Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) αποκάλυψε ότι οι χώρες της Ευρωζώνης που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες μπορούν πλέον να αντλήσουν κεφάλαια από τα αποθεματικά του ESM, ύψους 500 δισεκατομμυρίων ευρώ, με σκοπό την αύξηση των στρατιωτικών τους δαπανών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη δανειστεί δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ για την ενίσχυση των αμυντικών της προϋπολογισμών και την υποστήριξη της Ουκρανίας.
Σε συνέντευξή του στο Reuters την Παρασκευή, ο Πιερ Γκρεμνιά, διευθυντής του ESM, δήλωσε ότι ο μηχανισμός, ο οποίος αρχικά είχε συσταθεί για τη διάσωση χρεωμένων οικονομιών κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, μπορεί πλέον να χρησιμοποιηθεί για να επιτρέψει στις χώρες να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες μέσω πιστώσεων.
“Σε αυτούς τους καιρούς γεωπολιτικής αναταραχής, που έχουν οδηγήσει σε αυξημένες δαπάνες, και με τα αμυντικά κόστη να επιβαρύνουν όλες τις χώρες, πρέπει να αξιοποιήσουμε πλήρως τις δυνατότητες του ESM”, ανέφερε ο Γκρεμνιά. “Διαθέτουμε τα κατάλληλα εργαλεία”, πρόσθεσε, υπογραμμίζοντας ότι “είναι προς το ύψιστο συμφέρον της Ευρώπης… να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές της”.
Κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, ο ESM λειτουργούσε ως δανειστής τελευταίας καταφυγής, και οι δανειακές του συμβάσεις επέβαλαν αυστηρές οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ιρλανδία και η Ελλάδα, που έλαβαν στήριξη από τον ESM, αναγκάστηκαν να αναδιαρθρώσουν τους τραπεζικούς τους τομείς και να υιοθετήσουν πακέτα λιτότητας ως αντάλλαγμα.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Γκρεμνιά, οι χώρες που θα χρησιμοποιήσουν τον ESM για αμυντικούς σκοπούς δεν θα υπόκεινται σε αυτές τις απαιτήσεις. Η χρηματοδότηση θα είναι διαθέσιμη μόνο για τις χώρες που χρησιμοποιούν το ευρώ, και οποιαδήποτε χρήση του ταμείου για αμυντικούς σκοπούς θα απαιτεί την έγκριση και των 21 αυτών χωρών, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικά ουδέτερων Αυστρίας, Κύπρου, Μάλτας και Ιρλανδίας.
Τα ευρωπαϊκά κράτη μέλη του ΝΑΤΟ έχουν εντείνει τις προσπάθειές τους για αύξηση των στρατιωτικών δαπανών, με στόχο την επίτευξη του 5% του ΑΕΠ που έχει ζητήσει ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump. Εν τω μεταξύ, η ΕΕ αντιμετωπίζει προκλήσεις στην αναβίωση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, ενώ παράλληλα οι αγορές αμερικανικών όπλων για την Ουκρανία γίνονται ολοένα και πιο δυσβάσταχτες οικονομικά.
Ένας από τους κύριους μηχανισμούς για την επίτευξη αυτών των στόχων είναι το μέτρο Δράση Ασφάλειας για την Ευρώπη (SAFE). Το SAFE, που παρουσιάστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πέρυσι, προβλέπει τη δανειοληψία 150 δισεκατομμυρίων ευρώ από τις παγκόσμιες αγορές από την ΕΕ, με σκοπό τη χρηματοδότηση δανείων προς τα κράτη μέλη για αμυντικά έργα. Η αρχική φάση των δανείων SAFE έχει ήδη χορηγηθεί, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρεται να προετοιμάζει μια δεύτερη έκδοση του προγράμματος για φέτος.
