Η συνάντηση μεταξύ του Προέδρου των ΗΠΑ, Donald Trump, και του Προέδρου της Κολομβίας, Gustavo Petro, αναμένεται να είναι κρίσιμη για την πορεία των διμερών σχέσεων, οι οποίες έχουν ψυχρανθεί σημαντικά κατά τον τελευταίο χρόνο. Η επικείμενη συνάντηση, που έχει προγραμματιστεί για τις 3 Φεβρουαρίου, πραγματοποιείται σε ένα πλαίσιο αμοιβαίων προσβολών και απειλών, που πηγάζουν από τις επιθετικές πολιτικές του Trump στην Λατινική Αμερική και τον πόλεμο κατά των ναρκωτικών που διεξάγει η Κολομβία.
Η επίσκεψη του Petro στον Λευκό Οίκο, στην Washington, DC, στις 3 Φεβρουαρίου, λαμβάνει χώρα μόλις ένα μήνα μετά την αμερικανική απαγωγή του Προέδρου της Βενεζουέλας, Nicolas Maduro, σε μια αιφνιδιαστική ένοπλη επίθεση στο Caracas. Ο Petro, αριστερός ηγέτης 65 ετών, έχει ασκήσει σφοδρή κριτική στις εξωτερικές πολιτικές του Trump, στις πρόσφατες στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Καραϊβική Θάλασσα, καθώς και στον πόλεμο του Ισραήλ κατά της Γάζας, θέματα που αποτελούν “αγκάθι” για τον Αμερικανό πρόεδρο.
Η ένταση κορυφώθηκε τον προηγούμενο μήνα, όταν ο Trump απείλησε στρατιωτική δράση κατά της Κολομβίας, κατηγορώντας την για πλημμύριση των ΗΠΑ με παράνομα ναρκωτικά.
**Από τις πρώτες σχέσεις συνεργασίας στις σύγχρονες προκλήσεις**
Η σχέση ΗΠΑ-Κολομβίας δεν ήταν πάντα τόσο τεταμένη. Μετά την ανεξαρτησία της Κολομβίας από την Ισπανία το 1819, οι ΗΠΑ ήταν από τις πρώτες χώρες που την αναγνώρισαν το 1822, εγκαθιδρύοντας διπλωματική αποστολή το 1823. Ακολούθησαν σειρά συνθηκών για ειρήνη, ναυσιπλοΐα και εμπόριο. Η συνεργασία σε θέματα ασφάλειας και οικονομίας συνεχίστηκε, αν και διακόπηκε κατά καιρούς, όπως κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, λόγω γεωπολιτικών παραγόντων και του πολέμου κατά του εμπορίου ναρκωτικών.
**Επιχειρηματικά συμφέροντα και η άνοδος των FARC**
Στα τέλη της δεκαετίας του 1920, τα συμφέροντα αμερικανικών επιχειρήσεων στην Κολομβία δέχτηκαν πιέσεις από διαμαρτυρίες εργαζομένων και αυξανόμενες ερωτήσεις για τον ρόλο της Ουάσινγκτον στην Λατινική Αμερική. Αυτή η περίοδος, γνωστή ως “Πόλεμοι της Μπανάνας”, είδε στρατιωτικές επεμβάσεις των ΗΠΑ στην περιοχή, τις οποίες έθεσε φρένο η “Πολιτική του Καλού Γείτονα” του Προέδρου Franklin D. Roosevelt.
Η συνεργασία ΗΠΑ-Κολομβίας στην ασφάλεια εμβαθύνθηκε κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με την Κολομβία να προσφέρει αεροπορικές και ναυτικές βάσεις και τις ΗΠΑ να παρέχουν εκπαίδευση σε Κολομβιανούς στρατιώτες. Η αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1950, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου που προκάλεσε πάνω από 200.000 θανάτους. Σε αυτό το πλαίσιο, γεννήθηκαν οι επαναστατικές ένοπλες δυνάμεις της Κολομβίας (FARC), που προκάλεσαν εκτεταμένη βία και απαγωγές. Αν και οι FARC αυτοαποκαλούνταν εμπνευσμένες από κομμουνιστικές αξίες, η Ουάσινγκτον τις χαρακτήρισε “τρομοκρατική” οργάνωση. Τελικά, το 2016 οι FARC υπέγραψαν συμφωνία ειρήνης με την κολομβιανή κυβέρνηση, και το 2021 αφαιρέθηκαν από τη λίστα τρομοκρατικών οργανώσεων της Ουάσινγκτον.
**Ο πόλεμος κατά των ναρκωτικών και η σύγχρονη πραγματικότητα**
Παράλληλα με την άνοδο των FARC, το εμπόριο ναρκωτικών στην Κολομβία γνωχσε μεγάλη άνθηση, με καρτέλ όπως το Medellin και το Cali να διακινούν μαριχουάνα και κοκαΐνη στις ΗΠΑ. Η αμερικανική κυβέρνηση διέθεσε πάνω από 10 δισεκατομμύρια δολάρια σε προσπάθειες καταπολέμησης των ναρκωτικών και ασφάλειας μεταξύ 1999 και 2018. Πρόεδροι όπως ο Bill Clinton και ο George W. Bush ανέλαβαν πρωτοβουλίες για την καταπολέμηση του εμπορίου, την καταστροφή καλλιεργειών κόκας και την υποστήριξη εναλλακτικών μορφών διαβίωσης για τους αγρότες.
Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Trump, οι πρωτοβουλίες κατά των ναρκωτικών ανανεώθηκαν, αλλά ο Trump απείλησε να “αποπιστοποιήσει” την Κολομβία αν δεν λάβει μέτρα κατά των καρτέλ. Οι εντάσεις με τις ΗΠΑ μετριάστηκαν επί προεδρίας Joe Biden, ο οποίος εστίασε στη βελτίωση των διπλωματικών σχέσεων, ορίζοντας την Κολομβία ως σημαντικό μη-ΝΑΤΟϊκό σύμμαχο το 2022.
Σήμερα, τα καρτέλ λειτουργούν αποκεντρωμένα, με ορισμένα να έχουν χαρακτηριστεί τρομοκρατικές οργανώσεις από τις ΗΠΑ. Τον Δεκέμβριο του 2025, η διοίκηση Trump χαρακτήρισε την Gulf Clan, τη μεγαλύτερη παράνομη οργάνωση όπλων της Κολομβίας, η οποία εμπλέκεται και στο εμπόριο ναρκωτικών, ως τρομοκρατική οργάνωση.
**Η δεύτερη θητεία του Trump και οι νέες τριβές**
Το 2022, ο Petro εξελέγη ο πρώτος αριστερός πρόεδρος της Κολομβίας, υποσχόμενος μια πιο δίκαιη και φιλική προς το περιβάλλον κατεύθυνση. Ωστόσο, οι εντάσεις με τις ΗΠΑ ξέσπασαν ξανά με την ανάληψη της δεύτερης θητείας του Trump τον Ιανουάριο του 2025. Ο Petro υπήρξε έντονος επικριτής των πολιτικών του Trump, ιδίως εκείνων που αφορούν την Λατινική Αμερική.
Πέρυσι, η διοίκηση Trump ξεκίνησε στρατιωτικά πλήγματα σε πλοία της Βενεζουέλας, τα οποία ισχυρίστηκε ότι μετέφεραν ναρκωτικά. Ο Petro χαρακτήρισε την επιθετικότητα “πράξη τυραννίας”. Στην Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2025, ο Petro ζήτησε να κινηθούν ποινικές διώξεις κατά Αμερικανών αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένου του Trump, για τις επιθέσεις στα πλοία. Επίσης, επέκρινε τον πόλεμο του Ισραήλ κατά της Γάζας και κάλεσε τους Αμερικανούς στρατιώτες να “αποπειραθούν τις διαταγές του Trump” και να “υπακούσουν στη διαταγή της ανθρωπότητας”.
Η Ουάσινγκτον ανακάλεσε τη βίζα του Petro μετά από ομιλία του σε συλλαλητήριο υπέρ της Παλαιστίνης έξω από την Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Λίγες εβδομάδες αργότερα, η διοίκηση Trump επέβαλε κυρώσεις στον Κολομβιανό πρόεδρο. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social τον Οκτώβριο, ο Trump δήλωσε ότι ο Petro “δεν κάνει τίποτα” για να σταματήσει την παραγωγή ναρκωτικών, και ως εκ τούτου οι ΗΠΑ δεν θα προσέφεραν πλέον “πληρωμές ή επιδοτήσεις” στην Κολομβία.
Μετά την απαγωγή του Maduro, ο Trump δήλωσε ότι τόσο η Βενεζουέλα όσο και η Κολομβία ήταν “πολύ άρρωστες” και ότι η κυβέρνηση στην Μπογκοτά διοικούνταν από “άρρωστο άνθρωπο που του αρέσει να παράγει κοκαΐνη και να την πουλάει στις Ηνωμένες Πολιτείες”. “Και δεν θα το κάνει αυτό για πολύ καιρό. Να σας πω,” πρόσθεσε ο Trump. Όταν ρωτήθηκε αν εννοούσε ότι μια αμερικανική επιχείρηση θα λάμβανε χώρα εναντίον της Κολομβίας, ο Trump απάντησε, “Ακούγεται καλό για μένα.”
Σε απάντηση, ο Petro υποσχέθηκε να υπερασπιστεί τη χώρα του, δηλώνοντας ότι θα “σηκώσει τα όπλα” για την πατρίδα του. Ωστόσο, σε συνέντευξή του στο Al Jazeera στις 9 Ιανουαρίου, ο Petro δήλωσε ότι η κυβέρνησή του επιδιώκει να διατηρήσει τη συνεργασία με την Ουάσινγκτον για την καταπολέμηση των ναρκωτικών, υιοθετώντας έναν πιο ήπιο τόνο μετά από ημέρες κλιμακούμενης ρητορικής.
