Στη Γάζα, η ανοικοδόμηση έχει μετατραπεί σε ένα νέο, σιωπηλό όπλο στα χέρια του Ισραήλ, όπως υποστηρίζουν αναλυτές και πολεοδόμοι. Ενώ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός παρουσιάζονταν οράματα για μια «Νέα Γάζα» με ουρανοξύστες και τουρισμό, στην πραγματικότητα, η περιοχή παραμένει θαμμένη κάτω από 61 εκατομμύρια τόνους συντριμμιών. Η επίσημη εκτίμηση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών κάνει λόγο για καταστροφή 92% της περιοχής και κόστος ανοικοδόμησης 70 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ωστόσο, πίσω από τις υποσχέσεις, η ανοικοδόμηση δεν αποσκοπεί στην αποκατάσταση της ζωής των Παλαιστινίων, αλλά στην «επαναμηχανική» της, όπως επισημαίνεται. Το δικαίωμα στη στέγη μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικής εκβίασης και δημογραφικής αλλαγής. «Η ανοικοδόμηση δεν είναι το ‘αύριο’ του πολέμου, αλλά η συνέχισή του με γραφειοκρατικά και οικονομικά μέσα», δηλώνει ο Ιχάμπ Τζαμπαρίν, ερευνητής σε θέματα Ισραήλ.
Ο Τζαμπαρίν εξηγεί ότι για την ισραηλινή πλευρά, η ανοικοδόμηση αποτελεί το υπέρτατο διαπραγματευτικό χαρτί, επιτρέποντας την υιοθέτηση μιας στρατηγικής «κυριαρχίας μέσω της ροής», αντί της άμεσης στρατιωτικής κατοχής. Ο έλεγχος των απαραίτητων υλικών, όπως το τσιμέντο, μεταφράζεται σε έλεγχο της πολιτικής και ασφάλειας της περιοχής, χωρίς τις νομικές ευθύνες ενός κατακτητή. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω τριών επιπέδων εκβίασης: * **Ασφάλεια:** Η ροή υλικών συνδέεται με «μακροχρόνια παρακολούθηση», δημιουργώντας μια διαρκή εξάρτηση. * **Πολιτική:** Η διανομή του τσιμέντου καθορίζει ποιος κυβερνά, επιβάλλοντας ουσιαστικά μια «τεχνοκρατική» διοίκηση. * **Καταστολή:** Η ελπίδα για βασική επιβίωση, η στέγη, μετατρέπεται σε «ανταμοιβή» για τη σιωπή, αντί για δικαίωμα.
Στο μεταξύ, ο όγκος των συντριμμιών αποτελεί ένα «άνευ προηγουμένου εμπόδιο», που εκτιμάται ότι θα χρειαστεί επτά χρόνια για να καθαριστεί, ακόμη και υπό «ιδανικές συνθήκες». Οι παλαιστίνιοι ειδικοί απορρίπτουν τα μοντέλα ανοικοδόμησης που προτείνονται από το εξωτερικό, προτείνοντας το «Σχέδιο Φοίνικας», μια τοπική πρωτοβουλία που βλέπει τα συντρίμμια ως πόρο προς ανακύκλωση. Τονίζεται η ανάγκη για μια «bottom-up» προσέγγιση, με την ενεργό συμμετοχή του λαού.
Ένα κρίσιμο εμπόδιο στις προσπάθειες αυτές είναι η ισραηλινή λίστα «διπλής χρήσης», η οποία απαγορεύει αγαθά, όπως λιπάσματα και χαλκοσωλήνες, με πρόσχημα πιθανή στρατιωτική χρήση. Αυτή η λίστα έχει διευρυνθεί, περιλαμβάνοντας πλέον απαραίτητα είδη, όπως κυλίνδρους οξυγόνου και φάρμακα. Ο έλεγχος ανά έργο για κάθε σακί τσιμέντο μετατρέπει την ανοικοδόμηση σε ατέρμονο «έργο», εξαντλώντας τις δωρήτριες χώρες και κρατώντας την παλαιστινιακή διοίκηση σε «συνεχή επαιτεία».
Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ προωθεί ένα «πολιτικό παραμύθι» στο εξωτερικό, με σχέδια για αύξηση του ΑΕΠ της Γάζας και νέες οικιστικές μονάδες. Οι αναλυτές βλέπουν αυτά τα σχέδια, που περιλαμβάνουν «παραθαλάσσιες περιοχές» και «βιομηχανικές ζώνες», ως μορφή «σιωπηλής δημογραφικής μηχανικής». Στόχος, όπως υποστηρίζεται, είναι η μετατροπή της παλαιστινιακής υπόθεσης από ζήτημα εθνικών δικαιωμάτων σε πρόβλημα ακινήτων, δημιουργώντας μια Γάζα «οικονομικά χρήσιμη», αλλά «εθνικά κενή».
Η «ιδιωτικοποίηση της κατοχής» εντείνεται, καθώς οι συμβάσεις ανοικοδόμησης γίνονται φίλτρο πολιτικής υπακοής. Οι χώρες και οι εταιρείες που αντιτίθενται αποκλείονται. Η πιο επικίνδυνη πτυχή, σύμφωνα με τον Τζαμπαρίν, είναι η «οπλοποίηση του ίδιου του χρόνου». Με τις εκτιμήσεις να τοποθετούν την απομάκρυνση των συντριμμιών έως το 2032 και την πλήρη ανοικοδόμηση έως το 2040, η αναμονή γίνεται πολιτική εκτοπισμού. Το Ισραήλ ποντάρει στην «ορθολογική μετανάστευση», καθώς οι Παλαιστίνιοι, κουρασμένοι από την αβεβαιότητα, ενδέχεται να αποχωρήσουν, όχι με τη βία, αλλά από εξάντληση. «Η αεροπορική επιδρομή απέτυχε να τους εκτοπίσει, η αναμονή μπορεί να πετύχει», καταλήγει.
