Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο επανεξέτασης της ασφάλειάς της, καθώς η ψευδαίσθηση του “αιώνιου ειρηνικού” μετά τον Ψυχρό Πόλεμο έχει ξεθωριάσει. Οι γεωπολιτικές αναταραχές και οι παγκόσμιες εντάσεις καθιστούν σαφές ότι η στρατηγική άνεση έχει παρέλθει και η Ευρώπη χρειάζεται πραγματική ισχύ για να υποστηρίξει την εικόνα της ως δύναμη ειρήνης. Ο Ευρωπαϊκός Στρατός αναγνωρίζει την πιθανότητα μιας νέας σύρραξης στα επόμενα χρόνια, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύεται η στρατιωτική υστέρηση σε σχέση με πιθανούς αντιπάλους.
Σε συνέντευξή του, ο Γάλλος στρατιωτικός αναλυτής και πρώην στρατηγός, Φρανσουά Σοβανσί, εξέφρασε την ανησυχία του ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να αισθάνεται ασφαλής από συγκρούσεις, υπογραμμίζοντας ότι η αποφυγή του πολέμου απαιτεί επίδειξη δύναμης, όχι μόνο λόγια.
**Αποτροπή και Εξοπλισμός**
Ο Σοβανσί πιστεύει ότι η Ευρώπη έχει πλέον κατανοήσει ότι η ισορροπία της αποτροπής είναι ο πιο αξιόπιστος εγγυητής αποφυγής νέου πολέμου, με αποτέλεσμα οι περισσότερες χώρες να προχωρούν σε επαναεξοπλισμό κατά 75-80%. Η Ολλανδία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς στοχεύει να αυξήσει τον στρατό της σε 200.000 άνδρες από 75.000 σήμερα, παρά την έλλειψη στρατιωτικής παράδοσης, ο λαός της κρίνεται “πρακτικός” και αντιλαμβάνεται την απειλή.
Οι ανησυχίες δεν περιορίζονται μόνο στη Ρωσία, καθώς η Κίνα, σύμφωνα με τον Σοβανσί, έχει γίνει πιο επιθετική στον Ινδο-Ειρηνικό, επηρεάζοντας τα ευρωπαϊκά συμφέροντα και αποδεικνύοντας ότι ο κίνδυνος μπορεί να προέλθει από πολλαπλές γεωγραφικές κατευθύνσεις.
Ο Σοβανσί τονίζει την κρισιμότητα της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης, η οποία, όπως λέει, είναι “αποστρατιωτικοποιημένη” στη σκέψη της και δυσκολεύεται να αντιληφθεί τον κίνδυνο ενός μελλοντικού πολέμου, αφού της έχει περάσει η ιδέα του “αιώνιου πολέμου” και της επίλυσης των προβλημάτων μέσω του εμπορίου. Αυτή η απόσταση μεταξύ στρατιωτικής ηγεσίας και λαού δημιουργεί ένα κενό στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης που απαιτούν γρήγορες αποφάσεις ή θυσίες.
Η Συνθήκη της Λισαβόνας, και ειδικότερα το Άρθρο 42.7, προβλέπει ότι σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης κατά κράτους μέλους, τα υπόλοιπα οφείλουν να του παράσχουν βοήθεια, μια διάταξη που ο Σοβανσί θεωρεί ισχυρότερη από το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
**Το ΝΑΤΟ και οι Προκλήσεις**
Το ΝΑΤΟ παραμένει η “πιο θετική πτυχή” του ευρωπαϊκού αμυντικού τοπίου, παρέχοντας μια ενιαία στρατιωτική δομή και σαφές πλαίσιο λήψης αποφάσεων. Ωστόσο, οι αδυναμίες παραμένουν σημαντικές. Οι χαμηλοί αμυντικοί προϋπολογισμοί, παρόλο που έφτασαν τα 380 εκατομμύρια ευρώ φέτος, εξακολουθούν να υπολείπονται κατά πολύ των περίπου 920 δισεκατομμυρίων ευρώ που δαπανούν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Σε καθαρά στρατιωτικό επίπεδο, οι ευρωπαϊκοί στρατοί είναι επαγγελματικοί αλλά περιορισμένοι σε αριθμό και μέσα. Η έλλειψη προσωπικού ωθεί ορισμένες χώρες να εξετάσουν την επαναφορά της υποχρεωτικής στράτευσης, ενώ σε χώρες όπως η Ουκρανία, η έλλειψη επαγγελματιών στρατιωτών οδηγεί σε αντικατάσταση των πεσόντων με εφέδρους και κληρωτούς, μια κατάσταση που θυμίζει την περίοδο 1914-1918.
Οικονομικά, η Ευρώπη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εξωτερικές πρώτες ύλες, ειδικά ενέργεια και στρατηγικά μέταλλα, απαραίτητα για τη στρατιωτική βιομηχανία. Η Κίνα, που ελέγχει μεγάλο μέρος της επεξεργασίας σπάνιων γαιών, έχει επιβάλει περιορισμούς εξαγωγών, οδηγώντας χώρες όπως η Γαλλία να αποθηκεύουν αυτά τα υλικά για να μειώσουν την εξάρτησή τους.
**”Στρατιωτικό Σένγκεν” και Επίπεδα Ετοιμότητας**
Οι διοικητικές και νομικές γραφειοκρατίες εντός της Ευρώπης αποτελούν εμπόδιο στην ταχεία μετακίνηση στρατευμάτων. Η τρέχουσα απλοποίηση των κανονισμών, το “στρατιωτικό Σένγκεν”, επιτρέπει την ταχύτερη μετακίνηση δυνάμεων, μειώνοντας τον χρόνο μεταφοράς από 10 σε λιγότερες από 3 ημέρες. Ωστόσο, ο Σοβανσί προειδοποιεί ότι αυτή η διαδικασία μπορεί να οδηγήσει σε συγκρούσεις αρμοδιοτήτων με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία επιδιώκει να αυξήσει την επιρροή της στην άμυνα.
Ο Σοβανσί εκτιμά ότι η Ευρώπη έχει ένα παράθυρο ευκαιρίας 3-5 ετών για να προετοιμαστεί στρατιωτικά, οικονομικά και διοικητικά. Η κατασκευή νέων στρατιωτικών γραμμών παραγωγής βρίσκεται σε εξέλιξη, με εκτιμώμενο χρόνο έναρξης λειτουργίας περίπου δύο ετών.
Ο στόχος δεν είναι η δημιουργία μιας οικονομίας πολέμου, αλλά μιας οικονομίας ικανής να “αντέξει” σε πόλεμο, εξασφαλίζοντας την παροχή βασικών αγαθών, ενέργειας και στρατηγικών υλικών χωρίς να καταρρεύσει. Παρά τις απώλειες της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο Σοβανσί θεωρεί ότι μια άμεση επίθεση κατά της Ευρώπης δεν είναι άμεσα πιθανή, και η αντίσταση της Ουκρανίας, σε συνδυασμό με την ενίσχυση των ευρωπαϊκών αμυντικών ικανοτήτων, παρέχει στην ήπειρο τον απαραίτητο χρόνο για προετοιμασία και θωράκιση.
