Η πτώση του Προέδρου Νικολάς Μαδούρο από την εξουσία έχει πυροδοτήσει αισθήματα ευφορίας και έντονης ανησυχίας στους πολίτες της Βενεζουέλας, θέτοντας κρίσιμα ερωτήματα για το μέλλον του έθνους. Μια εικόνα από έναν ήσυχο δρόμο στο Καράκας της Βενεζουέλας στις 4 Ιανουαρίου 2026, αποτυπώνει την ατμόσφαιρα.
Ουίλμερ Κάστρο, ένας φοιτητής, βίωσε την είδηση της απομάκρυνσης του Μαδούρο από την εξουσία, την οποία χαρακτήρισε ως το «καλύτερο δώρο» που έχει λάβει ποτέ. «Θα τους πω ότι στις 3 Ιανουαρίου 2026, έπεσε ένας δικτάτορας, και [αυτή η στιγμή] θα είναι πολύ όμορφη», δήλωσε, ονειρευόμενος να αφηγείται την ιστορία αυτή στις μελλοντικές γενιές.
Η απομάκρυνση του Μαδούρο, που ακολούθησε μήνες κλιμακούμενων εντάσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, περιλάμβανε αμερικανικά πλήγματα σε φερόμενους ως σκάφη διακίνησης ναρκωτικών και την ανάπτυξη αμερικανικών πολεμικών πλοίων κοντά στα χωρικά ύδατα της Βενεζουέλας. Ωστόσο, μετά την αρχική χαρά, η αβεβαιότητα σκίασε την ατμόσφαιρα. «Είναι σαν να βρίσκεσαι σε ένα χωράφι χωρίς τίποτα άλλο γύρω σου. Είναι μια θλιβερή σιωπή, δεν μπορώ να το περιγράψω», ανέφερε ο Κάστρο.
Αυτή η αβεβαιότητα ήταν αισθητή σε πολλούς Βενεζουελανούς. Η χώρα τελεί υπό σοσιαλιστική διακυβέρνηση από το 1999, αρχικά υπό τον Ούγο Τσάβες και στη συνέχεια υπό τον Μαδούρο. Η περίοδος αυτή, που ξεκίνησε με κοινωνικά προγράμματα χρηματοδοτούμενα από τα έσοδα του πετρελαίου, κατέληξε σε οικονομική δυσπραγία, διαφθορά και καταστολή, με τις διεθνείς κυρώσεις να επιδεινώνουν την κατάσταση.
Ελπίδες για αλλαγή είχαν αναζωπυρωθεί ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2024, αλλά μετά την ανακήρυξη νίκης του Μαδούρο, παρά τους ισχυρισμούς της αντιπολίτευσης για σαρωτική νίκη του Εδμούντο Γκονζάλες Ουρρούτια, ακολούθησε καταστολή. Αυτό οδήγησε πολλούς Βενεζουελανούς στο συμπέρασμα ότι μια ουσιαστική μετάβαση θα μπορούσε να εξαρτηθεί από εξωτερική πίεση ή ακόμη και επέμβαση.
Ο Εντουάρντ Οκάριζ, 54 ετών, ξύπνησε απότομα από έναν δυνατό θόρυβο και δονήσεις στο σπίτι του, κοντά σε στρατιωτική βάση. Αρχικά νόμισε ότι ήταν σεισμός, αλλά βλέποντας άγνωστα ελικόπτερα και καπνό να υψώνεται πάνω από την πόλη, κατάλαβε ότι κάτι άλλο συνέβαινε. «Ο θόρυβος συνεχιζόταν», είπε. «Μπορούσα αμέσως να καταλάβω ότι τα ελικόπτερα δεν ήταν Βενεζουελάνα, γιατί δεν τα είχα δει ποτέ εδώ».
Μετά την αιφνιδιαστική διακοπή του θορύβου, ακολούθησε «νεκρική σιγή», ενισχυμένη από τη διακοπή των κινητών τηλεφωνικών υπηρεσιών και τις διακοπές ρεύματος. Ο φόβος συνοδευόταν από τις λιγοστές πληροφορίες που κατάφερναν να φτάσουν. «Αλλά ήταν ένας φόβος αναμεμειγμένος με χαρά – τεράστια χαρά. Είναι δύσκολο να το εξηγήσεις», είπε ο Οκάριζ, ο οποίος ως ακτιβιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων είχε φυλακιστεί για «τρομοκρατία» επί Μαδούρο.
«Ένιωσα ικανοποίηση. Μια διαδικασία δικαιοσύνης επιτέλους ξεκινά», δήλωσε ο Οκάριζ, αναγνωρίζοντας ότι ο Μαδούρο δεν θα υποφέρει τις ίδιες δυσμενείς συνθήκες φυλάκισης. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι πολλά ακόμα πρέπει να γίνουν, καθώς ο πληθυσμός εξακολουθεί να αισθάνεται «τεράστιο φόβο» από τις αρχές, λόγω του πώς το σύστημα ποινικοποιεί όποιον επιλέγουν.
Βασικοί θεσμοί παραμένουν υπό τον έλεγχο προσώπων από τον στενό κύκλο του Μαδούρο, συμπεριλαμβανομένης της Αντιπροέδρου Ντέλσι Ροδρίγκεζ, η οποία έχει ονομαστεί υπηρεσιακή πρόεδρος. Αυτό, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη εμπλοκή της κυβέρνησης Τραμπ, προκαλεί αναστάτωση. «Είναι σίγουρα απογοητευτικό για μένα», δήλωσε ο Οκάριζ, «αλλά καταλαβαίνω ότι η Βενεζουέλα πρέπει να συνεχίσει τη διαχειριστική της λειτουργία ως χώρα».
Ανησυχίες εκφράζονται για πιθανές περαιτέρω αναταραχές, καθώς η χώρα παραμένει βαριά στρατιωτικοποιημένη. Ο Χοσέ Τσαλχούμπ, αναλυτής ενέργειας και πολιτικού κινδύνου, τόνισε την ανάγκη για αποστρατιωτικοποίηση των «colectivos», ένοπλων πολιτοφυλακών, και την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης.
Οι υποστηρικτές του Μαδούρο αποδίδουν τα οικονομικά προβλήματα των ΗΠΑ, ενώ ο αναλυτής Τσαλχούμπ βλέπει θετικά την υπόσχεση του Τραμπ για αύξηση της παραγωγής πετρελαίου, αν και βρίσκει ακατανόητη την πρόθεση των ΗΠΑ να «τρέξουν τη χώρα».
Από την άλλη, ο Αλεξ Ραζόι, οδηγός μοτοταξί, κατηγορεί τον πρόεδρο Τραμπ για «ιμπεριαλιστική σταυροφορία» με σκοπό την «κλοπή» των φυσικών πόρων της Βενεζουέλας. Παρά τον θυμό του, ο Ραζόι εκφράζει φόβο για περαιτέρω επιθέσεις, καθώς «αυτοί οι πύραυλοι δεν στοχεύουν μόνο τους Τσαβίστα», απειλώντας και τους αντιπάλους.
Για τον φοιτητή Κάστρο, η χαρά έχει δώσει τη θέση της σε ανησυχίες για την καθημερινότητά του, όπως η διαθεσιμότητα τροφίμων και η άνοδος των τιμών. Θυμάται τις ελλείψεις του 2016, όταν ο υπερπληθωρισμός και η σπανιότητα προκάλεσαν κρίση. «Υπάρχει χαρά, υπάρχει φόβος, υπάρχει ευγνωμοσύνη, υπάρχει το ‘τι θα συμβεί μετά;’», είπε, εκφράζοντας την ευχή για «πλήρη ελευθερία για τη Βενεζουέλα» για τα επόμενα γενέθλιά του.
