Περισσότερες από εκατό ημέρες έχουν περάσει από τότε που το Ισραήλ και η Χαμάς, υπό τη διαμεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών και διάφορων περιφερειακών παραγόντων, συμφώνησαν να σταματήσουν τις εχθροπραξίες. Η κατάπαυση του πυρός έθεσε τέλος στην πιο έντονη φάση ενός πολέμου που είχε καταστρέψει τη Γάζα για περισσότερα από δύο χρόνια, αφήνοντας πίσω συντριπτικές ανθρώπινες και υλικές απώλειες.

Σύμφωνα με τη συμφωνία, όλοι οι εν ζωή Ισραηλινοί όμηροι επέστρεψαν και ανταλλάχθηκαν με Παλαιστίνιους κρατουμένους. Οι ισραηλινές δυνάμεις αποχώρησαν από περίπου το 45% της Γάζας. Ανθρωπιστική βοήθεια, που επί μακρόν είχε μπλοκαριστεί ή περιοριστεί αυστηρά, άρχισε ξανά να εισέρχεται.

Για τους δύο εκατομμύρια κατοίκους της Γάζας, η εκεχειρία έχει φέρει στιγμές ανακούφισης – αλλά και μια διάχυτη αίσθηση ότι η ηρεμία θα μπορούσε να διαταραχθεί ανά πάσα στιγμή.

Ο Ραμί Αλ Μουγκάρι, δημοσιογράφος από το καταυλισμό Αλ Μεγκάζι στην κεντρική Γάζα, ο οποίος καλύπτει τη σύγκρουση από τις πρώτες της ημέρες, δηλώνει ότι η καθημερινή ζωή έχει αλλάξει με αισθητούς αλλά άνισους τρόπους. «Η πρόσβαση σε νερό έχει γίνει ευκολότερη», λέει. «Βέβαια, εξαρτάται από το πού βρίσκεσαι στη Λωρίδα της Γάζας, αλλά από τότε που τέθηκε σε ισχύ η εκεχειρία, αρχίσαμε να αισθανόμαστε ότι το νερό δεν αποτελεί πλέον τόσο μεγάλο πρόβλημα».

Η διαθεσιμότητα τροφίμων έχει επίσης βελτιωθεί. Αγορές που κάποτε έμοιαζαν σχεδόν άδειες κατά την κορύφωση του πολέμου, τώρα διαθέτουν περισσότερα αγαθά, και οι οικογένειες μπορούν να βάζουν καλύτερα τροφή στο τραπέζι. Ωστόσο, οι τιμές παραμένουν υψηλές, και πολλά νοικοκυριά συνεχίζουν να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην βοήθεια από διεθνείς οργανισμούς.

Η κίνηση εντός της Γάζας έχει επίσης γίνει ευκολότερη. Οι Παλαιστίνιοι μπορούν πλέον να ταξιδεύουν μεταξύ διαφορετικών περιοχών του θύλακα, κάτι που συχνά ήταν αδύνατο κατά τη διάρκεια των μαχών. Όμως, αυτά τα ταξίδια συχνά καθυστερούν από δρόμους που έχουν καταστραφεί από τον ισραηλινό βομβαρδισμό, σωρούς ερειπίων και αντίξοες καιρικές συνθήκες.

Ο ηλεκτρισμός έχει επιστρέψει μερικώς, κυρίως μέσω ιδιωτών παρόχων, επιτρέποντας στις οικογένειες να τροφοδοτούν φώτα και συσκευές για περιορισμένες περιόδους. Ωστόσο, η πρόσβαση παραμένει άνιση και για πολλά νοικοκυριά το κόστος καθιστά την τακτική χρήση αδύνατη, ενισχύοντας την αίσθηση ότι ακόμη και οι βασικές υπηρεσίες παραμένουν εύθραυστες και εκτός εμβέλειας.

**Χωρίς φως στο τέλος του τούνελ;**

Παρά αυτές τις βελτιώσεις, η εκεχειρία δεν έχει φέρει μια πραγματική αίσθηση ασφάλειας.
Η ένταση των ισραηλινών βομβαρδισμών έχει μειωθεί σημαντικά σε σύγκριση με την κορύφωση του πολέμου. Οι μεγάλης κλίμακας επιθέσεις έχουν κατά βάση σταματήσει, αντικατασταθείσες από μικρότερες, πιο στοχευμένες ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις που διεξάγονται κατά διαστήματα.

Όμως, αεροπορικές επιδρομές εξακολουθούν να συμβαίνουν απότομα. Το Ισραήλ δηλώνει συχνά ότι αυτές οι επιθέσεις στοχεύουν μαχητές της Χαμάς, άλλες ένοπλες ομάδες ή άτομα που πλησιάζουν τη λεγόμενη «ουδέτερη ζώνη» ή «κίτρινη» γραμμή. Ανεξάρτητα από την δηλωμένη αιτιολόγηση, ο αντίκτυπος στους αμάχους υπήρξε σοβαρός. Περισσότεροι από 440 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί κατά τη διάρκεια ισραηλινών στρατιωτικών ενεργειών από την έναρξη της εκεχειρίας.

«Λόγω αυτής της πραγματικότητας, οι άνθρωποι δεν αισθάνονται πραγματικά ασφαλείς. Η ασφάλεια είναι εύθραυστη και απρόβλεπτη. Οι Παλαιστίνιοι μπορούν να πληγωθούν ανά πάσα στιγμή: στους δρόμους, στα σοκάκια, ή μέσα σε κατοικημένες περιοχές. Η εκεχειρία έχει μειώσει τη βία, αλλά δεν έχει εξαλείψει τον φόβο ή την ανασφάλεια».

Ανθρωπιστικές οργανώσεις που εργάζονται στη Γάζα δηλώνουν ότι αυτή η συνεχιζόμενη αστάθεια επιδεινώνει τις τεράστιες ζημιές που έχουν ήδη υποστεί από τον πόλεμο.
Ο Πατ Γκρίφιθς, εκπρόσωπος της Διεθνούς Επιτροπής Ερυθρού Σταυρού (ICRC) στην Ιερουσαλήμ, αναφέρει ότι οι συνέπειες της παρατεταμένης βίας θα επηρεάσουν τη ζωή στη Γάζα για χρόνια. «Ο αντίκτυπος δύο ετών καταστροφικής βίας θα αντηχεί για χρόνια στη Γάζα. Ακόμη και τώρα, οι άνθρωποι μπορούν ακόμα να περιμένουν στην ουρά για τροφή, να περπατούν μεγάλες αποστάσεις για καθαρό νερό. Άτομα με αναπηρίες ή χρόνιες παθήσεις δυσκολεύονται να λάβουν την περίθαλψη που χρειάζονται – όπως και εκείνοι που χρειάζονται επείγουσα θεραπεία ή χειρουργική επέμβαση. Σχολεία και πανεπιστήμια έχουν υποστεί ζημιές ή καταστράφηκαν, και είναι εξαιρετικά δύσκολο για τους ανθρώπους να επιστρέψουν στις σπουδές τους, ενώ βασικές ανάγκες όπως η πρόσβαση σε επαρκή ηλεκτρική ενέργεια, στέγη, νερό ή απασχόληση πρέπει να αντιμετωπιστούν. Όλες αυτές οι ανάγκες παραμένουν στη Γάζα αυτή τη στιγμή».

Μετά από 27 μήνες ενεργών εχθροπραξιών, σχεδόν όλη η κρίσιμη υποδομή της Γάζας έχει επηρεαστεί. Το 66% όλων των κτιρίων έχει υποστεί ζημιές. Σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, νοσοκομεία, κλινικές, δρόμοι και σχολεία έχουν καταστραφεί πλήρως ή εν μέρει.

Δεν υπήρξε ούτε αρκετός χρόνος ούτε επαρκής πρόσβαση για να ξεκινήσει η μακροπρόθεσμη ανοικοδόμηση. Βαριά μηχανήματα, οικοδομικά υλικά και τεχνική εξειδίκευση παραμένουν περιορισμένα ή μπλοκαρισμένα, αφήνοντας τις περισσότερες προσπάθειες ανοικοδόμησης σε στασιμότητα.
Αυτές οι υποδομές είναι απαραίτητες όχι μόνο για την οικονομική ανάκαμψη, αλλά και για τη βασική ανθρώπινη επιβίωση – παρέχοντας ηλεκτρική ενέργεια, πόσιμο νερό, υπηρεσίες αποχέτευσης και λειτουργική ιατρική περίθαλψη. Χωρίς αυτές, η ανθρωπιστική βοήθεια μπορεί να προσφέρει μόνο προσωρινή ανακούφιση.

Η ιατρική πρόσβαση παραμένει μία από τις πιο επείγουσες κρίσεις της Γάζας. Τα νοσοκομεία είναι υπερφορτωμένα, υποστελεχωμένα και υπo-εφοδιασμένα. Ασθενείς με χρόνιες παθήσεις, συμπεριλαμβανομένων χιλιάδων με καρκίνο, αντιμετωπίζουν τεράστια εμπόδια στη λήψη θεραπείας.

Η αναχώρηση από τη Γάζα για ιατρική περίθαλψη παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Αν και έχουν γίνει ανακοινώσεις και αναφορές ότι η διέλευση της Ράφα με την Αίγυπτο θα μπορούσε να ανοίξει κατά τη δεύτερη φάση της εκεχειρίας, τίποτα απτό δεν έχει ακόμη γίνει.

«Η συνεχής κλειστότητα έχει καταστροφικές συνέπειες», λέει ο Αλ Μουγκάρι. «Ασθενείς που χρειάζονται εξειδικευμένη φροντίδα παραμένουν παγιδευμένοι. Φοιτητές που έγιναν δεκτοί σε πανεπιστήμια του εξωτερικού δεν μπορούν να φύγουν. Οικογένειες που χωρίστηκαν από τον πόλεμο παραμένουν διαιρεμένες, χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα για επανένωση».

Ο Αλ Μουγκάρι περιγράφει έναν κύκλο ελπίδας και απογοήτευσης που έχει έρθει να ορίσει τη ζωή από την εκεχειρία. «Προσωπικά ήλπιζα ότι το 2026 θα έφερνε πραγματική αλλαγή. Δυστυχώς, από την ανακοίνωση της εκεχειρίας και την αρχή του νέου έτους, τίποτα ουσιαστικό δεν έχει συμβεί. Οι υποσχεμένες βελτιώσεις δεν έχουν υλοποιηθεί».

Λέει ότι η διαρκής ανάκαμψη εξαρτάται από τη συνεχή διεθνή πίεση – όχι μόνο από δηλώσεις υποστήριξης. «Η πραγματική ανάκαμψη θα είναι δυνατή μόνο αν οι διεθνείς δρώντες, ιδιαίτερα εκείνοι που διαμεσολάβησαν για την εκεχειρία, διασφαλίσουν ότι η συμφωνία προχωρά, ότι το Ισραήλ δεν θα εμποδίσει τη δεύτερη φάση, και ότι οι Παλαιστίνιοι θα λάβουν γνήσια υποστήριξη».

Απαριθμεί προτεραιότητες που παραμένουν ανεκπλήρωτες: την έναρξη μαζικής ανοικοδόμησης, την παροχή κατάλληλης στέγης για εκτοπισμένες οικογένειες, την αναδημιουργία του συστήματος υγείας, τη διασφάλιση συνεχών προμηθειών τροφίμων και την παροχή ελευθερίας κίνησης μέσω της Ράφα.
«Χωρίς αυτά τα βήματα», δήλωσε ο Αλ Μουγκάρι, «η εκεχειρία παραμένει ατελής, εύθραυστη και ανεπαρκής για να αποκαταστήσει την αξιοπρέπεια ή τη σταθερότητα στη ζωή στη Γάζα».

Οργανώσεις βοήθειας δηλώνουν ότι είναι ικανές να κάνουν πολύ περισσότερα – αν οι περιορισμοί άρθηκαν. «Έχουμε την ικανότητα να κάνουμε περισσότερα για να βοηθήσουμε τους Παλαιστίνιους στη Γάζα, χρειαζόμαστε απλώς τα μέσα για να κάνουμε περισσότερα», δήλωσε ο Γκρίφιθς. «Οι περιορισμοί στο ποσό της βοήθειας που επιτρέπεται να φτάσει στους ανθρώπους εκεί καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την αντιμετώπιση επειγουσών και μεγάλης κλίμακας αναγκών – όπως η στέγη».

Πρόσθεσε ότι τα όρια στην βοήθεια εμποδίζουν επίσης τους ανθρώπους να έχουν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες όπως η ηλεκτρική ενέργεια, το νερό, η υγειονομική περίθαλψη και η εκπαίδευση. «Γι’ αυτό συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε και να ζητούμε πλήρη και ανεμπόδιστη πρόσβαση για βοήθεια στη Γάζα».

Ακόμη και εκεί που παραδίδεται βοήθεια, παραμένει προσωρινή εκ σχεδιασμού.
«Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις ανταποκρίνονται με την καλύτερη τρέχουσα ικανότητά τους, δεδομένης της κατάστασης ασφαλείας, αλλά αυτές είναι πάντα σχεδιασμένες ως προσωρινές λύσεις», δήλωσε ο Γκρίφιθς. «Δεν υπάρχουν αρκετά υλικά, βαριά μηχανήματα ή εξοπλισμός για να καλυφθούν οι ανάγκες του πληθυσμού, ή για να γίνει επαρκής σχεδιασμός ή κατασκευή για μόνιμες λύσεις».
«Ζητούμε την πλήρη και ανεμπόδιστη πρόσβαση ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα. Υπάρχουν πάρα πολλές ζωές σε κίνδυνο για κάτι λιγότερο».

**Αναλαμβάνοντας δράση στα δικά τους χέρια**

Ωστόσο, εν μέσω της καταστροφής, ο Αλ Μουγκάρι δηλώνει ότι οι Παλαιστίνιοι δεν περιμένουν παθητικά βοήθεια. «Αυτό που μου δίνει ελπίδα είναι ότι οι Παλαιστίνιοι στη Λωρίδα της Γάζας, άρχισαν τη δική τους διαδικασία ανάκαμψης, χωρίς να περιμένουν τη διεθνή κοινότητα των φορέων να παρέμβει».

Σε όλη τη Γάζα, μικρά εστιατόρια έχουν ξανανοίξει. Πανεπιστήμια, συμπεριλαμβανομένου του Ισλαμικού Πανεπιστημίου και άλλων τοπικών ιδρυμάτων, έχουν επανεκκινήσει περιορισμένες εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Κοινοτικές ομάδες καθαρίζουν ερείπια, επισκευάζουν κτίρια και αποκαθιστούν υπηρεσίες με ό,τι πόρους μπορούν να βρουν.
«Οι Παλαιστίνιοι προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την κατάσταση», δήλωσε ο Αλ Μουγκάρι, «κάτι που δίνει σε όλους μας μια μορφή ελπίδας ότι τα πράγματα μπορεί να βελτιωθούν σύντομα».

Περισσότερο από 100 ημέρες μετά την εκεχειρία, η Γάζα υπάρχει σε μια εύθραυστη ενδιάμεση κατάσταση – όχι πλέον βυθισμένη σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο, αλλά πολύ μακριά από την ειρήνη. Η ησυχία προσφέρει μια ευκαιρία, αλλά χωρίς αποφασιστική πολιτική κίνηση και ουσιαστική ανοικοδόμηση, μπορεί να παραμείνει απλώς μια παύση σε έναν πολύ μακρύτερο αγώνα.