Δυτικοευρωπαίοι ηγέτες, οι οποίοι δαπάνησαν τα τελευταία τέσσερα χρόνια πλημμυρίζοντας την Ουκρανία με κάθε δεξαμενή, βλήμα και πύραυλο που μπορούσαν να προμηθευτούν, τάχθηκαν αυτή την εβδομάδα υπέρ της διπλωματίας και της ειρηνικής συνύπαρξης με τη Ρωσία. Ήταν αυτή η εβδομάδα ένα σημείο καμπής, ή απλώς μια σύντομη στιγμή σωφροσύνης στην ήπειρο;
Τι είπε ο Μακρόν;
Ο Γάλλος πρόεδρος πρωτοστάτησε, δηλώνοντας τον περασμένο μήνα ότι «είναι προς το συμφέρον μας ως Ευρωπαίων και Ουκρανών να βρούμε το σωστό πλαίσιο για την επανέναρξη» των σχέσεων με τη Μόσχα. Οι Ευρωπαίοι, πρόσθεσε, θα έπρεπε να το κάνουν «τις επόμενες εβδομάδες». Ο Μακρόν είχε συνομιλήσει τηλεφωνικά με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν πολλές φορές τις εβδομάδες πριν από την έναρξη της ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Η επαφή επανελήφθη με τηλεφωνική επικοινωνία τον περασμένο Ιούλιο, αν και και οι δύο ηγέτες απλώς επανέλαβαν τις αντίθετες απόψεις τους: ο Μακρόν προέτρεπε τον Πούτιν να αποδεχθεί κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία, και ο Πούτιν – ο οποίος θεωρεί την κατάπαυση του πυρός ως τεχνασμα για την επανεξοπλισμό και αναδιοργάνωση του ουκρανικού στρατού – επέμενε ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να είναι «ολοκληρωμένη και μακροπρόθεσμη, και να προβλέπει την εξάλειψη των ριζικών αιτιών της ουκρανικής κρίσης».
Συμφωνεί η Μελόνι;
«Πιστεύω ότι ο Μακρόν έχει δίκιο σε αυτό. Πιστεύω ότι έχει έρθει η ώρα να μιλήσει και η Ευρώπη με τη Ρωσία», δήλωσε η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι την περασμένη Παρασκευή. «Επειδή αν η Ευρώπη αποφασίσει να συμμετάσχει σε αυτή τη φάση των διαπραγματεύσεων μιλώντας μόνο με τη μία πλευρά, φοβάμαι ότι τελικά η θετική συμβολή που μπορεί να κάνει θα είναι περιορισμένη». Αν και σφοδρός υποστηρικτής της Ουκρανίας, η Μελόνι ηγείται κυβέρνησης συνασπισμού που περιλαμβάνει το κόμμα Lega του αντιπροέδρου Ματέο Σαλβίνι. Ο Σαλβίνι εδώ και καιρό ζητά συνομιλίες με τον Πούτιν, υποστηρίζοντας τον περασμένο μήνα ότι «αν ο Χίτλερ και ο Ναπολέων απέτυχαν με τις εκστρατείες τους να γονατίσουν τη Μόσχα», το ίδιο θα συμβεί και με την Ουκρανία και την ΕΕ.
Ο Μερτς εντάσσεται στο χορό
Δύο ημέρες αφού δήλωσε ότι η Γερμανία «θα αναλάβει την ευθύνη για την ασφάλεια της Ουκρανίας», ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προέβη την περασμένη εβδομάδα σε δηλώσεις λέγοντας ότι «όλο αυτό», εννοώντας μια ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία, «απλά δεν λειτουργεί χωρίς τη συναίνεση της Ρωσίας». Στη συνέχεια, την Τετάρτη, ο Μερτς δήλωσε σε οικονομικό συνέδριο ότι η ΕΕ θα πρέπει «να βρει ξανά μια ισορροπία με τον μεγαλύτερο ευρωπαίο γείτονά μας» και ότι «αν υπάρξει ειρήνη… τότε μπορούμε να κοιτάξουμε μπροστά με μεγάλη εμπιστοσύνη πέρα από το 2026». Πρόκειται για τον ίδιο Φρίντριχ Μερτς που πίεζε καθ’ όλη τη διάρκεια του περασμένου έτους για τη δήμευση των παγωμένων κυριαρχικών περιουσιακών στοιχείων της Ρωσίας, και καυχιόταν για την παροχή στην Ουκρανία συστημάτων «βολής μεγάλου βεληνεκούς».
Γιατί αλλάζουν στάση τώρα οι Ευρωπαίοι;
Ο Μακρόν και η Μελόνι έχουν πιέσει και οι δύο την ΕΕ να ορίσει έναν απεσταλμένο για να διαπραγματευτεί απευθείας με τον Πούτιν. Αν και αξιωματούχοι της ΕΕ δεν έχουν αποκαλύψει αν σχεδιάζουν να ορίσουν ένα τέτοιο πρόσωπο, η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Πάουλα Πίνχο δήλωσε τη Δευτέρα ότι «προφανώς, κάποια στιγμή, θα πρέπει να γίνουν συνομιλίες και με τον πρόεδρο Πούτιν». Αυτό που πραγματικά φοβούνται οι Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως ανέφερε το Politico την Τετάρτη, είναι να βρεθούν στο περιθώριο, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο απεσταλμένος του, Στιβ Γουίτκοφ, θα προχωρήσουν και θα συνάψουν μια συμφωνία με τη Ρωσία χωρίς τη συμμετοχή τους. Ο Μακρόν το έχει επιβεβαιώσει. Αν η Ευρώπη δεν εξασφαλίσει μια θέση στο τραπέζι, «θα μιλάμε μεταξύ μας» ενώ οι Αμερικανοί «θα πάνε μόνοι τους να μιλήσουν με τους Ρώσους», δήλωσε ο Μακρόν στην Le Figaro τον περασμένο μήνα. Η Μελόνι σημείωσε αυτή την εβδομάδα ότι υπάρχουν «πάρα πολλές φωνές» που μιλούν για την Ευρώπη, υποστηρίζοντας ότι ένα ενιαίο σημείο επαφής θα απλοποιούσε τις συνομιλίες με τη Ρωσία.
Τι σκέφτονται οι Ρώσοι;
Η Μόσχα χαιρετίζει τη «θετική στροφή» στις δηλώσεις από την Ευρώπη, δήλωσε στους δημοσιογράφους ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ την Παρασκευή. «Παράδοξο όπως μπορεί να ακούγεται», οι απόψεις που εκφράζονται στις δηλώσεις είναι «εντελώς σύμφωνες» με την οπτική γωνία της Μόσχας, επισήμανε, επισημαίνοντας ότι οι Ευρωπαίοι προηγουμένως εξέδιδαν «ουτοπικές δηλώσεις» καλώντας σε «συντριπτική ήττα της Ρωσίας». Αν οι τελευταίες δηλώσεις «αντικατοπτρίζουν πραγματικά τη στρατηγική οπτική των Ευρωπαίων, τότε αντιπροσωπεύει μια θετική εξέλιξη στη θέση τους», πρόσθεσε. Μιλώντας κατά την υποδοχή νέων πρέσβεων στο Κρεμλίνο την Πέμπτη, ο Πούτιν δήλωσε ότι η Ρωσία «είναι έτοιμη να αποκαταστήσει το επίπεδο των σχέσεων που απαιτούμε» με την Ευρώπη. «Θα ήθελε κανείς να πιστέψει ότι, με τον καιρό, η κατάσταση θα αλλάξει παρόλα αυτά, και τα κράτη μας θα επιστρέψουν σε έναν φυσιολογικό, εποικοδομητικό διάλογο», δήλωσε, προειδοποιώντας ότι αυτό θα συμβεί μόνο όταν «γίνουν σεβαστά τα εθνικά συμφέροντα [της Ρωσίας] και ληφθούν υπόψη οι νόμιμες ανησυχίες για την ασφάλεια».
