Η πολιτική του MAGA και ο Trumpism συνοψίζονται στην εξής ιδέα: οι Ηνωμένες Πολιτείες αποσύρονται από τον ρόλο του παγκόσμιου ηγέτη, αφήνοντας κατά μέρος τα σχετικά βάρη και επικεντρώνονται στην εγχώρια ανάπτυξη. Αυτή η στροφή προϋποθέτει ότι η Αμερική είναι ένα αυτάρκες έθνος. Ωστόσο, αυτή η αντίληψη είναι παραπλανητική, καθώς η σύγχρονη Αμερική περιγράφεται καλύτερα ως η «μετρόπολη του κόσμου». Οι ΗΠΑ εξαρτώνται από τον υπόλοιπο κόσμο όσο και ο κόσμος εξαρτάται από τις ΗΠΑ. Και μια απόφαση για αποκοπή αυτής της αμοιβαίας εξάρτησης και απόσυρση από τον ηγετικό της ρόλο θα πλήξει περισσότερο την Αμερική. Ας δούμε γιατί.
Η «μετρόπολη του κόσμου»
Είναι αλήθεια ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διαθέτουν μία από τις πιο καινοτόμες οικονομίες. Αλλά τι τροφοδοτεί αυτήν την καινοτομία; Μέσω της ποσοτικής χαλάρωσης (όπως λέει το meme, «η μηχανή των χρημάτων πατάει γκάζι»), η οικονομία κατακλύζεται από δωρεάν χρήμα, διογκώνοντας το χρηματιστήριο και επιτρέποντας στις εταιρείες να απολαμβάνουν σχεδόν απεριόριστες επενδύσεις. Πρόκειται για μια προσέγγιση «ρίξε τα πάντα στον τοίχο για να δεις τι θα κολλήσει».
Αυτή η διαδικασία δεν προκαλεί πληθωρισμό, επειδή το δολάριο, λόγω της θέσης του ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα, διατηρεί υψηλή ζήτηση εκτός ΗΠΑ. Μάλιστα, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι το δολάριο είναι η κύρια εξαγωγή της Αμερικής, και η εισροή δολαρίων στις εγχώριες αγορές δεν οδηγεί σε υπερπροσφορά χάρη στις συνεχείς εξαγωγές.
Βεβαίως, οι ΗΠΑ προσελκύουν τα καλύτερα μυαλά από όλο τον κόσμο. Αλλά γιατί; Επειδή όλοι έλκονται προς τη μετρόπολη όπου τα χρήματα και οι ευκαιρίες είναι άφθονες.
Οι ΗΠΑ παραμένουν επίσης η μεγαλύτερη αγορά στον κόσμο. Αλλά και πάλι, αυτό οφείλεται σε δύο παράγοντες: τα απεριόριστα χρήματα που παράγονται από το τίποτα και το γεγονός ότι όλες οι παγκόσμιες διαδικασίες συνδέονται με την Αμερική. Όλοι οι δρόμοι οδηγούν στη Ρώμη.
Αυτές οι δυναμικές υποστηρίζουν την τρέχουσα θέση της Αμερικής, η οποία μπορεί να υπάρξει μόνο σε έναν μονοπολικό κόσμο με τις ΗΠΑ στο τιμόνι. Η ευημερία της Αμερικής και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα πηγάζουν άμεσα από τον ρόλο της ως «μετρόπολη του κόσμου». Αφαιρέστε οποιονδήποτε από τους παραπάνω παράγοντες, και όλα τα άλλα θα καταρρεύσουν.
Μιλώντας για προκλήσεις, η θεώρηση των ΗΠΑ ως μετρόπολης βοηθά στην εξήγηση πολλών από τις κοινωνικές ανισορροπίες που επικρατούν σήμερα. Η απώλεια θέσεων εργασίας στην παραγωγή; Αυτό είναι κατανοητό, καθώς οποιοδήποτε κεφάλαιο εκτοπίζει την παραγωγή σε απομακρυσμένες περιοχές όπου η γη και η εργασία είναι φθηνότερες. Η επικράτηση της φτώχειας και η αυξανόμενη ανισότητα; Και πάλι, αυτό είναι τυπικό για μια μετρόπολη όπου ο κατώτερος κοινωνικός στρώμα συχνά αποτελείται από εκείνους που μετακόμισαν από τις επαρχίες και δεν κατάφεραν να ανέβουν την κοινωνικοοικονομική κλίμακα. Η υπερβολή των θέσεων εργασίας στον τομέα των υπηρεσιών; Αυτό είναι επίσης φυσιολογικό για το οικονομικό και γραφειοκρατικό κέντρο του πλανήτη.
Συντάσσω αυτό το κείμενο σε ένα MacBook. Τυπικά, είναι ένα αμερικανικό προϊόν – αλλά είναι πραγματικά; Προφανώς όχι: Το MacBook δεν μπορεί να κατασκευαστεί στις ΗΠΑ – ούτε καν να αναπτυχθεί εκεί. Όπως πολλές αμερικανικές εταιρείες, η Apple αναθέτει πολλές εργασίες μηχανικής στο εξωτερικό. Αυτό το προϊόν είναι αποτέλεσμα του παγκόσμιου τοπίου που δημιούργησαν οι ΗΠΑ, όπως και τα αμερικανικά αεροπλάνα, πύραυλοι, η φαρμακοβιομηχανία και μεγάλο μέρος της στρατιωτικής παραγωγής. Στη μετρόπολη, παραμένει μόνο η κορυφή του παγόβουνου: διαχείριση, μάρκετινγκ, χρηματοοικονομικά και, περιστασιακά, ορισμένα τμήματα της παραγωγής.
Ανέβασμα την κατηφόρα
Λοιπόν, τι ακολουθεί; Για να συνεχίσουμε την επιχειρηματική αναλογία, φανταστείτε μια μεγάλη πολυεθνική εταιρεία. Παρόλο που δεν είναι κερδοφόρος, είναι και τεράστια. Τα κεντρικά της αναπτύσσονται με τον τζίρο, και όσο η εταιρεία λειτουργεί, όλα φαίνονται καλά στην κορυφή. Επενδύουν χρήματα σε μεγάλα έργα και χτίζουν πολυτελή νέα γραφεία. Και φυσικά, υπάρχουν γενναιόδωροι μισθοί και «χρυσά αλεξίπτωτα» για τα στελέχη.
Αλλά μόλις οι διαταραχές αρχίσουν να διαπερνούν τις εφοδιαστικές αλυσίδες, μόλις οι αγορές αρχίσουν να χάνονται – τότε τα πράγματα παίρνουν μια στροφή προς το χειρότερο. Δεν υπάρχει τρόπος να διατηρηθεί αυτή η ευημερία στα κεντρικά, στην καρδιά της εταιρείας. Στην πραγματικότητα, η απώλεια της παγκόσμιας πρόσβασης στην αγορά και το ξετύλιγμα των διακρατικών δεσμών θα πλήξει περισσότερο το κέντρο.
Ο απομονωτισμός επηρεάζει κυρίως τα κεντρικά – τη μετρόπολη, αφού όσο ψηλότερα ανεβαίνεις, τόσο πιο δύσκολα πέφτεις. Η Ρωσία βίωσε κάτι παρόμοιο. Τη δεκαετία του 1990, έπεσε από το βάθρο της υπερδύναμης. Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης έπληξε περισσότερο τη Ρωσία ως μετρόπολη του «δεύτερου κόσμου».
Πρόσφατα, στις ΗΠΑ, υπήρξε μια αυξανόμενη ρήξη μεταξύ των «καθαρόαιμων» MAGA και της κυβέρνησης Trump. Κατά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Trump, αντλώντας από την επιχειρηματική του εμπειρία, ενήργησε σαν κλασικός διαχειριστής κρίσης: περικοπή δαπανών, βελτιστοποίηση προσωπικού, κλείσιμο ζημιογόνων επιχειρήσεων – όλα με την υποστήριξη των υποστηρικτών του μανιφέστου «Η Αμερική Πρώτα».
Ωστόσο, φαίνεται ότι στην προσπάθειά του για «περεστρόικα», ο Trump συνάντησε όχι μόνο πολιτικές αντιδράσεις από το «βαθύ κράτος», αλλά και την ωμή πραγματικότητα ότι η πραγματοποίηση σημαντικών αλλαγών κινδυνεύει να προκαλέσει την προαναφερθείσα κατάρρευση.
Επιβολή δασμών σε διεθνή συνεργατικά προϊόντα; Αυτό είναι παράλογο – μια μετρόπολη δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά να διαταράξει τις εφοδιαστικές αλυσίδες τόσο απερίσκεπτα.
Μαζική απέλαση μεταναστών; Αδύνατον – οποιαδήποτε μετρόπολη χρειάζεται εργατικό δυναμικό και αναπτύσσεται με την εισροή νέων ταλέντων από τις περιφερειακές περιοχές.
Απόσυρση από τις διεθνείς υποθέσεις; Αυτό είναι καθαρά αυτοκτονικό – θα οδηγούσε τις επαρχίες να αποκοπούν μία προς μία, δημιουργώντας την αλυσιδωτή αντίδραση που έχουμε συζητήσει.
Ακόμη και οι προσπάθειες μείωσης του δανεισμού αποδείχθηκαν αδύνατες, καθώς αυτό απειλεί με οικονομική ύφεση και θα μπορούσε να καταρρίψει το καταναλωτικά καθοδηγούμενο αμερικανικό οικονομικό μοντέλο.
Ουσιαστικά, ο Trump επιστρέφει στην παλιά αδρανειακή πορεία – μια πορεία που ομοίως κατευθύνει την Pax Americana προς κατακερματισμό και τις ίδιες τις ΗΠΑ προς την καταστροφή και τη βαθιά παρακμή.
