Ο Lalo de Almeida, φωτογράφος τεκμηρίωσης με έδρα το Σάο Πάολο της Βραζιλίας, έχει αφιερώσει πάνω από 30 χρόνια στην καταγραφή κοινωνικο-περιβαλλοντικών ζητημάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στον Αμαζόνιο. Το 2020, οι ειδήσεις για τις ανεξέλεγκτες πυρκαγιές που αποδεκάτιζαν το Pantanal, τον ώθησαν, μαζί με έναν συνάδελφο δημοσιογράφο, να επισκεφθεί την περιοχή.
Η άφιξή τους αποκάλυψε μια εικόνα καταστροφής. Η πυρκαγιά ήταν εκτός ελέγχου, οι προσπάθειες κατάσβεσης ελάχιστες. Ο Almeida, έχοντας βιώσει πολλές πυρκαγιές στον Αμαζόνιο, δήλωσε σοκαρισμένος από την κλίμακα της καταστροφής στο Pantanal. Το πιο θλιβερό θέαμα ήταν ο μεγάλος αριθμός νεκρών και τραυματισμένων, καμένων και ορφανών ζώων. Το 2020 χαρακτηρίστηκε ως τραγικό, με τον Almeida να επιστρέφει στην περιοχή άλλες τρεις φορές για να παρακολουθήσει την εξέλιξη των πυρκαγιών, ενώ η δουλειά του για την “Amazonian Dystopia”, που καταγράφει την εκμετάλλευση του μεγαλύτερου τροπικού δάσους του κόσμου, του χάρισε το βραβείο Eugene Smith και το βραβείο World Press Photo για μακροπρόθεσμο έργο.
Κατά τη διάρκεια μιας από τις εξορμήσεις του, κατευθυνόμενοι προς μια φάρμα όπου πυροσβέστες μάχονταν μια μεγάλη φωτιά, παρατήρησαν πολλαπλές στήλες καπνού στον ορίζοντα. Μια ξαφνική αλλαγή του ανέμου μετέτρεψε μια μικρή εστία φωτιάς σε μια μαινόμενη θύελλα καπνού και φλόγας, αναγκάζοντάς τους σε άμεση απομάκρυνση. Η αποπνικτική ατμόσφαιρα, η ασφυκτική ζέστη και ο θόρυβος της καύσης, όλα πνιγμένα σε ένα πορτοκαλί φως, δημιούργησαν μια σκηνή απόλυτης αποκάλυψης.
Ο κεντρικός δρόμος BR-262, που διασχίζει το νότιο Pantanal, βρέθηκε στο έλεος δεκάδων πυρκαγιών το 2020. Ζώα, ανάμεσά τους και πολλά marsh deer (Blastocerus dichotomus), αναζήτησαν καταφύγιο σε μικρές λιμνούλες, συχνά αποσυντονισμένα από την παρουσία ανθρώπων, χωρίς άλλη ελπίδα επιβίωσης.
Η πρώτη άφιξη στο Pantanal για την κάλυψη των πυρκαγιών του 2020 ήταν σοκαριστική. Το ξενοδοχείο που λειτουργούσε ως βάση για τους πυροσβέστες εκκενωνόταν, καθώς οι φλόγες περικύκλωναν την περιοχή. Παρά τις προειδοποιήσεις, η αντίδραση ήταν ανεπαρκής, αφήνοντας το Pantanal ουσιαστικά αβοήθητο. Ένας πυροσβέστης, με φανερή παραίτηση, δήλωσε: “Δεν υπάρχει πλέον τίποτα να γίνει εδώ. Η φωτιά στο Pantanal θα τελειώσει μόνο όταν βρέξει ή όταν καεί τα πάντα.” Η πραγματικότητα επιβεβαίωσε τα λόγια του, καθώς η φωτιά έσβησε μόνο με την έλευση των βροχών.
Τον Αύγουστο του 2024, το Pantanal άρχισε να καίγεται ξανά. Καθώς κατευθυνόταν προς την περιοχή Nhecolândia, όπου είχε ξεκινήσει η τελευταία πυρκαγιά, ο καπνός γινόταν όλο και πιο πυκνός. Στην κτηματική περιοχή Paraíso Ranch, η βλάστηση γύρω από το σπίτι άρχισε να καίγεται, αλλά σε ασφαλή απόσταση. Ωστόσο, ο άνεμος άλλαξε κατεύθυνση, μετατρέποντας την εστία φωτιάς σε έναν πύρινο τοίχο που κατέστρεφε τα πάντα. Η θερμότητα, ο καπνός, ο πορτοκαλί ουρανός και ο ήχος της καύσης δημιούργησαν μια κόλαση.
Ο αυτοκινητόδρομος Transpantaneira, μια οδός πάρκο στο βόρειο Pantanal, διάσημη για την παρατήρηση άγριας ζωής, βρέθηκε κατά την περίοδο των πυρκαγκιών του 2020 να είναι γεμάτη νεκρά και απανθρακωμένα ζώα. Οι επιζώντες, συχνά αβοήθητοι και αποπροσανατολισμένοι, έμοιαζαν με ζόμπι, περιπλανώμενοι μέσα στον καπνό, αναζητώντας νερό ή διαφεύγοντας από τις φλόγες.
Σε μια απομονωμένη περιοχή της Serra do Amolar, ο Almeida συνόδευσε την ομάδα πυρόσβεσης Prevfogo από το Ibama. Αυτοί οι αγρότες από την Πιαουί, έχοντας διανύσει χιλιάδες χιλιόμετρα, επέδειξαν αξιοθαύμαστη αντοχή και αφοσίωση, εργαζόμενοι 12 ώρες την ημέρα κάτω από ακραίες συνθήκες, ρισκάροντας τη ζωή τους. Η αφοσίωση αυτών των “ανώνυμων ηρώων” ήταν η μόνη πηγή αισιοδοξίας για τον φωτογράφο εκείνη την περίοδο.
Η Santa Tereza Ranch, που είχε καταστραφεί το 2020, υπέστη ξανά εκτεταμένες ζημιές το 2024. Η επανάληψη αυτών των τραγωδιών, σε σύντομα χρονικά διαστήματα και με αυξανόμενη ένταση, καθιστά αδύνατη την ανάκαμψη του οικοσυστήματος. Ο Almeida διερωτάται αν αυτή η νέα πραγματικότητα, όπου οι πυρκαγιές γίνονται ο κανόνας, είναι η νέα κανονικότητα για το Pantanal.
Η πραγματικότητα του Pantanal αποτελεί ένα διδακτικό παράδειγμα των επιπτώσεων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στη Γη. Ο Almeida ελπίζει ότι οι φωτογραφίες του θα υπενθυμίσουν στους θεατές ότι όλοι είμαστε συνδεδεμένοι σε αυτόν τον πλανήτη.
