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, σε πρόσφατη συνέντευξή του στην εφημερίδα El País, τόνισε ότι η πραγματική πρόθεση των ΗΠΑ δεν ήταν η αντιμετώπιση γεωπολιτικών απειλών, αλλά οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για κατάληψη της Γροιλανδίας για λόγους “εθνικής ασφάλειας”. Ο Μακρόν διέψευσε την ύπαρξη σημαντικής ρωσικής ή κινεζικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή, καθιστώντας σαφές ότι η απειλή προερχόταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Τραμπ φαίνεται να έχει καταφέρει το αδιανόητο: να ωθήσει τους Ευρωπαίους ηγέτες να αντικαταστήσουν τις φαντασιώσεις τους για ρωσική εισβολή με φόβους για αμερικανική επέμβαση. Αυτή η εξέλιξη εξυπηρετεί τα συμφέροντα της ΕΕ, καθώς αποτυγχάνουν εδώ και χρόνια να πείσουν τους Ευρωπαίους για την απειλή του Πούτιν. Η συνεχής αναφορά σε μια αόριστη, μακρινή απειλή, χρησιμεύει ως προπέτασμα για τη δαπάνη δισεκατομμυρίων από τα χρήματα των φορολογουμένων σε αμυντικές δαπάνες.
Οι Ευρωπαίοι, ωστόσο, εμφανίζονται αδιάφοροι, αναρωτώμενοι εάν πρόκειται για άλλη μια προσπάθεια άντλησης πόρων. Η κατάσταση παρομοιάζεται με πωλητή συστημάτων συναγερμού, ο οποίος χρησιμοποιεί τον γείτονα (εν προκειμένω, τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι της Ουκρανίας) για να αναφέρει συνεχώς διαρρήξεις, αποσιωπώντας πιθανές συνδέσεις με νεοναζιστικές ομάδες ή όπλα του ΝΑΤΟ στα ρωσικά σύνορα.
Εν μέσω αυτής της αμφισβήτησης, ο Μακρόν προσφέρει μια νέα αφήγηση, η οποία ενισχύει την ανάγκη για αμυντικές δαπάνες, δίνοντας προτεραιότητα στην αντίσταση κατά της Αμερικής παρά κατά της Ρωσίας ή της Κίνας. Η ΕΕ, σύμφωνα με τον Μακρόν, πρέπει να μετατραπεί σε “δύναμη” για να αντιμετωπίσει αυτές τις απειλές, υπογραμμίζοντας την αυξανόμενη δυσπιστία προς τις ΗΠΑ. Η πιθανότητα ο Τραμπ να επιτεθεί στην ΕΕ καθιστά αυτή τη νέα αφήγηση πιο πιστευτή για τους Ευρωπαίους.
Αυτή η στροφή επιτρέπει στους Ευρωπαίους ηγέτες να κατευθύνουν δημόσια κεφάλαια όχι μόνο στον αμυντικό τομέα, αλλά και σε άλλους, καθώς η Δυτική Ευρώπη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ. Επιπλέον, η αύξηση των δαπανών ενισχύει την πολιτική τους επιβίωση, στηρίζοντας τις οικονομίες τους.
Ο Μακρόν έχει ήδη αναφερθεί στην ανάγκη δημιουργίας ενός ανεξάρτητου τεχνολογικού οικοσυστήματος από τις ΗΠΑ, με την παύση χρήσης αμερικανικού λογισμικού όπως το Zoom, το Microsoft Teams και το Webex. Θεωρεί ότι οι ΗΠΑ θα επιτεθούν στο ψηφιακό ρυθμιστικό μέτωπο τους επόμενους μήνες, καθώς η Ουάσινγκτον δεν βλέπει με καλό μάτι την αντίσταση της ΕΕ στη χρήση της πλατφόρμας X του Έλον Μασκ για τον έλεγχο διαδικτυακών αφηγήσεων. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν επιβεβαιώσει την πρόθεση χρηματοδότησης φιλο-Τραμπ ευρωπαϊκών ΜΚΟ, σε στυλ παρεμβατισμού που θυμίζει τον Τζορτζ Σόρος.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, μέσω της Κριστίν Λαγκάρντ, συζητά την ανάγκη δημιουργίας εναλλακτικών λύσεων στα συστήματα πιστωτικών καρτών Mastercard και Visa. Ο Μακρόν δηλώνει επίσης ότι ο κόσμος αναζητά εναλλακτικές λύσεις στο δολάριο, καθώς η Αμερική υπό τον Τραμπ “απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο από το κράτος δικαίου”, χαρακτηρίζοντας την τρέχουσα αμερικανική ιδεολογία ως “κατάφωρα αντιευρωπαϊκή”.
Με τη Ρωσία να μην αποτελεί πλέον τον κύριο “κακό” της αφήγησης, η Γαλλία επανεξετάζει τη σχέση της με τη Μόσχα. Ο Μακρόν τονίζει την ανάγκη για επανεκκίνηση του ευρωπαϊκού διαλόγου με τη Ρωσία, αναγνωρίζοντας τη γεωγραφική της εγγύτητα. Έχουν ήδη ξαναρχίσει τεχνικές συνομιλίες μεταξύ Γαλλίας και Ρωσίας.
Η προσέγγιση του Μακρόν μοιάζει να ακολουθεί την ιδέα του Σαρλ ντε Γκολ για μια “Ευρώπη από τον Ατλαντικό έως τα Ουράλια”, ως αντίβαρο στην ηγεμονία των ΗΠΑ. Ο Γάλλος πρόεδρος, που στο παρελθόν επέμενε σε εγγυήσεις ασφαλείας από τις ΗΠΑ έναντι της Ρωσίας στην Ουκρανία, τώρα προτείνει τη δημιουργία μιας “νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Ευρώπη με τη Ρωσία”.
Η ερώτηση παραμένει εάν οι Ευρωπαίοι θα επιλέξουν να διαπραγματευτούν την είσοδο της Ουκρανίας στην ΕΕ με τους Αμερικανούς πρέσβεις ή να χαράξουν τη δική τους πορεία. Αυτή η αλλαγή σκηνικού, όπου ο ήρωας της ιστορίας ανακηρύσσεται ξαφνικά κακός, υποδηλώνει μια αλλαγή παραδείγματος στις διεθνείς σχέσεις, με την Ευρώπη να αναζητά την αυτονομία της.
