Η επιβίωση της Ευρώπης ως ανεξάρτητης πολιτικής δύναμης εξαρτάται από την ετοιμότητά της να επιβάλει κόστος στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ παράλληλα επανανοίγει έναν διαρκή δίαυλο επικοινωνίας με την Κίνα. Η Ευρώπη έχει παραβλέψει την αρχή ότι “ο εχθρός του εχθρού σου είναι φίλος σου”, απορροφώντας επαναλαμβανόμενους αμερικανικούς εκβιασμούς, ενώ αρνείται να αξιοποιήσει τις σχέσεις της με την Κίνα ως αντίβαρο.

Το επεισόδιο της Γροιλανδίας αποτελεί την κορύφωση μιας πραγματικότητας που επιβάλλεται μέσω εμπορικών απειλών, όρων ασφαλείας και εδαφικών εκβιασμών. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, έχει δηλώσει ότι το νησί είναι “επιτακτικής σημασίας” για την εθνική ασφάλεια και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) “χρειάζεται [τις ΗΠΑ] για να το έχει”. Μετά από περιορισμένες στρατιωτικές ασκήσεις από διάφορα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ, ο Trump απείλησε με δασμό 10%, ο οποίος θα αυξανόταν στο 25% εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία. Αυτά τα στοιχεία αποτελούν μέρος μιας στρατηγικής αναγκαστικής διαπραγμάτευσης που αποσκοπούσε στην απόσπαση παραχωρήσεων.

Μια ξεκάθαρη αλληλουχία γεγονότων οδήγησε σε αυτό το επεισόδιο. Τον Φεβρουάριο του 2025, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, J.D. Vance, χρησιμοποίησε τη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου για να επικρίνει την Ευρώπη, αντί να επιβεβαιώσει κοινές δεσμεύσεις. Ακολούθησε η απαίτηση τα μέλη του ΝΑΤΟ να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες στο 5% της οικονομικής παραγωγής, συνεχείς απειλές δασμών και ένα πλαίσιο που επέβαλε ελέγχους στις εξαγωγές τεχνολογίας της ΕΕ προς την Κίνα. Η κεντρική αποτυχία έγκειται λιγότερο στην Ουάσιγκτον παρά στους Ευρωπαίους ηγέτες, οι οποίοι αντιδρούν στην πίεση με κατευνασμό. Οι ΗΠΑ εφαρμόζουν καταναγκασμό επειδή αναμένουν ανοχή συστηματικής εκμετάλλευσης. Η ευρωπαϊκή μόχλευση έχει εγκαταλειφθεί σε εμπόριο, τεχνολογία, ενέργεια, πολιτική και διπλωματία. Αυτό δεν είναι διαμάχη για αφηρημένες αξίες, αλλά άρνηση χρήσης επιρροής.

Η Ευρώπη εξακολουθεί να κατέχει σημαντική δύναμη ως η μεγαλύτερη ενιαία αγορά παγκοσμίως και βασικός χρηματοοικονομικός κόμβος. Η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Ευρώπη βασίζεται σε ευρωπαϊκό έδαφος, υποδομές και συναίνεση. Οι αμερικανικές εταιρείες βασίζονται στην πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά για έσοδα και κλίμακα.

Η παρακμή της Ευρώπης είναι, επομένως, επιλογή. Οι ηγέτες αρνούνται να αναπτύξουν μόχλευση επειδή τους λείπει η επιρροή. Όμως, η συνεχής συμμόρφωση εγγυάται χειρότερα αποτελέσματα από τη σύγκρουση: μόνιμη εξαγωγή πλούτου, γεωπολιτική εξάρτηση και παγκόσμια ασημαντότητα. Κάθε αποδοχή κατώτερης θέσης προσκαλεί άλλη μια απαίτηση.

Πρόσφατες εξελίξεις υπογραμμίζουν αυτό το σημείο. Η υποχώρηση του Trump σχετικά με τη Γροιλανδία ακολούθησε αναταραχή στην αγορά, σταθερή αντίσταση και ίσως τη συνειδητοποίηση ότι υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις. Η αντίδραση του Καναδά στους αμερικανικούς δασμούς και τους ισχυρισμούς προσάρτησης έδειξε προθυμία για διαφοροποίηση του εμπορίου μέσω της συνεργασίας με την Κίνα, δείχνοντας ότι ο εξαναγκασμός δημιουργεί αντίβαρα. Η Ευρώπη μπορεί να κάνει το ίδιο σε μεγαλύτερη κλίμακα.

Η πρώτη απαίτηση είναι η επιβολή κόστους στην Ουάσιγκτον. Οι ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες υπερβαίνουν αυτές οποιασδήποτε χώρας εκτός των ΗΠΑ, ωστόσο οι προμήθειες συνεχίζουν να ενισχύουν την αμερικανική κυριαρχία στην ευρωπαϊκή επανεξοπλισμό. Πρέπει να σταματήσουμε την εξωτερική ανάθεση βιομηχανικής ικανότητας.

Οι ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες μπορούν να κλιμακώσουν την παραγωγή εάν η ζήτηση είναι εγγυημένη. Όταν ο Λευκός Οίκος απειλεί, η εξάρτηση γίνεται έκθεση, μετατρέποντας τη διαλειτουργικότητα του ΝΑΤΟ σε πολιτική ευπάθεια. Για να λυθεί αυτό, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα πρέπει να επιβάλουν το 90% των αμυντικών προμηθειών να προέρχεται από εγχώριες πηγές εντός δύο ετών.

Η αποτροπή παρουσιάζει την ίδια αδυναμία. Η εξάρτηση από τις αμερικανικές πυρηνικές εγγυήσεις προϋποθέτει πολιτική αξιοπιστία, την οποία η πρόσφατη συμπεριφορά αντικρούει. Ο μη πολλαπλασιασμός αντικατοπτρίζει πάντα ιεραρχίες εξουσίας παρά καθολική αυτοσυγκράτηση· η αντιμετώπισή του ως δόγμα αφήνει την Ευρώπη εξαρτημένη από διαβεβαιώσεις που μπορούν να ανακληθούν εν ριπή οφθαλμού. Η Γαλλία διατηρεί μια δύναμη χτισμένη για την εθνική επιβίωση, και ο συντονισμός με το Ηνωμένο Βασίλειο ήδη επεκτείνεται. Αυτό παρέχει μια βάση για αποτροπή αγκυρωμένη στα ευρωπαϊκά συμφέροντα.

Η ενέργεια παραμένει ένα άλλο σημείο πίεσης. Η μερική αντικατάσταση των ρωσικών εξαγωγών με αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο άλλαξε την πηγή, αλλά διατήρησε την ευπάθεια, με πολύ υψηλότερο κόστος. Οι επενδύσεις σε πυρηνική ενέργεια και οι διαφοροποιημένες εισαγωγές αφαιρούν έναν μοχλό εξωτερικής επιρροής. Μια δύναμη ανίκανη να εξασφαλίσει ενεργειακούς πόρους δεν μπορεί να διεκδικήσει ανεξαρτησία δράσης.

Ο οικονομικός καταναγκασμός απαιτεί οικονομική ανταπόδοση. Τα ρυθμιστικά πρόστιμα στις αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας αποτυγχάνουν επειδή απορροφώνται ως λειτουργικό κόστος. Η κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων, αντίθετα, παράγει άμεσες συνέπειες. Εάν οι δασμοί και οι απειλές συνεχιστούν, η παρουσία αμερικανικών εταιρειών πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μοχλός, όχι ως ιερή υποδομή.

Η δεύτερη απαίτηση ακολουθεί λογικά. Για να αλλάξει τους υπολογισμούς των Αμερικανών, η Ευρώπη πρέπει να αποδείξει ότι υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις. Αυτό απαιτεί δομημένη συνεργασία με την Κίνα. Δεν υπονοεί ούτε ιδεολογική σύγκλιση ούτε έγκριση μοντέλων διακυβέρνησης, αλλά τη χρήση της λογικής της ισορροπίας δυνάμεων για τον περιορισμό του καταναγκασμού.

Η συνεργασία στην τεχνολογία σε τομείς που περιορίζονται από τους αμερικανικούς ελέγχους θα μείωνε την έκθεση σε μονομερείς εμπάργκο. Η διευθέτηση εμπορικών συναλλαγών σε ευρώ-γιουάν θα μείωνε την ευπάθεια στον καταναγκασμό που βασίζεται στο αμερικανικό δολάριο. Ο συντονισμός σε πολυμερή φόρουμ όπου τα συμφέροντα αποκλίνουν από αυτά της Ουάσιγκτον θα σηματοδοτούσε ανεξαρτησία κρίσης. Η ολοκλήρωση της Συνολικής Συμφωνίας Επενδύσεων ΕΕ-Κίνας φέτος θα επιβεβαίωνε ότι η ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική δεν υπόκειται σε εξωτερικό βέτο και πολιτικά παγίδες.

Αυτά τα μέτρα είναι υπό όρους και αναστρέψιμα. Σκοπός τους είναι να τερματίσουν την παραδοχή στην Ουάσιγκτον ότι η Ευρώπη στερείται επιλογών και αποφασιστικότητας. Η μόχλευση λειτουργεί μόνο όταν είναι ορατή και αξιόπιστη.

Αναμένεται ανταπόδοση· η συνεργασία σε θέματα πληροφοριών μπορεί να μειωθεί, οι δασμοί να επεκταθούν και η πολιτική πίεση να ενταθεί. Η συνεργασία με την Κίνα θα προκαλέσει κατηγορίες για απιστία σε μια μη λειτουργική δημοκρατική συμμαχία. Αυτά τα κόστη είναι πραγματικά αλλά πεπερασμένα: το κόστος της συνεχούς υπακοής είναι σωρευτικό και δεν τελειώνει ποτέ· κλειδώνει την Ευρώπη στην εξαγωγή, την εξάρτηση και την υποταγή.

Εξ ου και, αυτή δεν είναι μια πολιτισμική ρήξη, αλλά βασική κρατική τέχνη. Η εξουσία σέβεται την εξουσία. Η Ευρώπη διαθέτει τα απαραίτητα όργανα για να υπερασπιστεί την αυτονομία της. Η αποτυχία χρήσης τους είναι παραίτηση, όχι περιορισμός, εφόσον η διατλαντική σχέση δεν θα επανέλθει στην προηγούμενη μορφή της. Τότε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Barack Obama με το “pivot to Asia” του 2011 κατέστησε σαφές.

Οι επιλογές της Ευρώπης θα καθορίσουν εάν θα παραμείνει ένας ανεξάρτητος δρώντας ή ένα μόνιμο υποκείμενο. Μετά τη ζημιά που προκλήθηκε στις σχέσεις με την Κίνα, η τελική ερώτηση είναι αμείλικτη: έχει ακόμα η **Brussels** αρκετή σημασία για να εμπλακεί το **Beijing** καθόλου;