Τα δυτικά μέσα ενημέρωσης και οι πολιτικοί μας αρέσκονται να κουνάνε το δάχτυλο στην Κίνα για την “υπερ-παραγωγή” της. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό που επιδεικνύει η Κίνα είναι απλώς η ικανότητά της να παράγει ηλιακά πάνελ, μπαταρίες, ηλεκτρικά οχήματα, χάλυβα και άλλα αγαθά φθηνότερα και πιο αποτελεσματικά από οποιονδήποτε άλλο.
Ναι, κάποιες βιομηχανίες επιδοτούνται, αλλά ταυτόχρονα επωφελούνται τεράστια από την ταχεία ανάπτυξη της τεχνογνωσίας και τις οικονομίες κλίμακας. Η Κίνα δεν έχει χτίσει υπερβολικά πολλά, απλώς έχει χτίσει υπερβολικά αποδοτικά για την άνεση των ανταγωνιστών της.
Η τυπική αφήγηση θέλει την Κίνα να χτίζει μια οικονομία “Ποτέμκιν” με πόλεις-φαντάσματα, παράγοντας αγαθά που κανείς δεν παρήγγειλε, ελπίζοντας ότι οι ξένοι καταναλωτές θα απορροφήσουν το πλεόνασμα. Στη Δύση, αυτή η ιστορία συνήθως αφορά σπατάλη, αρπακτική εκποίηση και αναπόφευκτη κατάρρευση. Καταδικάζουμε την αποπληθωρισμό στην Κίνα, αλλά θρηνούμε για τον πληθωρισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αν πιστέψουμε τους οικονομολόγους μας, είναι κακό όταν οι τιμές ανεβαίνουν και κακό όταν οι τιμές πέφτουν.
Η Κίνα, όμως, έχει μια διαφορετική θεωρία: δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα όπως η υπερ-παραγωγή· τα πράγματα που αποτελούν εισροές για την οικονομία – όπως τα τρόφιμα και η ενέργεια – δεν μπορούν ποτέ να είναι αρκετά φθηνά.
Αυτό αποκαλύπτει μια ιδεολογική σύγκρουση ανάμεσα στα αμερικανικά και τα κινεζικά οικονομικά συστήματα. Η Κίνα πιστεύει ότι η ανάπτυξη πρέπει να εκδηλώνεται ως αποπληθωρισμός βασικών φυσικών αγαθών· οι ΗΠΑ πιστεύουν ότι πρέπει να οδηγεί στον πληθωρισμό των τιμών των περιουσιακών στοιχείων. Οι ΗΠΑ και η Κίνα χρησιμοποιούν δύο διαφορετικά μέτρα σύγκρισης. Διαφωνούν όχι μόνο στον τρόπο ανάπτυξης, αλλά και στο τι συνιστά ανάπτυξη.
Στις ΗΠΑ, η “πολιτισμική υγεία” μετριέται από τον πληθωρισμό των τιμών των περιουσιακών στοιχείων: τον S&P 500, τις αγορές ακινήτων και τους πολλαπλασιαστές επιχειρηματικών κεφαλαίων. Γιορτάζουμε τα ρεκόρ στους χρηματιστηριακούς δείκτες και τις αυξανόμενες τιμές των κατοικιών, ακόμα κι αν ξεπερνούν τους μισθούς, επειδή ο πληθωρισμός των περιουσιακών στοιχείων είναι το υποτιθέμενο κύριο πλαίσιο για την ευημερία.
Στην Κίνα, η “πολιτισμική υγεία” μετριέται από τη φυσική ροή ως δείκτη πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας – ένα παράδειγμα είναι ο “Δείκτης Li Keqiang”, ο οποίος παρακολουθεί την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, τον όγκο σιδηροδρομικών εμπορευμάτων και τα δάνεια. Ένας πολιτισμός μετρά την ανάπτυξη σε ηλεκτρόνια και τόνους-μίλια· ο άλλος τη μετρά στις αποδόσεις των μετόχων.
Αν το μέτρο σύγκρισης βασίζεται στις τιμές των περιουσιακών στοιχείων και τα περιθώρια κέρδους, η κατάρρευση των τιμών μοιάζει με δυσλειτουργία. Αν βασίζεται στη φυσική ικανότητα παραγωγής και την προσιτότητα, η κατάρρευση των τιμών μοιάζει με πρόοδο. Η “υπερ-παραγωγή” απειλεί την κερδοφορία, αλλά η Κίνα ενδιαφέρεται λιγότερο για την τρέχουσα δομή τιμών και περισσότερο για τη βελτίωση της παραγωγής. Στόχος της Κίνας είναι να δημιουργήσει αφθονία επεκτείνοντας την καμπύλη αποδοτικότητας παραγωγής της.
Οι σύγχρονες οικονομίες λειτουργούν ουσιαστικά σε δύο τροχιές τιμών. Η πρώτη τροχιά βασίζεται στις πρώτες ύλες και τα βιομηχανικά προϊόντα, όπου η κλίμακα, οι βιομηχανικές αναβαθμίσεις και η πυκνότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας μειώνουν τα μοναδιαία κόστη με την πάροδο του χρόνου. Η δεύτερη τροχιά βασίζεται στις υπηρεσίες, όπου τα κέρδη παραγωγικότητας είναι πιο αργά και η κλίμακα είναι περιορισμένη.
Η συνέπεια είναι απλή: τα αγαθά γίνονται φθηνότερα, ενώ οι υπηρεσίες ακριβότερες, επειδή οι υποκείμενες συναρτήσεις παραγωγής είναι διαφορετικές.
Η μεταποιητική οικονομία της Κίνας την τοποθετεί στην αποπληθωριστική τροχιά των αγαθών, ενώ η οικονομία των υπηρεσιών των ΗΠΑ την τοποθετεί στην πληθωριστική τροχιά των υπηρεσιών. Η Κίνα δεν “υποφέρει από υπερ-παραγωγή” επειδή οργάνωσε σκόπιμα την οικονομία της γύρω από την επέκταση της καμπύλης αποδοτικότητας παραγωγής, ενώ οι ΗΠΑ έχουν οργανώσει την οικονομία τους γύρω από τομείς όπου η παραγωγή είναι περιορισμένη.
Η δομή των αμερικανικών και κινεζικών οικονομιών παράγει εγγενώς μια επίμονη εμπορική ανισορροπία. Το ερώτημα δεν είναι πώς να εξαλειφθεί το εμπορικό έλλειμμα, αλλά πώς οι ΗΠΑ μπορούν να βελτιώσουν τη δική τους παραγωγική ικανότητα. Υπάρχουν δύο κύριες επιλογές: να αποκλείσουν την Κίνα μέσω προστατευτισμού και να χτίσουν πλεονάζουσες βιομηχανίες με υψηλότερο κόστος, ή να επωφεληθούν από τις φθηνές κινεζικές εισαγωγές, ενώ ταυτόχρονα αναπτύσσουν συμπληρωματική κλίμακα βασισμένη στο συγκριτικό πλεονέκτημα.
Οι ΗΠΑ έχουν δεσμευτεί στην πρώτη επιλογή, δικαιολογώντας την πλεονάζουσα παραγωγή με γεωπολιτικούς κινδύνους και υποστηρίζοντας βιομηχανίες που δεν βοήθησαν στη δημιουργία αφθονίας ή στη μείωση του κόστους ζωής.
Η δεύτερη επιλογή είναι καλύτερη. Αν η Κίνα μειώνει τα κόστη εισροών, οι ΗΠΑ μπορούν να επωφεληθούν εμπορευόμενες με την Κίνα, ενώ παράλληλα χρησιμοποιούν βιομηχανική πολιτική για να αναπτύξουν συμπληρωματική ικανότητα αντί για πλεονάζουσα.
Οι ΗΠΑ παραμένουν παγκόσμιας κλάσης σε τομείς όπως ο σχεδιασμός ημιαγωγών, η βιοτεχνολογία, η αεροδιαστημική, η επιστήμη υλικών και η έρευνα και ανάπτυξη. Εάν οι ΗΠΑ αναπτύξουν συμπληρωματική ικανότητα ή ακόμη και “υπερ-παραγωγή” σε αυτούς τους τομείς, θα μπορούσαν επίσης να δημιουργήσουν πραγματική αφθονία αντί να προστατεύουν βιομηχανίες που δεν είναι ανταγωνιστικές εδώ και δεκαετίες.
Κάθε σύστημα επιλέγει νικητές και ηττημένους· το πραγματικό ερώτημα είναι ποια επίδραση έχει αυτή η επιλογή στον πολιτισμό στο σύνολό του.
Το στοίχημα της Κίνας είναι ότι η πίτα της θα μεγαλώσει με τη μορφή πραγματικής παραγωγικής ικανότητας και αφθονίας βασικών φυσικών αγαθών. Το στοίχημα των ΗΠΑ είναι ότι ο προστατευτισμός και η υπεροχή του δολαρίου θα διατηρήσουν την ανάπτυξη μέσω του πληθωρισμού των περιουσιακών στοιχείων.
Η αμερικανική προσέγγιση παράγει πλούτο στα χαρτιά, αλλά μπορεί να περιορίζεται από τη φύση της φυσικής οικονομίας στην οποία βασίζεται. Εάν η αύξηση των περιουσιακών στοιχείων αποκλίνει υπερβολικά από τη φυσική ροή, οι ΗΠΑ μπορεί να διαπιστώσουν ότι επέλεξαν νικητές που δεν είχαν κανένα ενδιαφέρον να επεκτείνουν αυτό που η κοινωνία θα μπορούσε να χτίσει, να καταναλώσει ή να αντέξει οικονομικά.
Οι κατηγορίες για “υπερ-παραγωγή” σηματοδοτούν φόβο για αφθονία. Η Δύση εξαρτάται όλο και περισσότερο από τον πληθωρισμό ως κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης, ενώ η Κίνα παράγει βασικές εισροές αρκετά αποτελεσματικά ώστε να προκαλεί κατάρρευση των τιμών με τρόπο που διαδίδει αποπληθωρισμό. Το ερώτημα που χωρίζει τους πολιτισμούς μας είναι αν η ανάπτυξη πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα χαμηλότερο κόστος ζωής ή διογκωμένες αποτιμήσεις περιουσιακών στοιχείων· η Κίνα στοιχηματίζει στην αυτοβελτίωση, την τεχνολογία και την κατασκευή πραγμάτων, ενώ η Δύση αντιμετωπίζει την αφθονία σαν κρίση.
Ίσως η πραγματική κρίση βρίσκεται σε ένα σύστημα που φοβάται την “υπερ-παραγωγή”, καθώς ένα σύστημα που φοβάται την αφθονία παραδέχεται ότι δεν ξέρει πλέον πώς να τη δημιουργήσει.
