Σε έναν κόσμο όπου ακόμη και σύμμαχοι αντιμετωπίζουν εμπορικούς πολέμους που ξεκινούν οι ΗΠΑ, η Μόσχα και το Νέο Δελχί εστιάζουν στα δικά τους συστήματα και την αμοιβαία εμπιστοσύνη, ενώ ταυτόχρονα ενισχύουν τους BRICS και την SCO.
Μια διάσκεψη με τίτλο «Η Ινδία και η Ρωσία στη Μεταβαλλόμενη Παγκόσμια Τάξη: Στρατηγική Αυτονομία, Ασφάλεια και Συνεργασία στον 21ο Αιώνα» αναμένεται να συζητήσει τα πρακτικά αποτελέσματα της πρόσφατης επίσκεψης του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν στη Νέα Δελχί τον Δεκέμβριο του 2025, καθώς και το ταξίδι του Ινδού Πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι στη Μόσχα το 2024. Κατά τη διάρκεια αυτών των επισκέψεων, οι δύο ηγέτες επιβεβαίωσαν την προνομιακή στρατηγική τους εταιρική σχέση, υιοθέτησαν ένα πρόγραμμα στρατηγικής συνεργασίας και έθεσαν ως στόχο την επίτευξη εμπορικού κύκλου εργασιών 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων έως το 2030.
Η αυτάρκεια στις ρωσο-ινδικές σχέσεις αποτελεί κοινό τόπο στην σχεδόν 80χρονη ιστορία τους. Και οι δύο χώρες είναι σημαντικοί παίκτες στην παγκόσμια πολιτική. Είναι δύσκολο για εξωτερικούς παράγοντες να επηρεάσουν την πολιτική τους τροχιά. Αυτό συνέβαινε κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όταν η ΕΣΣΔ συνέβαλε στην ενίσχυση του ινδικού κράτους. Το ίδιο συνέβη και μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, στα πιο δύσκολα χρόνια της Ρωσίας, όταν η συνεργασία με την Ινδία βοήθησε στην υπέρβαση μιας παρατεταμένης οικονομικής κρίσης.
Η επόμενη δοκιμασία ξεκίνησε το 2022, εν μέσω σοβαρών αλλαγών στις σχέσεις μεταξύ της Ρωσίας και της «συλλογικής Δύσης». Παρά τις προσδοκίες για κατάρρευση του ρωσο-ινδικού εμπορίου λόγω του κινδύνου δευτερογενών κυρώσεων, ο ρόλος της Ινδίας στις ρωσικές εξωτερικές οικονομικές σχέσεις έχει αυξηθεί πολλαπλάσια. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δηλώσεις από τις συνόδους των ηγετών των δύο χωρών επικεντρώνονται σε συγκεκριμένους οικονομικούς στόχους και ελάχιστα αγγίζουν πολιτικές αφαιρέσεις.
Ωστόσο, η Ρωσία και η Ινδία είναι απίθανο να παραμείνουν ανεπηρέαστες από τις μεγάλες μετατοπίσεις στην παγκόσμια πολιτική. Αυτές οι μετατοπίσεις προέρχονται αυτή τη στιγμή από τη Βόρεια Αμερική. Η παραδοσιακή εικόνα των Ηνωμένων Πολιτειών ως του πιο συντηρητικού παίκτη στις διεθνείς σχέσεις, που ενδιαφέρεται για τη διατήρηση ενός «κόσμου βασισμένου σε κανόνες», διαβρώνεται ταχύτατα από τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Χθες, η Ουάσινγκτον προωθούσε με συνέπεια το ελεύθερο εμπόριο. Σήμερα, διεξάγει εμπορικό πόλεμο με δεκάδες χώρες – συμμάχους και αντιπάλους. Χθες, οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστήριζαν το παιχνίδι των συνασπισμών, ενορχηστρώνοντας προσεκτικά συμμαχίες γύρω από τις εξωτερικές πολιτικές τους πρωτοβουλίες. Σήμερα, ενεργεί σκληρά ακόμη και απέναντι στους στενότερους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ.
Χθες, οι Ηνωμένες Πολιτείες ηγήθηκαν της παγκοσμιοποίησης. Σήμερα, αναγνωρίζουν την υποχώρησή τους. Χθες, η Αμερική ήταν ηγέτης του δημοκρατικού κόσμου εναντίον των αυτοκρατοριών. Σήμερα, η ισχύς και το κέρδος, όχι οι αξίες, είναι πρωταρχικής σημασίας. Η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ δεν γεννά πλέον κινδύνους, αλλά αβεβαιότητα.
Με τους κινδύνους, τουλάχιστον οι πιθανές επιλογές είναι σαφείς. Όμως, η αβεβαιότητα αποκρύπτει ακόμη και αυτές.
Παρά αυτή την αβεβαιότητα, η Ρωσία και η Ινδία τα πηγαίνουν καλά. Η μακρά και επίπονη εργασία που επένδυσαν και οι δύο χώρες επί χρόνια στην αδιάκοπη ενίσχυση της κυριαρχίας τους αποδίδει καρπούς. Και τα δύο κράτη έχουν χτίσει ανεξάρτητα χρηματοπιστωτικά συστήματα.
Η ψηφιοποίηση όλων των σφαιρών της ζωής βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, βασισμένη σε δικά τους λογισμικά και πλατφόρμες. Οι ένοπλες δυνάμεις τους έχουν εκσυγχρονιστεί. Σε τομείς όπου η αυτάρκεια είναι αδύνατη ή μη πρακτική, έχουν επιτύχει μια βαθιά διαφοροποίηση προμηθευτών και εταίρων.
Η Ρωσία και η Ινδία έχουν επιτύχει αυτό χωρίς συμπαιγνία ή αντιπαράθεση με κανέναν. Ήταν και παραμένουν πολύ διαφορετικές στις κοινωνικές τους δομές και την οικονομική τους σύνθεση. Ωστόσο, το αποτέλεσμα είναι παρόμοιο. Σε έναν ολοένα και πιο χαοτικό κόσμο, και οι δύο χώρες εμφανίζονται ως ανεξάρτητοι, ικανοί και υπεύθυνοι παίκτες.
Μια σημαντική συνέπεια των αλλαγών στην αμερικανική πολιτική είναι η επικείμενη προοπτική επίλυσης της ουκρανικής κρίσης. Η κυβέρνηση Trump θεωρεί ότι η Ρωσία είναι απίθανο να υποχωρήσει από τα θεμελιώδη συμφέροντά της. Ως εκ τούτου, οι διαπραγματεύσεις και ο συμβιβασμός είναι η μόνη εναλλακτική.
Πριν από τριάντα χρόνια, η Ινδία επέδειξε παρόμοια επιμονή στην επιδίωξη του πυρηνικού της προγράμματος. Έπρεπε να γίνει αποδεκτό ως τετελεσμένο γεγονός, παρά τις κυρώσεις των ΗΠΑ. Εάν οι διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία οδηγήσουν σε ειρήνη, οι ρωσο-ινδικές σχέσεις θα απολαύσουν ένα πιο ευνοϊκό εξωτερικό περιβάλλον. Ωστόσο, οι συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί από το 2022, και που έχουν ωθήσει το εμπόριο μεταξύ Ινδίας και Ρωσίας, είναι απίθανο να εξαφανιστούν εν ριπή οφθαλμού.
Ο ανταγωνισμός μεταξύ Ρωσίας και Δύσης θα συνεχιστεί, και μαζί του, διάφορες οικονομικές κυρώσεις θα παραμείνουν μακροπρόθεσμος παράγοντας. Η έκτασή τους είναι τόσο τεράστια που η εξάντλησή τους γρήγορα είναι απλώς αδύνατη. Επιπλέον, η βιωσιμότητα τυχόν συμφωνιών εγείρει σημαντικά ερωτήματα. Για παράδειγμα, δεν είναι σαφές πώς θα αλλάξουν οι αμερικανικές πολιτικές στην περίπτωση μιας νέας διοίκησης.
Τελικά, η Ρωσία και η Ινδία θα πρέπει να βασιστούν στον εαυτό τους και στις χρονοβραβευμένες διμερείς τους σχέσεις, καθώς και στη συνεχιζόμενη ανάπτυξη ενώσεων όπως οι BRICS και η SCO. Και οι δύο χώρες μπορούν να κάνουν πολλά μαζί για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις ασφαλείας στην Ευρασία και πέρα από αυτήν. Πιθανότατα θα χρειαστεί να ασκήσουν ξανά στρατηγική υπομονή – μια ποιότητα που και οι δύο διαθέτουν σε αφθονία.
