Όταν ο Φίλιπ Γκωλιέ ξεκινούσε την πορεία του στον χώρο του θεάτρου, οι νέοι καλλιτέχνες είχαν τρεις βασικές επιλογές για την εκπαίδευσή τους. Η δραματική σχολή στο Ηνωμένο Βασίλειο ήταν ιδανική για όσους επιθυμούσαν να εμβαθύνουν στη θεωρία και να αναπτύξουν εκτενείς λόγους. Η σχολή École Jacques Lecoq στο Παρίσι προσέλκυε όσους ήθελαν να εκφραστούν μέσω της κίνησης και του σώματος. Τέλος, για όσους αναζητούσαν μια ερμηνεία με ολόψυχη αφοσίωση, αθωότητα και αξεπέραστη ιδιοφυΐα, η École Philippe Gaulier στο Παρίσι ήταν η οδός. Μέσα από τις διδασκαλίες του Γκωλιέ, οι μαθητές του, όπως η φίλη μου Άλεξ Μέρντοκ, απέκτησαν ένα πλούσιο ρεπερτόριο γνώσεων, που αφορούσαν το θέατρο του κλόουν και πολλά περισσότερα, εργαλεία που αξιοποίησαν για 17 χρόνια στη δημιουργία παραστάσεων.
Λίγοι γνώριζαν τότε, αν και η διαδικασία βρισκόταν σε εξέλιξη, ότι ο Γκωλιέ, ο οποίος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 82 ετών, θα γινόταν τελικά πιο γνωστός στον χώρο της κωμωδίας παρά στην εκπαίδευση ηθοποιών, κάτι που προκαλούσε τη δυσφορία του. “Μισώ το stand-up comedy,” είχε εξομολογηθεί σε συνέντευξη πριν από μια δεκαετία, “δεν θα δίδασκα ποτέ κάτι τόσο φρικτό.” Και πράγματι, δεν το έκανε. Ωστόσο, δίδαξε δεξιότητες – παιχνιδιάρικη διάθεση, εγρήγορση απέναντι στο κοινό, ζωντάνια στη στιγμή, την ικανότητα να γιορτάζει κανείς τη δική του γελοιότητα – που βελτίωσαν σημαντικά την απόδοση κωμικών, ηθοποιών sketch και κλόουν. Στα τελευταία του χρόνια, ο όρος “εκπαιδευμένος από τον Γκωλιέ” έγινε ένα ουσιαστικό διαπιστευτήριο για πολυάριθμες κωμικές παραγωγές, ιδιαίτερα για όσους ήθελαν να συμμετάσχουν στην εκρηκτική άνθηση της καινοτόμου κωμωδίας κλόουν που έχει αναδείξει το καλλιτεχνικό προσκήνιο.
Η λίστα των μαθητών και των οπαδών του είναι εκτενής και περιλαμβάνει προσωπικότητες όπως ο Sacha Baron Cohen (ο οποίος τον αποκάλεσε “τον πιο αστείο άνθρωπο που έχω γνωρίσει”), η Emma Thompson, η Helena Bonham Carter και ο Roberto Benigni. Πιο πρόσφατα, ο “παππούς” του nu-clown, Phil Burgers, μαζί με επιτυχημένες παραστάσεις όπως η Julia Masli, ο Damian Warren-Smith (από την επιτυχία στο West End, Garry Starr: Classic Penguins) και ο νικητής του Britain’s Got Talent, Viggo Venn. Οι φιλοσοφίες του Γκωλιέ άσκησαν έναν ανεκτίμητο και χαρούμενο αντίκτυπο στον τομέα της κωμωδίας που επικαλύπτεται με το θέατρο, οδηγώντας σε μια γενιά κωμικών που δεν είναι απλώς επίδοξοι παρουσιαστές τηλεοπτικών εκπομπών ή πάνελ, αλλά δημιουργούν έργα με τόλμη, σε ανοιχτό διάλογο με το κοινό της εκάστοτε βραδιάς, πλημμυρισμένοι από (συχνά απείθαρχη) χαρά μόνο και μόνο που βρίσκονται στη σκηνή.
Όπως οι περισσότερες σπουδαίες παιδαγωγικές μέθοδοι, έτσι και αυτή του Γκωλιέ προσέφερε οδηγίες για τη ζωή, πέρα από τις παραστάσεις. Σε αυτήν, η χαρά και η απουσία αυτοπεριορισμού ήταν καίρια στοιχεία. Είμαστε όλοι γελοίοι. Ο Γκωλιέ δίδαξε στους μαθητές του να σταματήσουν να το κρύβουν – να το απολαμβάνουν, μάλιστα, διότι οι συγκεκριμένοι τρόποι με τους οποίους είμαστε γελοίοι μπορεί να είναι ακριβώς αυτό που μας καθιστά μοναδικούς και ελκυστικούς στη σκηνή (και εκτός;). Και το να έχεις ένα ολόκληρο κοινό να σε παρακολουθεί και να περιμένει κάθε σου λέξη; Τι τύχη! Μην τη σπαταλάς, και μην τολμάς – η χειρότερη μορφή αχαριστίας – να είσαι βαρετός ή προβλέψιμος. Αν ποτέ συνέβαινε κάτι τέτοιο, οι πρώην μαθητές του θα άκουγαν για χρόνια μετά μια βραχνή φωνή με γαλλική προφορά να τους στοιχειώνει: “Αυτό είναι βαρετό. Είναι τόσο χάλια!”
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι δεξιότητες που αποκτήθηκαν από τον Γκωλιέ δεν εφαρμόζονται και στο σοβαρό θέατρο. Μεταξύ των αποφοίτων του συγκαταλέγονται οι Kathryn Hunter, Rachel Weisz και ο βραβευμένος με Όσκαρ Geoffrey Rush. Ακόμη και ένας δραματικός ηθοποιός μπορεί να προσδώσει στην ερμηνεία του – όπως κάνουν οι καλύτεροι – μια αίσθηση προνομίου και χαράς, ότι αυτό που πραγματικά κάνουν είναι απλώς να παίζουν το ρόλο κάποιου άλλου. Ο Γκωλιέ σίγουρα δεν ξέχασε ποτέ ότι τα πάντα, τόσο η ζωή όσο και το θέατρο, ήταν ένα μεγάλο παιχνίδι – και για τη διδασκαλία σε πολλούς πώς να το παίζουν λίγο πιο χαρούμενα, θα τον θυμούνται για πάντα με ζεστασιά.
