Ενώ οι δυνάμεις ασφαλείας του Ισραήλ πανηγυρίζουν για την δραματική μείωση των παλαιστινιακών τρομοκρατικών επιθέσεων, μια διαφορετική και πολύ πιο ανησυχητική τάση επικρατεί στη Δυτική Όχθη. Η βία εβραϊκών εξτρεμιστών κατά των Παλαιστινίων έχει εκτοξευθεί στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών, αφήνοντας πίσω καμένα χωριά, τραυματίες πολίτες και μια κατάσταση ασφαλείας που αντιμετωπίζει μια δυσκολότερη να οριστεί απειλή.
Μόλις την περασμένη εβδομάδα, ένα πλήθος εβραίων εποίκων εισέβαλε στο χωριό των Βεδουίνων Μουχαμάς στη Δυτική Όχθη, τραυματίζοντας τουλάχιστον έξι Παλαιστινίους και βάζοντας φωτιές σε σπίτια και αυτοκίνητα. Βίντεο από τον τόπο του συμβάντος έδειχναν μασκοφόρους άνδρες να κινούνται ελεύθερα για ώρες, να βανδαλίζουν περιουσίες και να καίνε οχήματα πριν φτάσουν οι δυνάμεις ασφαλείας.
Για την Κεντρική Διοίκηση του Ισραήλ, το περιστατικό δεν ήταν μεμονωμένο, αλλά μια ακόμη ένδειξη μιας βαθιά προβληματικής τάσης. Λίγες μόλις ημέρες νωρίτερα, ο στρατός είχε δημοσιεύσει την ετήσια ανασκόπηση για το 2025, στοιχεία που καταδεικνύουν μια δραματική αύξηση στην εβραϊκή εξτρεμιστική βία, την ώρα που οι παλαιστινιακές τρομοκρατικές επιθέσεις έχουν μειωθεί κατακόρυφα.
**Απότομη αύξηση της εβραϊκής εξτρεμιστικής βίας**
Σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Διοίκησης, το 2025 σημειώθηκε αύξηση άνω του 50% στον αριθμό σοβαρών περιστατικών που ορίζονται από το καθεστώς ασφαλείας ως εβραϊκή τρομοκρατία κατά των Παλαιστινίων. Ο αριθμός ανήλθε σε 128 περιστατικά το 2025, έναντι 83 το 2024 και 54 το 2023. Αυτές δεν ήταν περιθωριακές πράξεις βανδαλισμού, αλλά σοβαρά εγκλήματα: εμπρησμοί σε σπίτια και χωριά, πυροβολισμοί και σωματικές επιθέσεις που προκάλεσαν τραυματισμούς.
Η αύξηση είναι ακόμη πιο έντονη όταν εξετάζεται η ευρύτερη κατηγορία του “εθνικιστικού εγκλήματος”, που περιλαμβάνει ρίψεις πετρών, βανδαλισμούς αγροτικών εκτάσεων και εκφοβισμό. Στο πλαίσιο αυτό, καταγράφηκαν 682 περιστατικά το 2024, με τον αριθμό να αυξάνεται σε 867 το 2025, μια σημαντική άνοδος μέσα σε ένα χρόνο.
Το ερώτημα του πόσοι έποικοι εμπλέκονται παραμένει αντικείμενο συζήτησης. Στην επίσημη τοποθέτησή του, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου χαρακτήρισε τους δράστες ως “70 αγόρια από διαλυμένες οικογένειες”. Ωστόσο, σύμφωνα με τις εσωτερικές εκτιμήσεις των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων, το φαινόμενο είναι πολύ ευρύτερο. Στρατιωτικές πηγές εκτιμούν ότι περίπου 300 άτομα, που συνδέονται κυρίως με τους λεγόμενους “hilltop youth”, έχουν εμπλακεί σε βίαια περιστατικά τους τελευταίους μήνες.
Γεωγραφικά, η βία συγκεντρώνεται σε συγκεκριμένες περιοχές. Οι πιο δραματικές αυξήσεις καταγράφηκαν στην Gush Etzion και την περιοχή της Ιουδαίας, όπου τα περιστατικά διπλασιάστηκαν σε ορισμένους τομείς. Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση, περίπου το 90% των βίαιων πράξεων προέρχεται από παράνομες εγκαταστάσεις, αντί από αγροτικές εκμεταλλεύσεις που λειτουργούν σε συντονισμό με τον στρατό.
**Τρομοκρατία – ή κάτι άλλο;**
Μεταξύ των Παλαιστινίων και των ισραηλινών οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, υπάρχει ελάχιστη διστακτικότητα στο να χαρακτηριστούν αυτές οι επιθέσεις ως τρομοκρατία. Όμως, δεν συμφωνούν όλοι στο καθεστώς ασφαλείας του Ισραήλ με αυτόν τον ορισμό.
Ο Αμίτ Ασά, πρώην στέλεχος της ισραηλινής υπηρεσίας εσωτερικής ασφαλείας Shin Bet, δηλώνει ότι δυσκολεύεται με την ορολογία. “Το ονομάζω αυτοάμυνα έως σημείου ακραίας δραστηριότητας που μπορεί να παραβιάζει τον νόμο,” εξηγεί ο Ασά. “Πρέπει να θυμόμαστε ότι το 2025 είναι μόλις το δεύτερο έτος μετά τον πόλεμο της 7ης Οκτωβρίου 2023, και οι Εβραίοι κάτοικοι της Ιουδαίας και της Σαμάρειας είναι πολύ πιο ευάλωτοι στις αυξανόμενες [παλαιστινιακές] επιθέσεις.” Η άποψή του αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη συζήτηση εντός του Ισραήλ: αν η εβραϊκή εξτρεμιστική βία πρέπει να πλαισιωθεί ως τρομοκρατία ή ως ριζοσπαστική, παράνομη αντίδραση σε παρατεταμένη ανασφάλεια.
**Παλαιστινιακή τρομοκρατία: περισσότερες προσπάθειες, λιγότερες επιθέσεις**
Με την πρώτη ματιά, τα στατιστικά μοιάζουν να υποστηρίζουν το επιχείρημα του Ασά, αλλά μόνο εν μέρει. Σύμφωνα με στοιχεία της Shin Bet, οι προσπάθειες των Παλαιστινίων να πραγματοποιήσουν επιθέσεις κατά Ισραηλινών έχουν πράγματι αυξηθεί. Το 2025, η υπηρεσία κατέγραψε 1.374 απόπειρες επίθεσης, έναντι 1.040 το 2024 και 1.032 το 2023. Ωστόσο, ο αριθμός των επιθέσεων που ολοκληρώθηκαν επιτυχώς – και οδήγησαν σε θανάτους, τραυματισμούς ή ζημιές – μειώθηκε δραματικά. Το 2025, υπήρξαν 54 τέτοια περιστατικά, έναντι 231 το 2024 και 414 το 2023.
Αυτό το κενό μεταξύ πρόθεσης και εκτέλεσης υπογραμμίζει την αποτελεσματικότητα του μηχανισμού αντιτρομοκρατίας του Ισραήλ όσον αφορά την παλαιστινιακή βία. Και υπογραμμίζει επίσης μια αξιοσημείωτη ασυμμετρία στον τρόπο αντιμετώπισης διαφορετικών απειλών.
**Η άνιση εστίαση της Shin Bet**
Από την ίδρυσή της το 1949, η Shin Bet έχει αφιερώσει τη συντριπτική πλειονότητα των πόρων της στην καταπολέμηση της παλαιστινιακής τρομοκρατίας. Αυτό περιλαμβάνει ένα σημαντικό μερίδιο του προϋπολογισμού της υπηρεσίας, χιλιάδες στελέχη, ανακριτές, αναλυτές πληροφοριών, μονάδες κυβερνοασφάλειας και ένα πυκνό δίκτυο πληροφοριοδοτών. Η καθημερινή συνεργασία με τον IDF, την αστυνομία και ξένες υπηρεσίες πληροφοριών ενισχύει περαιτέρω την εμβέλειά της. Η λογική είναι σαφής: οι παλαιστινιακές τρομοκρατικές οργανώσεις είναι ιεραρχικές, χρηματοδοτούνται εξωτερικά, έχουν ιδεολογική κινητροδότηση και είναι ικανές να εκτελέσουν επιθέσεις με μαζικές απώλειες. Αποτελούν αυτό που το καθεστώς ασφαλείας ορίζει ως στρατηγική απειλή.
Αντίθετα, η εβραϊκή εξτρεμιστική βία αντιμετωπίζεται από μια ενιαία, σχετικά μικρή μονάδα εντός της Shin Bet, που συνήθως αναφέρεται ως το Εβραϊκό Τμήμα. Το προσωπικό και ο προϋπολογισμός της είναι ελάχιστα σε σύγκριση με τα τμήματα που εστιάζουν στην παλαιστινιακή βία. Ο λόγος, και πάλι, είναι στρατηγικός. Οι εβραϊκές εξτρεμιστικές ομάδες στερούνται επίσημων οργανωτικών δομών, ξένης υποστήριξης ή της ικανότητας να αποσταθεροποιήσουν το κράτος στρατιωτικά. Όμως, εδώ αρχίζει και η ένταση. Ενώ η απειλή μπορεί να είναι μικρότερη σε κλίμακα, είναι πολύ πιο πολιτικά και κοινωνικά εκρηκτική.
**Κάνει αρκετά η Shin Bet;**
Ο Ασά συμφωνεί ότι μόνο ένα τμήμα ασχολείται με τον εβραϊκό εξτρεμισμό, αλλά απορρίπτει την ιδέα ότι η Shin Bet παραμελεί το ζήτημα. “Τα τελευταία χρόνια, η Shin Bet έχει επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στην παράνομη ριζοσπαστική εβραϊκή δραστηριότητα,” λέει. “Μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι όλοι οι διαφορετικοί φορείς – η αστυνομία, οι υπηρεσίες πληροφοριών, οι πολιτικοί και οι επικεφαλής των κοινοτήτων – συνεργάζονται και στοχεύουν στην αντιμετώπιση των ριζοσπαστών ακτιβιστών.” Σύμφωνα με τον Ασά, η αύξηση της βίας οφείλεται λιγότερο σε θεσμική αποτυχία και περισσότερο σε συναισθηματικές δυναμικές. “Η νεότερη γενιά αισθάνεται εκδίκηση προς τις αυξανόμενες τρομοκρατικές επιθέσεις γενικότερα, και ειδικά προς την 7η Οκτωβρίου,” λέει. Για εκείνον, αυτό δεν είναι στρατηγική τρομοκρατία. Είναι αντίδραση.
**Πολιτικές πνοές – ή πολιτική πίεση;**
Δεν συμμερίζονται όλοι αυτή την εκτίμηση. Το 2024, ο Αρίκ Μπάρμπινγκ, πρώην αξιωματικός της Shin Bet, δημοσίευσε ένα άρθρο υποστηρίζοντας ότι οι εβραϊκές εξτρεμιστικές ομάδες ευδοκιμούν επειδή απολαμβάνουν έμμεση πολιτική υποστήριξη, συγκεκριμένα από τον υπουργό Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ. Ο ίδιος ο Μπεν Γκβιρ έχει μακρά ιστορία με την Shin Bet, έχοντας συλληφθεί και ανακριθεί πολλές φορές στο παρελθόν για εξτρεμιστικές δραστηριότητες στη Δυτική Όχθη. Ως πολιτικός, έχει επανειλημμένα εκφράσει την υποστήριξή του στους εποίκους που εμπλέκονται σε αντιπαραθέσεις με Παλαιστινίους. Οι συλλήψεις είναι σπάνιες, οι διώξεις ακόμη σπανιότερες, και οι καταδίκες σχεδόν ανύπαρκτες.
Την ίδια στιγμή, ισραηλινοί ακτιβιστές, τόσο Εβραίοι όσο και διεθνείς, που τεκμηριώνουν τη βία των εποίκων, αναφέρουν αυξανόμενη παρενόχληση, κρατήσεις και νομικές πιέσεις, συχνά κατόπιν οδηγιών που εκδίδονται από το υπουργείο που εποπτεύει ο Μπεν Γκβιρ. Ο Ασά απορρίπτει κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς ότι η Shin Bet λειτουργεί υπό πολιτική πίεση. “Κατά την επαγγελματική μου άποψη, η Shin Bet δεν ελέγχεται ή υπαγορεύεται από κανένα υπουργικό σώμα ή πολιτικό όταν ασχολείται με εξτρεμιστική δραστηριότητα, είτε πρόκειται για εβραϊκό εξτρεμισμό της αριστεράς είτε της δεξιάς,” δηλώνει.
**Μια μάχη που το Ισραήλ χάνει στο εξωτερικό**
Εκεί που ο Ασά βλέπει μια σαφή αποτυχία, δεν είναι στην πληροφόρηση ή την επιβολή, αλλά στην αντίληψη. “Πιστεύω ότι η διεθνής κοινότητα έχει πολύ μικρή κατανόηση του τι αντιμετωπίζει το Ισραήλ,” υποστηρίζει. “Η συζήτηση πρέπει να ξεκινήσει με το γεγονός ότι δεχόμαστε συνεχείς επιθέσεις από ριζοσπαστική ισλαμική τρομοκρατία. Είμαστε αναγκασμένοι να εστιάζουμε στην αυτοάμυνα.” Η μεγαλύτερη πρόκληση του Ισραήλ, λέει, είναι η αφήγηση παρά η ασφάλεια. “Δεν μπορούμε να ανταγωνιστούμε την καλολαδωμένη, κρατικά χρηματοδοτούμενη μηχανή προπαγάνδας που χρηματοδοτείται από χώρες όπως το Κατάρ και ενισχύεται από μέσα όπως το Al Jazeera.”
Ωστόσο, καθώς το χωριό Μουχαμάς καπνίζει και τα στατιστικά συνεχίζουν να ανεβαίνουν, το Ισραήλ αντιμετωπίζει ένα δίλημμα που δεν μπορεί να λυθεί μόνο με τη διαχείριση της εικόνας. Ενώ η παλαιστινιακή τρομοκρατία έχει κατασταλεί με αξιοσημείωτη αποτελεσματικότητα, η εβραϊκή εξτρεμιστική βία αυξάνεται – ανεξέλεγκτη, πολιτικά φορτισμένη και όλο και πιο ορατή. Για το καθεστώς ασφαλείας του Ισραήλ, ο κίνδυνος μπορεί πλέον να μην βρίσκεται μόνο στην άλλη πλευρά των γραμμών, αλλά άβολα μέσα σε αυτές.
