Σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει την κυριαρχία της Κίνας στην αγορά κρίσιμων ορυκτών, μια ομάδα γερουσιαστών των Ηνωμένων Πολιτειών, από το Δημοκρατικό και το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, έχει προτείνει τη δημιουργία ενός νέου οργανισμού με προϋπολογισμό 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Στόχος είναι η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής σπάνιων γαιών και άλλων κρίσιμων ορυκτών, τα οποία είναι απαραίτητα για προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, από κινητά τηλέφωνα και ηλεκτρικά οχήματα μέχρι μαχητικά αεροσκάφη και πυραύλους.
Αν και είναι ακόμη νωρίς για να εκτιμηθεί πώς η προτεινόμενη νομοθεσία, αν εγκριθεί, θα ευθυγραμμιστεί με την πολιτική του Λευκού Οίκου, είναι σαφές ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται αντιμέτωπες με την επείγουσα ανάγκη να μειώσουν δραστικά την εξάρτησή τους από την Κίνα. Το Πεκίνο, εκμεταλλευόμενο την κυριαρχία του στην αγορά κρίσιμων ορυκτών, έχει χρησιμοποιήσει αυτήν την ισχύ ως μοχλό πίεσης στον εμπορικό πόλεμο με την Ουάσινγκτον.
Υπενθυμίζεται ότι τον Οκτώβριο, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ συμφώνησαν σε μια μονοετή ανακωχή, κατά την οποία το Πεκίνο θα συνέχιζε τις εξαγωγές κρίσιμων ορυκτών, ενώ οι ΗΠΑ θα χαλάρωναν τους ελέγχους εξαγωγών τεχνολογίας προς την Κίνα.
Ωστόσο, το Πεντάγωνο έχει διαθέσει σχεδόν 5 δισεκατομμύρια δολάρια τον τελευταίο χρόνο για να διασφαλίσει την πρόσβασή του σε αυτά τα υλικά. Ο εμπορικός πόλεμος αποκάλυψε πόσο εξαρτημένες είναι οι ΗΠΑ από την Κίνα, η οποία επεξεργάζεται πάνω από το 90% των κρίσιμων ορυκτών παγκοσμίως.
Για να σπάσει αυτό το “μονοπώλιο”, η κυβέρνηση των ΗΠΑ προχωρά σε εξαγορές μετοχών σε εταιρείες κρίσιμων ορυκτών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εγγυάται τις τιμές ορισμένων εμπορευμάτων, ακολουθώντας μια προσέγγιση που παραπέμπει περισσότερο στην κινεζική στρατηγική παρά σε μια ρεπουμπλικανική διοίκηση.
Το νομοσχέδιο που κατέθεσαν την Πέμπτη η γερουσιαστής Τζιν Σαχίν (Δημοκρατική) και ο γερουσιαστής Τοντ Γιάνγκ (Ρεπουμπλικανός) προκρίνει μια πιο βασισμένη στην αγορά προσέγγιση. Θεσπίζει έναν ανεξάρτητο οργανισμό υπεύθυνο για τη δημιουργία αποθεμάτων κρίσιμων ορυκτών και συναφών προϊόντων, τη σταθεροποίηση των τιμών και την ενθάρρυνση της εγχώριας και συμμαχικής παραγωγής, ώστε να διασφαλιστεί σταθερή προσφορά, όχι μόνο για τον στρατό, αλλά και για την ευρύτερη οικονομία και τους κατασκευαστές.
Η Σαχίν χαρακτήρισε τη νομοθεσία «ιστορική επένδυση» για να καταστεί η αμερικανική οικονομία πιο ανθεκτική στην κυριαρχία της Κίνας, η οποία, όπως δήλωσε, αφήνει τις ΗΠΑ ευάλωτες στην οικονομική καταπίεση. Ο Γιάνγκ επεσήμανε ότι η δημιουργία του νέου αποθέματος είναι «ένα απαραίτητο, επιθετικό βήμα για την προστασία της εθνικής και οικονομικής μας ασφάλειας». Ο βουλευτής Ρομπ Γουίτμαν, Ρεπουμπλικανός από τη Βιρτζίνια, κατέθεσε την αντίστοιχη έκδοση του νομοσχεδίου στη Βουλή.
Όταν ο Τραμπ επέβαλε δασμούς την περασμένη άνοιξη, το Πεκίνο αντέδρασε όχι μόνο με αντιδραστικούς δασμούς, αλλά και με αυστηρούς περιορισμούς στις εξαγωγές κρίσιμων ορυκτών, αναγκάζοντας την Ουάσινγκτον να υποχωρήσει και τελικά να συμφωνήσει στην ανακωχή κατά τη συνάντηση των ηγετών στη Νότια Κορέα.
Τη Δευτέρα, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, σε ομιλία του στο SpaceX, αποκάλυψε ότι το Πεντάγωνο έχει «διαθέσει πάνω από 4,5 δισεκατομμύρια δολάρια σε κεφαλαιακές δεσμεύσεις» τους τελευταίους πέντε μήνες για να κλείσει έξι συμφωνίες κρίσιμων ορυκτών, οι οποίες θα «απελευθερώσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες από τη χειραγώγηση της αγοράς».
Μία από τις συμφωνίες περιλαμβάνει 150 εκατομμύρια δολάρια προνομιούχες μετοχές από το Πεντάγωνο στην Atlantic Alumina, με σκοπό τη διάσωση του τελευταίου διυλιστηρίου αλουμίνας της χώρας και την κατασκευή της πρώτης μονάδας παραγωγής γαλλίου μεγάλης κλίμακας στη Λουιζιάνα.
Πέρυσι, το Πεντάγωνο είχε ανακοινώσει την αγορά προνομιούχων μετοχών αξίας 400 εκατομμυρίων δολαρίων στην MP Materials, ιδιοκτήτρια του μοναδικού εν ενεργεία ορυχείου σπάνιων γαιών της χώρας στο Mountain Pass της Καλιφόρνια, και είχε συνάψει κοινοπραξία 1,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων με την ReElement Technologies για την ανάπτυξη εγχώριας αλυσίδας εφοδιασμού μαγνητών σπάνιων γαιών.
Την Τετάρτη, ο Τραμπ ανακοίνωσε με διάταγμα ότι οι ΗΠΑ είναι «υπερβολικά εξαρτημένες» από κρίσιμα ορυκτά που προέρχονται από ξένες πηγές και διέταξε την κυβέρνησή του να διαπραγματευτεί καλύτερες συμφωνίες. Ανέφερε ότι πιθανές λύσεις θα περιλάμβαναν ελάχιστες τιμές εισαγωγής για ορισμένα κρίσιμα ορυκτά.
«Η επαναφορά της μεταποίησης που είναι ζωτικής σημασίας για την εθνική και οικονομική μας ασφάλεια αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για την κυβέρνηση Τραμπ», δήλωσε ο Κους Ντεσάι, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου.
Η δραστική κίνηση της αμερικανικής κυβέρνησης να αποκτήσει μετοχές έχει ωθήσει ορισμένους αναλυτές να παρατηρήσουν ότι η Ουάσινγκτον στρέφεται σε μια μορφή κρατικού καπιταλισμού για να ανταγωνιστεί το Πεκίνο.
«Παρά τους κινδύνους πολιτικής παρέμβασης, η στρατηγική λογική είναι επιτακτική», έγραψε η Έλι Ροστούμ, ανώτερη ερευνήτρια στο ερευνητικό ινστιτούτο Centre for European Policy Analysis στην Ουάσινγκτον. Υποστήριξε ότι το νέο μοντέλο θα μπορούσε να είναι «ένας συνετός τρόπος για τις ΗΠΑ να διασφαλίσουν στρατηγική αυτονομία και βιομηχανική κυριαρχία».
Εταιρείες σε ολόκληρο τον κλάδο χαιρετίζουν την παρέμβαση της κυβέρνησης Τραμπ. «Παίζει σκάκι τριών διαστάσεων στα κρίσιμα ορυκτά όπως κανένας πρόεδρος στο παρελθόν. Ήρθε η ώρα, δεδομένης της στρατιωτικής και στρατηγικής ευπάθειας που αντιμετωπίζουμε έχοντας την ανάγκη να εισάγουμε τόσα πολλά από αυτά τα θεμελιώδη δομικά στοιχεία της τεχνολογίας και της εθνικής άμυνας», δήλωσε ο Τζιμ Σιμς, επικεφαλής επικοινωνιών της NioCorp. Η NioCorp προσπαθεί να συγκεντρώσει τα χρήματα που χρειάζεται για να κατασκευάσει ένα ορυχείο στη νοτιοανατολική Νεμπράσκα.
Εκτός από την προσπάθεια αύξησης της εγχώριας παραγωγής, η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει να εξασφαλίσει ορισμένα από αυτά τα κρίσιμα στοιχεία μέσω συμμάχων. Τον Οκτώβριο, ο Τραμπ υπέγραψε συμφωνία 8,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων με την Αυστραλία για επενδύσεις στην εξόρυξη εκεί, και ο πρόεδρος προσπαθεί τώρα επιθετικά να αποκτήσει τη Γροιλανδία με την ελπίδα να εξάγει σπάνιες γαίες από εκεί στο μέλλον.
Τη Δευτέρα, οι υπουργοί Οικονομικών των χωρών της G7 (Ομάδα των Επτά μεγάλων προηγμένων οικονομιών) συναντήθηκαν στην Ουάσινγκτον για να συζητήσουν την ευπάθειά τους στις αλυσίδες εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσσεντ, ο οποίος ηγήθηκε διαφόρων γύρων εμπορικών διαπραγματεύσεων με το Πεκίνο, προέτρεψε τους συμμετέχοντες να αυξήσουν την ανθεκτικότητα των αλυσίδων εφοδιασμού τους και τους ευχαρίστησε για την προθυμία τους να συνεργαστούν «προς αποφασιστική δράση και διαρκείς λύσεις», σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Οικονομικών.
Το νομοσχέδιο που κατέθεσαν την Πέμπτη οι Σαχίν και Γιάνγκ θα ενθαρρύνει την παραγωγή τόσο από εγχώριους όσο και από συμμαχικούς παραγωγούς. Το Κογκρέσο τα τελευταία χρόνια έχει πιέσει για νομοθεσία που θα προστατεύσει τον αμερικανικό στρατό και την πολιτική βιομηχανία από τον έλεγχο του Πεκίνου. Το θέμα έγινε πιεστική ανησυχία κάθε φορά που η Κίνα προσέφυγε στις αποδεδειγμένες τακτικές της είτε περιορίζοντας την προσφορά είτε ρίχνοντας επιπλέον κρίσιμα ορυκτά στην αγορά για να μειώσει τις τιμές και να εκδιώξει πιθανούς ανταγωνιστές από την αγορά.
Η κυβέρνηση Μπάιντεν επιδίωξε να αυξήσει την εγχώρια ζήτηση για κρίσιμα ορυκτά προωθώντας την παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων και ανεμογεννητριών. Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ σε μεγάλο βαθμό εξάλειψε τα κίνητρα για αυτά τα προϊόντα και αντ’ αυτού επέλεξε να επικεντρωθεί στην άμεση αύξηση της παραγωγής κρίσιμων ορυκτών. Οι περισσότερες από αυτές τις προηγούμενες προσπάθειες ήταν σε πολύ περιορισμένη κλίμακα σε σχέση με αυτό που έχει κάνει η κυβέρνηση τον τελευταίο χρόνο, και εγκαταλείφθηκαν σε μεγάλο βαθμό αφού η Κίνα υποχώρησε και διευκόλυνε την πρόσβαση στα κρίσιμα ορυκτά.
