Στη Ζιμπάμπουε, ένα παράδοξο φαινόμενο κυριαρχεί: οι πολίτες ετοιμάζονται για το θάνατο περισσότερο από ό,τι για τη ζωή, καθώς οι ασφαλιστικές καλύψεις για κηδείες γνωρίζουν άνθηση, ξεπερνώντας κατά πολύ την ιατρική ασφάλιση. Εκατομμύρια Ζιμπαμπουανοί, αντιμέτωποι με εξωφρενικά κόστη για την υγειονομική περίθαλψη, επιλέγουν να επενδύσουν σε αξιοπρεπείς κηδείες, παρά σε ιατρική κάλυψη που θα μπορούσε να τους σώσει τη ζωή.
Η ιστορία του Ngoni Mutambararo, του θείου του οποίου, Steward Ganda, πέρασε τους τελευταίους μήνες της ζωής του ταλαιπωρούμενος από σοβαρό πρόβλημα υγείας στα πόδια, είναι ενδεικτική. Ο Ganda, 60 ετών, που δεν διέθετε ασφάλεια υγείας και δεν μπορούσε να καλύψει τα νοσοκομειακά έξοδα, ελπίζε να αναρρώσει χωρίς ιατρική βοήθεια. Δυστυχώς, η κατάστασή του επιδεινώθηκε, και παρόλο που η οικογένειά του προσπάθησε να συγκεντρώσει τα 600 δολάρια για την αμοιβή ενός νεφρολόγου, ήταν πολύ αργά. Ο Ganda απεβίωσε λίγο μετά την εισαγωγή του στο νοσοκομείο.
Παρά την αδυναμία του να καλύψει την ιατρική του περίθαλψη, ο Ganda πλήρωνε ανελλιπώς τη μηνιαία δόση των 11 δολαρίων για την εταιρεία παροχής υπηρεσιών κηδειών Nyaradzo Group, η οποία ανέλαβε πλήρως τα έξοδα της κηδείας του. Η περίπτωση του Ganda δεν είναι μεμονωμένη. Τα στατιστικά στοιχεία στη Ζιμπάμπουε αποδεικνύουν ότι η ασφάλιση κηδειών έχει ξεπεράσει την ιατρική κάλυψη, καθιστώντας την το πιο διαδεδομένο χρηματοοικονομικό προϊόν στη χώρα.
Ενώ η ασφάλιση υγείας είναι διαθέσιμη μέσω των εργοδοτών, λιγότεροι από 900.000 Ζιμπαμπουανοί εργάζονται επίσημα. Σύμφωνα με στοιχεία του 2023-2024, περίπου 16 εκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή περίπου το 90% του πληθυσμού, δεν διαθέτουν ασφάλιση υγείας και αναγκάζονται να καλύπτουν τα ιατρικά έξοδα από την τσέπη τους. Αντίθετα, οι ασφαλιστικές καλύψεις κηδειών προσφέρουν μια πιο προσιτή και πολιτισμικά ευαίσθητη μορφή υποστήριξης, σε μια κοινωνία όπου η αξιοπρέπεια κατά τον θάνατο συχνά υπερτερεί της προστασίας της ζωής.
Έκθεση του 2022 από τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό FinMark Trust αποκαλύπτει ότι το 72% των ασφαλισμένων Ζιμπαμπουανών κατέχουν ασφαλιστικές καλύψεις κηδειών, έναντι 30% που διαθέτουν ασφάλιση υγείας. Για τους περισσότερους, η ιατρική κάλυψη είναι πολυτέλεια, οδηγώντας τους να προτιμούν τις κρατικές υπηρεσίες, οι οποίες όμως πάσχουν από υποδομές, ελλείψεις σε φάρμακα και έλλειψη προσωπικού.
Παρά την προσπάθεια της κυβέρνησης να ενισχύσει την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη μέσω της προγραμματισμένης έναρξης ενός εθνικού προγράμματος ασφάλισης υγείας τον Ιούνιο, οι προκλήσεις παραμένουν μεγάλες. Η υψηλή δημόσια δαπάνη, η ασταθής νομισματική κατάσταση και ο επίμονος πληθωρισμός καθιστούν αμφίβολη τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος.
Ενώ οι ειδικοί επισημαίνουν την ανάγκη για εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τη σημασία της ιατρικής ασφάλισης, η πολιτισμική ιδιαιτερότητα της Ζιμπάμπουε, όπου η “ζωή μετά θάνατον” θεωρείται εξαιρετικά σημαντική, σε συνδυασμό με την αδυναμία κάλυψης των ιατρικών εξόδων, έχει οδηγήσει σε αυτή τη σαφή προτίμηση προς την ασφάλιση κηδειών.
