Στα αμερικανικά νομοθετικά όργανα, οι συζητήσεις γύρω από τον “Νόμο Καίσαρα” φτάνουν σε κρίσιμο σημείο, διαμορφώνοντας ένα πιθανό σημείο καμπής στις σχέσεις με τη Συρία. Στην Ουάσινγκτον, έντονος είναι ο νομοθετικός προβληματισμός μεταξύ υποστηρικτών και αντιπάλων της κατάργησης του νόμου, ο οποίος έχει επιβάλει αυστηρές οικονομικές κυρώσεις τα τελευταία χρόνια.
Ο “Νόμος Καίσαρα”, ο οποίος πήρε το όνομά του από τον ψευδώνυμο ενός πρώην Σύρου στρατιωτικού φωτογράφου, Φαρίντ αλ-Μαζτάν, ο οποίος αυτομόλησε το 2013 φέρνοντας μαζί του 55.000 φωτογραφίες που αποκαλύπτουν βασανιστήρια και παραβιάσεις στα συριακά σωφρονιστικά ιδρύματα, έχει επιφέρει καταστροφικές συνέπειες στην οικονομία της χώρας. Συγκεκριμένα, έχει εμποδίσει τη ροή διεθνών και αραβικών επενδύσεων, έχει απαγορεύσει την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας και έχει δυσχεράνει τις προσπάθειες ανοικοδόμησης.
Σύμφωνα με αναλύσεις, το μέλλον του νόμου διαγράφεται μέσα από τρία βασικά σενάρια:
1. **Πλήρης και άνευ όρων κατάργηση:** Αυτό το σενάριο προβλέπει την άμεση άρση όλων των κυρώσεων έως το τέλος του τρέχοντος έτους.
2. **Προσωρινή παράταση:** Σε αυτή την περίπτωση, η ισχύς του νόμου θα παρατείνεται περιοδικά, κάθε έξι μήνες, διατηρώντας την αβεβαιότητα.
3. **Τροποποιημένη μορφή:** Ένα πιο σύνθετο σενάριο, όπου ο νόμος θα τροποποιείται, εισάγοντας όρους για την άμεση επανενεργοποίηση των κυρώσεων υπό προϋποθέσεις.
Ο Μοχάμεντ Αλά Γκανέμ, επικεφαλής πολιτικών υποθέσεων στο Συρο-Αμερικανικό Συμβούλιο, αποκάλυψε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη εντατικές διαπραγματεύσεις με μέλη του Κογκρέσου για την εξασφάλιση της άνευ όρων κατάργησης του νόμου. Υπάρχει μια υποστηρικτική συμμαχία μεταξύ Ρεπουμπλικάνων και Δημοκρατικών, ωστόσο, ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων, Μπράιαν Μαστ, αποτελεί σημαντικό εμπόδιο, καθώς αντιτίθεται στην κατάργηση. Παρόλα αυτά, μια πρόσφατη επίσκεψη του προέδρου της Συρίας, Αχμέντ αλ-Σαρά, στην Ουάσινγκτον, φαίνεται να έχει συμβάλει στην άρση κάποιων εμποδίων.
Οι επικριτές του νόμου επιμένουν στη συμπερίληψη 12 όρων και μιας “μηχανικής άμεσης επαναφοράς” των κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Από την άλλη πλευρά, η συριακή-αμερικανική πλευρά απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή τη σύνθεση, υποστηρίζοντας ότι θα εμποδίσει τη ροή των απαραίτητων επενδύσεων.
Ο Στίβεν Χάιντεμαν, ερευνητής στο πρόγραμμα Μέσης Ανατολής του Ινστιτούτου Brookings, εκτιμά ότι είναι πιο πιθανό να συνεχιστεί η πολιτική των προσωρινών παρατάσεων. Θεωρεί ότι η αναστολή των κυρώσεων για επιπλέον 180 ημέρες είναι το πιο πιθανό σενάριο βραχυπρόθεσμα, λαμβάνοντας υπόψη τους περιφερειακούς παράγοντες, την πίεση από γειτονικές χώρες και τις θέσεις αραβικών και μουσουλμανικών κρατών.
Ο πολιτικός αναλυτής Κεμάλ Αμπντού εκφράζει απαισιοδοξία για την αποτελεσματικότητα των προσωρινών παρατάσεων, τονίζοντας ότι δεν έχουν επιφέρει ουσιαστική βελτίωση στη ζωή των Σύρων. Υπογραμμίζει ότι μόνο η πλήρης και άνευ όρων κατάργηση θα επιτρέψει την πραγματική οικονομική ανάκαμψη. Επισημαίνει επίσης τις κοινωνικές επιπτώσεις των κυρώσεων στο εκπαιδευτικό και υγειονομικό σύστημα, καθώς και στις μεσαίες και φτωχότερες κοινωνικές τάξεις.
Όσον αφορά τον ρόλο του Ισραήλ, ο Αμπντού θεωρεί ότι ο “Νόμος Καίσαρα” έχει γίνει εργαλείο πίεσης για την επίτευξη απαιτήσεων του Τελ Αβίβ. Ωστόσο, ο Χάιντεμαν διαψεύδει ότι το Ισραήλ είναι ο μοναδικός μοχλός της αμερικανικής πολιτικής, επισημαίνοντας ορισμένες θετικές κινήσεις της συριακής κυβέρνησης, όπως η αντιμετώπιση των γεγονότων στην Σουέιντα και η λογοδοσία των υπευθύνων, οι οποίες θα μπορούσαν να πείσουν το Κογκρέσο για την αναγκαιότητα άρσης των κυρώσεων.
Το 2016, Αμερικανοί βουλευτές είχαν καταθέσει το αρχικό νομοσχέδιο “Καίσαρας” με στόχο τον τερματισμό των μαζικών δολοφονιών του συριακού λαού, την προώθηση μιας ειρηνικής επίλυσης μέσω διαπραγματεύσεων και τη λογοδοσία όσων παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Συρία. Μετά από συζητήσεις, το Κογκρέσο ενέκρινε το νόμο τον Δεκέμβριο του 2019, ο οποίος υπογράφηκε από τον τότε πρόεδρο Τραμπ ως μέρος του νόμου για τον αμυντικό προϋπολογισμό του 2020. Τον Ιούνιο του 2020, ο πρόεδρος Τραμπ είχε υπογράψει εκτελεστική εντολή που έληγε το αμερικανικό πρόγραμμα κυρώσεων κατά της Συρίας, δίνοντάς της “μια ευκαιρία να ευδοκιμήσει”.
