Ο Ουίνστον Churchill, γράφοντας το αριστούργημά του “Ιστορία των Αγγλόφωνων Λαών” σε τέσσερις τόμους, βρισκόταν στην αυγή μιας νέας εποχής παγκόσμιας ιστορίας: τη νίκη επί των Ναζί, τη γέννηση των Ηνωμένων Εθνών και του Bretton Woods. Όλα αυτά σηματοδοτούσαν τη συνεχή ηγεσία του αγγλοσαξονικού κόσμου στις παγκόσμιες υποθέσεις, με τη σκυτάλη να περνά σχετικά ομαλά από τη Βρετανία στην Αμερική.
Ομως, 80 χρόνια μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο κόσμος αναδιαμορφώνεται ξανά. Και το τι σημαίνει αυτό για το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει αβέβαιο.
Για αυτόν τον λόγο, η επίσκεψη του Keir Starmer στην Κίνα αυτή την εβδομάδα – που φέρεται να έχει προγραμματιστεί για τις 29-31 Ιανουαρίου – είναι δυνητικά ιστορική. Θα ήταν η πρώτη από Βρετανό πρωθυπουργό μετά την επίσκεψη της Theresa May το 2018, καθώς η παραδοσιακή ευθυγράμμιση της “αγγλόσφαιρας” διασπάται μπροστά στα μάτια μας.
Ο Mark Carney το δήλωσε ξεκάθαρα στο Νταβός την περασμένη εβδομάδα. Ο Καναδός πρωθυπουργός, μια φιγούρα που δεν αμφισβητείται από το κατεστημένο, δήλωσε ότι η διεθνής τάξη που βασίζεται σε κανόνες ήταν μια “φαντασίωση” – που λειτουργούσε μόνο όσο η Αμερική επέλεγε να παρέχει δημόσια αγαθά αντί να ασκεί ωμή δύναμη. “Βρισκόμαστε εν μέσω μιας ρήξης, όχι μιας μετάβασης,” προειδοποίησε. Οι μεγάλες δυνάμεις χρησιμοποιούν τώρα την “οικονομική ολοκλήρωση ως όπλα, τους δασμούς ως μοχλό πίεσης, τις χρηματοπιστωτικές υποδομές ως εξαναγκασμό”, είπε.
Μετά από αρκετές στρατιωτικές περιπέτειες, την άνοδο της Κίνας και την εκλογή του Donald Trump για δεύτερη προεδρική θητεία – μαζί με το κλίμα που εκπροσωπεί στις Ηνωμένες Πολιτείες – δεν πρόκειται να επιστρέψουμε εκεί από όπου ξεκινήσαμε.
Οπότε, τι κάνουν οι μεσαίες δυνάμεις; Κάνουν hedging.
Ο Carney επισκέφθηκε την Κίνα στα μέσα Ιανουαρίου και εξασφάλισε μια συμφωνία ορόσημο: ο Καναδάς θα επιτρέψει την εισαγωγή 49.000 κινεζικών ηλεκτρικών οχημάτων με δραστικά μειωμένους δασμούς, ενώ το Πεκίνο θα μειώσει τους δασμούς στην καναδική κανόλα σε περίπου 15%. Ανακοινώθηκε μια νέα “στρατηγική συνεργασία” που καλύπτει την ενέργεια, τη γεωργία και την καθαρή τεχνολογία. Το πιο εντυπωσιακό από όλα, ο Carney υπέδειξε ότι η Κίνα έχει γίνει ένας “πιο προβλέψιμος” εταίρος από την Ουάσιγκτον.
Λίγο πριν τον Carney, ο Ιρλανδός Taoiseach Micheal Martin έκανε το προσκύνημά του στο Πεκίνο – το πρώτο από Ιρλανδό ηγέτη από το 2012. Το κόκκινο χαλί στρώθηκε για ένα έθνος 5 εκατομμυρίων που συναντούσε ένα έθνος 1,4 δισεκατομμυρίων: ο Martin συναντήθηκε με τον Πρόεδρο Xi Jinping, τον Πρωθυπουργό Li Qiang και τον Πρόεδρο του Εθνικού Λαϊκού Κογκρέσου Zhao Leji.
Συζητήθηκε η συνεργασία σε τεχνητή νοημοσύνη, την ψηφιακή οικονομία, τη βιοϊατρική και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Για την Κίνα, η Ιρλανδία αντιπροσωπεύει ένα “πόδι στην πόρτα” της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιαίτερα καθώς το Δουβλίνο αναλαμβάνει την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ αργότερα φέτος.
Από την οπτική γωνία του Πεκίνου, ο Καναδάς προσφέρει έναν σύνδεσμο με τον αγγλόφωνο κόσμο. η Ιρλανδία μια γέφυρα προς την Ευρώπη. Ο Starmer έχει τα καλύτερα και των δύο. Το Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθεί να θεωρείται το λίκνο του αγγλόφωνου εγχειρήματος και, σε κοινωνικό επίπεδο, πολλοί Κινέζοι διατηρούν μεγάλο σεβασμό και περιέργεια για τη Βρετανία.
Ωστόσο, η επίσκεψη του Starmer είναι φορτωμένη με δυσκολίες. Υπήρξε σφοδρή πολιτική αντίσταση στη νέα κινεζική πρεσβεία στο Λονδίνο – ένα εκτεταμένο συγκρότημα κοντά στον Πύργο του Λονδίνου – και παρά την έγκριση, παραμένει μια παρανοϊκή φατρία στο Ουέστμινστερ.
Ακόμη και ένα τόσο απομακρυσμένο μέρος όπως τα νησιά Chagos απέκτησε κινεζική διάσταση, με τον Trump να επιτίθεται πρόσφατα στον Starmer για “αδυναμία” σχετικά με την παράδοση στο Μαυρίκιο. Ο Starmer αντιμετωπίζει πολιτική αντίδραση από την αντιπολίτευση, αλλά πολλές από αυτές τις ίδιες φωνές υποστήριξαν την εμπλοκή με την Κίνα όταν ήταν στην εξουσία, καθώς δεν μπορούσαν να αγνοήσουν την πραγματική πολιτική των σχέσεων Ηνωμένου Βασιλείου-Κίνας και την αναγκαιότητα για το Λονδίνο να βρει έναν τρόπο πρακτικής διαχείρισης του Πεκίνου.
Μέσω αυτής της επίσκεψης, ο Starmer μπορεί να γίνει μέρος μιας ιστορικής αλλαγής: χρησιμοποιώντας την νεοαποκτηθείσα κυριαρχία της Βρετανίας για να διαδραματίσει έναν διαμεσολαβητικό ρόλο μεταξύ υπερδυνάμεων, δείχνοντας ότι το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει μια σοβαρή χώρα ικανή να λαμβάνει αποφάσεις προς το μακροπρόθεσμο συμφέρον της.
Αναμένονται ανακοινώσεις προς όφελος της City of London, κάτι σχετικά με ταξίδια χωρίς βίζα και ίσως για κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ήδη υπάρχουν αναφορές για την επανενεργοποίηση του UK-China CEO Council. Είναι υπέροχο να βλέπουμε ότι υποστηρίζονται καθιερωμένες βρετανικές εταιρείες, αλλά πρέπει να κοιτάξουμε προς το μέλλον και να αναγνωρίσουμε περαιτέρω τη συνεργασία μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Κίνας στις αναδυόμενες βιομηχανίες, και μεταξύ νέων επιχειρηματιών.
Οι αποχρώσεις του κόκκινου που φορούν το Εργατικό Κόμμα και το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας είναι πολύ διαφορετικές. Αλλά ίσως όταν διαβάσουμε για το μέλλον των αγγλόφωνων λαών, θα διαπιστώσουμε ότι το κόκκινο των Ρεπουμπλικανών της Αμερικής υπό τον Trump και το κόκκινο του παντοδύναμου πολιτικού καθεστώτος της Κίνας είχαν μεταμορφωτικό αντίκτυπο – όχι μόνο σε αυτούς στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά σε όλα τα μέλη της συμμαχίας Five Eyes και στην Ιρλανδία επίσης.
Ο Churchill κατέγραψε την πάσα της σκυτάλης από το Λονδίνο στην Ουάσιγκτον. Ο Starmer πρέπει τώρα να πλοηγηθεί σε μια εποχή όπου αυτή η σκυτάλη φωτίζει ένα πολύ πιο κατακερματισμένο τοπίο – και να αποφασίσει αν η Βρετανία έχει τη δύναμη να κοιτάξει ανατολικά και δυτικά, και όχι απλώς να κοιτάξει εσωτερικά.
