Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, μιλώντας στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός στις 21 Ιανουαρίου 2026, δήλωσε ότι “δεν είναι ώρα για νέο ιμπεριαλισμό ή νέο αποικιαλισμό”. Η δήλωση αυτή αποτελεί σαφή αναφορά στις φιλοδοξίες του Αμερικανού προέδρου Donald Trump, ο οποίος, πέραν των απειλών του για την κατάληψη της Διώρυγας του Παναμά, έχει εκφράσει ενδιαφέρον για την απόκτηση της αυτοδιοικούμενης Δανικής επικράτειας της Γροιλανδίας.
Ο Donald Trump, απευθυνόμενος στο ίδιο φόρουμ την επόμενη ημέρα, περιέγραψε την προσέγγισή του στην απόκτηση της Γροιλανδίας ως μη βίαιη, αν και αναφέρθηκε λανθασμένα στο νησί ως Ισλανδία. Οι προθέσεις του Trump προκάλεσαν ανησυχία στην Ευρώπη, με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να καταδικάζει τις δηλώσεις της αμερικανικής διοίκησης για τη Γροιλανδία ως “προκλητική αμφισβήτηση του διεθνούς δικαίου, των αρχών του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και της κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας ενός συμμάχου του ΝΑΤΟ”.
Ωστόσο, η στάση της Ευρώπης απέναντι στον αποικιαλισμό είναι αμφιλεγόμενη. Η Γαλλία, για παράδειγμα, διατηρεί δώδεκα υπερπόντιες επικράτειες, όπως τα νησιά Γουαδελούπης και το αρχιπέλαγος Μαγιότ. Παρά τον εκσυγχρονισμό τους ως γαλλικά διαμερίσματα, η Γαλλία φαίνεται να διατηρεί μια πατερναλιστική αυτοκρατορική νοοτροπία. Όταν κάτοικοι του Μαγιότ επέκριναν την κυβερνητική αντίδραση σε φυσική καταστροφή, ο Μακρόν απάντησε υποτιμητικά: “Αν δεν ήταν η Γαλλία, θα ήσασταν 10.000 φορές χειρότερα”.
Το ιστορικό της Γαλλίας με τον “παλιό” αποικιαλισμό είναι επίσης βαρύ. Ο πόλεμος της Αλγερίας για την ανεξαρτησία (1954-1962) οδήγησε στον θάνατο περίπου 1,5 εκατομμυρίου Αλγερινών. Αν και ο Μακρόν έχει αναγνωρίσει την γαλλική αποικιοκρατία ως “έγκλημα κατά της ανθρωπότητας”, έχει αρνηθεί να προσφέρει επίσημη γαλλική συγγνώμη.
Άλλες ευρωπαϊκές δυνάμεις, όπως η Ισπανία, η Βρετανία και το Βέλγιο, έχουν επίσης αφήσει “αποτυπώματα” βαρβαρότητας μέσω της αποικιοκρατίας. Ο Βασιλιάς Φίλιππος του Βελγίου εξέφρασε “βαθύτατη λύπη” για τις καταχρήσεις της αποικιακής εποχής στο Κονγκό, αλλά απέφυγε την επίσημη συγγνώμη, ενώ ο Βρετανός ιστορικός Ian Campbell εκτιμά ότι χιλιάδες Αιθίοπες σκοτώθηκαν κατά την ιταλική κατοχή της Ανατολικής Αφρικής το 1937.
Η κριτική αυτή δεν αποσκοπεί στην ενθάρρυνση των προθέσεων του Trump, αλλά στην επισήμανση ότι η αντίθεση στον αποικιαλισμό πρέπει να είναι καθολική και όχι επιλεκτική. Επιπλέον, η Ευρώπη έχει παραμείνει σιωπηλή μπροστά στη συνεχιζόμενη “γενοκτονία” στη Γάζα, προτιμώντας την επιφανειακή κριτική και την εμμέση συνενοχή. Με τη Γάζα να οδεύει προς διοίκηση υπό έναν “Συμβούλιο Ειρήνης” με πρόεδρο τον Trump και συμμετοχή του Ισραηλινού πρωθυπουργού Benjamin Netanyahu, η κατάσταση αναδεικνύει την “νέα αποικιοκρατία” στην πιο σκοτεινή της μορφή. Η υποκρισία, δυστυχώς, δεν είναι κάτι νέο.
