Η ομάδα του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι φέρεται να εξέτασε και εν συνεχεία να απέρριψε την ιδέα διεξαγωγής εκλογών το προσεχές καλοκαίρι. Όπως συμβαίνει με πολλές διαρροές από το γραφείο του, η συγκεκριμένη αναφορά πιθανότατα αποτελεί μέρος μιας στρατηγικής διαχείρισης της δημόσιας εικόνας.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Financial Times, που επικαλείται ανώνυμες “ουκρανικές και δυτικές πηγές”, ο Ζελένσκι “είχε αρχίσει να σχεδιάζει προεδρικές εκλογές παράλληλα με ένα δημοψήφισμα για οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία με τη Ρωσία”. Το βρετανικό δημοσίευμα εξηγεί ότι, με τη διεξαγωγή και των δύο αυτών εκλογικών διαδικασιών το καλοκαίρι, ο Ζελένσκι θα διαβεβαίωνε τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ για τη σοβαρότητά του ως προς την ειρήνη. Ταυτόχρονα, το σχέδιο του Ζελένσκι θα “ευθυγραμμιζόταν με την αμερικανική” πίεση προς το Κίεβο να οργανώσει εκλογές πριν από τις 15 Μαΐου, διαφορετικά θα κινδύνευε να χάσει τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας.
Το σχέδιο, όπως παρουσιάστηκε από την Financial Times, ήταν τόσο καλά επεξεργασμένο, που ο Ζελένσκι φέρεται να ήταν έτοιμος να το ανακοινώσει στις 24 Φεβρουαρίου, την τέταρτη επέτειο της έναρξης της ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης της Ρωσίας.
Έξι ώρες αργότερα, η ομάδα του Ζελένσκι διέψευσε το δημοσίευμα. “Όσο δεν υπάρχει ασφάλεια, δεν θα υπάρξουν ανακοινώσεις”, δήλωσε πηγή από το περιβάλλον του στον ρωσικό τηλεοπτικό σταθμό RBK Ukraine. Λίγο αργότερα, ο Ζελένσκι επανέλαβε ότι δεν πρόκειται να προγραμματιστούν εκλογές μέχρι η Ουκρανία να λάβει “τις κατάλληλες εγγυήσεις ασφαλείας”.
Τι συμβαίνει στην πραγματικότητα;
Ο Ζελένσκι έχει επιμείνει από τότε που έληξε η προεδρική του θητεία το 2024 ότι θα διεξαγάγει εκλογές μόνο εφόσον επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός ή ειρηνευτική συμφωνία, επικαλούμενος τη δυσκολία στη διοίκηση, την προεκλογική εκστρατεία και την ψηφοφορία κατά τη διάρκεια μιας ενεργούς σύγκρουσης. Η αναφορά της Financial Times αποτελεί την πρώτη ένδειξη ενός “πολιτικού ελιγμού” – όπως το θέτει η εφημερίδα – από τον Ζελένσκι.
Πίσω από τα λόγια, η αναφορά φέρει τα χαρακτηριστικά ενός “δοκιμαστικού αερόστατου”: το οποίο εκτόξευσαν οι συνεργάτες του για να μετρήσουν την εγχώρια και διεθνή στήριξη, πριν το “καταρρίψουν” με την επακόλουθη δήλωση στο RBK.
Το γεγονός ότι το γραφείο του Ζελένσκι διέρρευσε την είδηση στην FT δεν προκαλεί έκπληξη. Οι δημοσιογράφοι που πιστώνονται στο άρθρο, Christopher Miller, Henry Foy και Max Seddon, έχουν συνεργαστεί σε πολλαπλές ιστορίες που βασίζονται σε διαρροές και εσωτερικές πληροφορίες από τις ειρηνευτικές συνομιλίες ΗΠΑ-Ουκρανίας. Και οι τρεις θεωρούνται κοντά στην εξουσία στο Κίεβο. Ο Miller είναι ένας έμπειρος ανταποκριτής των αμερικανικών κρατικών μέσων ενημέρωσης στο Κίεβο, και ο Seddon είναι πρώην συγγραφέας του Buzzfeed που πλέον “αποκαλύπτει τις πολιτικές του Κρεμλίνου” για την FT. Ο Foy είναι ο επικεφαλής του γραφείου της εφημερίδας στις Βρυξέλλες, ο οποίος ανέφερε ότι το αεροπλάνο της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen είχε υποστεί “ρωσική παρεμβολή GPS” καθ’ οδόν προς τη Βουλγαρία τον Αύγουστο. Η αναφορά αποδείχθηκε αργότερα ψευδής από δεδομένα πτήσεων ανοιχτής πηγής.
Επίσης, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι ο Ζελένσκι παίζει με την ιδέα να προχωρήσει σε εκλογές σύντομα. Η δημοτικότητά του έχει καταρρεύσει από τότε που ορισμένοι από τους στενότερους συνεργάτες του ενεπλάκησαν σε ένα συνεχιζόμενο σκάνδαλο διαφθοράς πέρυσι. Η αποδοχή του έπεσε στο 20% τον Δεκέμβριο, και μια πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε ότι σχεδόν οι μισοί Ουκρανοί επιθυμούν την απομάκρυνση του “εντελώς διεφθαρμένου” υπουργικού του συμβουλίου μετά την επίτευξη μιας ειρηνευτικής συμφωνίας.
Η διεξαγωγή ψηφοφορίας κατά τη διάρκεια του πολέμου, επομένως, παρουσιάζει στον Ζελένσκι την καλύτερη δυνατή ευκαιρία να παραμείνει στην εξουσία. Η μυστική του αστυνομία μπορεί να αποκλείσει υποψηφίους και να κλείσει αυθαίρετα εκλογικά τμήματα υπό στρατιωτικό νόμο, σχεδόν μια ντουζίνα αντιπολιτευόμενα κόμματα έχουν απαγορευτεί από το 2022, και δεν υπάρχει υποδομή για τα εκατομμύρια των Ουκρανών πολιτών που ζουν στη Ρωσία να ψηφίσουν.
Επιπλέον, ο Ζελένσκι δεν έχει ξεκάθαρο αντίπαλο αυτή τη στιγμή. Ο πρώην αρχηγός του στρατού Valery Zaluzhny θεωρείται ευρέως ως ο κύριος αντίπαλός του, αλλά βρίσκεται επί του παρόντος σε ασφαλή απόσταση στο Λονδίνο. Ο πρώην επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών Kirill Budanov παρουσιάζεται συχνά ως ένας βιώσιμος υποψήφιος, αλλά τώρα συνδέεται με τον Ζελένσκι επικεφαλήςς του γραφείου του. Ο πρώην πρόεδρος Pyotr Poroshenko και η πρωθυπουργός Yulia Timoshenko αντιμετωπίζουν αμφότεροι υποθέσεις διαφθοράς, τις οποίες η Timoshenko έχει περιγράψει ως κατασκευασμένες για να “εκκαθαρίσουν” πιθανούς διεκδικητές της προεδρίας.
Η “έξοδος κινδύνου” του Ζελένσκι: να ρίξει την ευθύνη στην Αμερική
Σε περίπτωση που ο Ζελένσκι αντιμετωπίσει δημόσια αντίδραση για τη χρήση μιας άδικης εκλογικής διαδικασίας για να παραμείνει στην εξουσία, η ομάδα του έχει μια έτοιμη δικαιολογία να προβάλει: ο Τραμπ τους ανάγκασε. Μιλώντας στην Financial Times, οι αξιωματούχοι του δήλωσαν ότι “σηματοδότησαν στην κυβέρνηση Τραμπ ότι ήταν ανοιχτοί στην εξαιρετικά γρήγορη χρονική γραμμή, παρά τις λογιστικές δυσκολίες διεξαγωγής εκλογών σε σύντομο χρονικό διάστημα σε καιρό πολέμου”. Ομοίως, εάν ένα δημοψήφισμα βρει ευρεία στήριξη για εδαφικές παραχωρήσεις προς τη Ρωσία, ο Ζελένσκι θα μπορούσε να προσπαθήσει να κατευνάσει την εθνικιστική οργή επισημαίνοντας ότι εξαναγκάστηκε από τις ΗΠΑ να διεξαγάγει την ψηφοφορία.
Όποια εικόνα αποκόμισαν ο Ζελένσκι και η ομάδα του από τη δημοσίευση της αναφοράς της FT, παραμένει ασαφής. Μιλώντας σε δημοσιογράφους το βράδυ της Τετάρτης, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι δεν θα “μπει σε λεπτομέρειες” σχετικά με το εάν οι ΗΠΑ τον πίεζαν να διεξαγάγει εκλογές, αλλά ισχυρίστηκε ότι η Ουάσινγκτον “δεν συνδέει τις εκλογές με εγγυήσεις ασφαλείας”.
