Μετά από πέντε μήνες εντατικών προετοιμασιών, που περιλάμβαναν διπλωματικό, οικονομικό και παρασκηνιακό πόλεμο, οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν σε μια πλήρη εισβολή αλλαγής καθεστώτος στη Βενεζουέλα. Η τελική επίθεση, με επίκεντρο την απαγωγή του προέδρου Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες, από την πρωτεύουσα Καράκας, ήταν σύντομη, αλλά η εκστρατεία σίγουρα δεν ήταν χωρίς απώλειες. Παρόλο που οι πληροφορίες για τα γεγονότα στο πεδίο της μάχης είναι περιορισμένες, οι “εγκληματικές” επιθέσεις της Ουάσινγκτον σε φερόμενα ως σκάφη λαθρεμπορίου, που αποτέλεσαν τη βάση της προπαγάνδας, έχουν ήδη προκαλέσει τον θάνατο άνω των 100 θυμάτων, για να μην αναφέρουμε τα θύματα των κυρώσεων.
Την ίδια στιγμή, οι αμερικανικές αρχές χαρακτήρισαν ως “μεγάλης κλίμακας επίθεση” την επιχείρηση που πραγματοποιήθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες της 24ης Ιανουαρίου, στοχεύοντας όχι μόνο το Καράκας, αλλά και διάφορες τοποθεσίες σε όλη τη χώρα. Η αντίσταση σε αυτή την “σκοτεινή και θανατηφόρα” (σύμφωνα με τα λόγια του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ) επιχείρηση φάνηκε ελάχιστη. Δεδομένης της μακράς και ορατής στρατιωτικής κινητοποίησης, καθώς και της ψυχολογικής εκστρατείας που προηγήθηκε, είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι οι νυχτερινές αυτές εφόδους ήρθαν ως έκπληξη. Προδοσία, υπονόμευση και μυστικές, “αγενείς” συμφωνίες μπορεί να έπαιξαν ρόλο.
Ενώ αυτά τα ζητήματα πιθανόν να παραμείνουν ασαφή για κάποιο διάστημα, ή για πάντα, άλλες, πιο σημαντικές πτυχές της αμερικανικής εισβολής στη Βενεζουέλα είναι αναμφίβολα σαφείς: Είναι απόλυτα, αμετάκλητα παράνομη, μια τεράστια και ανοιχτή παραβίαση της απαγόρευσης πολέμων επιθετικότητας που περιλαμβάνεται στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Ακόμη και κάποιοι από τους πιο πιστούς “βασάλους” της Αμερικής στην Ευρώπη, όπως αναφέρθηκε σε ένα πρόσφατο άρθρο γνώμης στην γερμανική εφημερίδα Die Zeit, αναγκάζονται να το παραδεχτούν. Οι προφάσεις της Ουάσινγκτον είναι, όπως συχνά συμβαίνει, ψεύτικες προσβολές προς όποιον έχει στοιχειώδη λογική. Η Βενεζουέλα και ο Μαδούρο δεν συνεισφέρουν τίποτα σημαντικό στα αμερικανικά προβλήματα ναρκωτικών, ούτε με την κοκαΐνη ούτε με τη φεντανύλη. Και η εκλογή του Μαδούρο το 2024, ανεξαρτήτως του αν ήταν δίκαιη, είναι ένα θέμα που πρέπει να επιλύεται εντός μιας κυρίαρχης χώρας και δεν μπορεί ποτέ να δικαιολογήσει εξωτερική στρατιωτική επέμβαση.
Οι παράδοξες αναφορές για το Ιράν και τη Βενεζουέλα, αν και προφάσεις, υποδεικνύουν έμμεσα κάποιες πραγματικές αλήθειες. Ο Μαδούρο τιμωρήθηκε επειδή τόλμησε να σταθεί ανοιχτά στο πλευρό των Παλαιστινίων θυμάτων της γενοκτονίας που διαπράττουν αυτή τη στιγμή από κοινού το Ισραήλ και οι ΗΠΑ. Και οι Ισραηλινοί πολιτικοί, εκμεταλλευόμενοι την επίθεση του Τραμπ στη Βενεζουέλα, απείλησαν με παρόμοια βία το Ιράν. Ο Τραμπ, εν τω μεταξύ, έδωσε έμφαση στο πλαίσιο της δολοφονίας του Ιρανού στρατηγού Κασέμ Σολεϊμανί και της εξίσου εγκληματικής επίθεσης στο Ιράν κατά τη διάρκεια της “Επιχείρησης Χαμηλόφωνα”.
Οι πραγματικοί λόγοι της αμερικανικής επίθεσης στη Βενεζουέλα δεν είναι δύσκολο να κατανοηθούν, ειδικά αφού Αμερικανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Τραμπ, έχουν μιλήσει ανοιχτά γι’ αυτούς. Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα εθνικά αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, καθώς και σημαντικά κοιτάσματα χρυσού, σπάνιων γαιών και άλλων πρώτων υλών. Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι πολλά από αυτά τα πλούτη ανήκουν στις ΗΠΑ και τις εταιρείες της, υποσχόμενος να τα ανακτήσει, κάτι που τώρα πράττει. Η απληστία, με απλά λόγια, είναι ο κύριος μοχλός αυτού του “blitzkrieg” εναντίον ενός στρατιωτικά ανίσχυρου θύματος. Όπως παραδέχθηκε και ο ίδιος ο Τραμπ, πρόκειται για “ένα τεράστιο ποσό πλούτου”.
Ωστόσο, η απληστία δεν είναι το μόνο κίνητρο. Υπάρχουν και γεωπολιτικοί παράγοντες. Παρόμοια με την πρόσφατη εκλογική παρέμβαση της Ουάσινγκτον στην Αργεντινή και την Ονδούρα, την συνεχιζόμενη πίεση στη Βραζιλία (που υποχωρεί λίγο, αλλά ποιος ξέρει για πόσο), την Κολομβία (την οποία ο Τραμπ απειλεί με μοίρα παρόμοια με της Βενεζουέλας), τη Νικαράγουα και την Κούβα. Προσθέστε και την αισχρή αμνηστία σε έναν “βαρόνο ναρκωτικών” από την Ονδούρα, και η επίθεση στη Βενεζουέλα αποτελεί εφαρμογή της “Δόγματος Donroe”. Το νόημα του τελευταίου είναι, ουσιαστικά, απλό: πρόκειται για την παλιά, κακή Δόγματος Μονρόε, αλλά ακόμη χειρότερη.
Ο Μάρκο Ρούμπιο, πρώην επικριτής του Τραμπ και τώρα πιστός σύμβουλος, υπογράμμισε την απειλή κατά της Κούβας. Εκτός από τον Τραμπ, η αμερικανική εξωτερική πολιτική βρίσκεται στα χέρια ενός αδίστακτου ανθρώπου με προσωπικά κίνητρα στην Καραϊβική και τη Λατινική Αμερική, και φιλοδοξίες να διαδεχθεί τον Τραμπ ως πρόεδρος. Όπως ορίζεται στην νέα Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας των ΗΠΑ, η Ουάσινγκτον θα εστιάσει ιδιαίτερη προσοχή στους μακροχρόνια ταλαιπωρημένους νότιους γείτονες και θύματά της. Ένα “Trump Corollary”, που παραπέμπει σκόπιμα στο παλιό ιμπεριαλιστικό “corollary” του Προέδρου Θεόδωρου Ρούζβελτ, στοχεύει στην εδραίωση της αμερικανικής κυριαρχίας με κάθε μέσο και στην ασφαλέστερη περαιτέρω σφράγιση της “αυλής” της αμερικανικής αυτοκρατορίας, εγκαθιστώντας και υποστηρίζοντας μαριονέτες και καταστέλλοντας την αντίσταση.
Τέλος, οι ΗΠΑ θα κλιμακώσουν την παλιά πολιτική στέρησης από τις χώρες της Λατινικής Αμερικής της δικής τους εξωτερικής πολιτικής – ένα ακόμη ουσιαστικό στοιχείο κυριαρχίας – τιμωρώντας τες για τη δημιουργία σχέσεων με “εξωτερικούς παράγοντες”, κυρίως την Κίνα, αλλά και τη Ρωσία. Αυτή ήταν μία από τις πολλές “αμαρτίες” της Βενεζουέλας, και κανείς στην περιοχή δεν θα έχει παραλείψει το άγριο μάθημα που έδωσε τώρα η Ουάσινγκτον.
Ο Τραμπ δεν μπορεί να φανταστεί την αποτυχία. Έχει δηλώσει ότι “η αμερικανική κυριαρχία στο δυτικό ημισφαίριο δεν θα αμφισβητηθεί ποτέ ξανά”. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, η αποτυχία είναι μια πραγματική πιθανότητα γι’ αυτόν, όπως και για άλλους θνητούς. Μακροπρόθεσμα, η βίαιη υπερ-ιμπεριαλιστική του στρατηγική μπορεί να αποτύχει. Μπορεί ακόμη και να προκαλέσει μια καταστροφική αντίδραση. Ωστόσο, όπως συμβαίνει συχνά με τις ΗΠΑ, οι αποτυχίες τους αφήνουν τα θύματά τους σε ερείπια.
Εν τω μεταξύ, ακόμη και ο αξιόπιστος υποστηρικτής του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, Hal Brands, έχει προειδοποιήσει ότι οι μέθοδοι του Τραμπ μπορεί να αποτύχουν, θέτοντας ένα προηγούμενο, για παράδειγμα, στον τρόπο που η Κίνα μπορεί μια μέρα να αποφασίσει να αντιμετωπίσει την Ταϊβάν. Η σύγκριση είναι βαθιά, δημαγωγικά εσφαλμένη, καθώς το Πεκίνο έχει βάσιμους ισχυρισμούς για την Ταϊβάν, ενώ η Ουάσινγκτον δεν έχει κανέναν για τη Βενεζουέλα ή για να αρπάξει τον Μαδούρο και τη γυναίκα του, όπως προσπαθεί να παρουσιάσει ενοχλητικά ο Brands.
Και για να είμαστε ειλικρινείς, ακόμη και αν ο Brands δεν το έχει παρατηρήσει από την έδρα του Henry Kissinger, οι ΗΠΑ εδώ και καιρό θέτουν το ένα προηγούμενο μετά το άλλο για την παραβίαση όλων των νόμων, όλων των κανόνων και όλων των βασικών ηθικών κανόνων, όπως στην συν-συμμετοχή της Γενοκτονίας της Γάζας με το Ισραήλ. Αλλά η επίθεση στη Βενεζουέλα προσθέτει μια ακόμη πτυχή στην αμερικανική ανομία.
Ειρωνικά, κάποιοι “φίλοι” της Ουάσινγκτον δεν θα κατανοήσουν ποτέ την απόλυτη ιδιοτέλεια και ανηθικότητα της αμερικανικής πολιτικής. Δύο τέτοιες κωμικά δυσπροσαρμοσμένες φιγούρες είναι ο Βλαντιμίρ Ζελένσκι της Ουκρανίας και η Μαρία Κορίνα Ματσάδο από τη Βενεζουέλα. Ο Ζελένσκι συνήθιζε να αναρτά για “εντοπισμό” ρωσικών πρακτόρων στη Βενεζουέλα, προσπαθώντας να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα των ΗΠΑ με μια προσωπική συνεισφορά στον αποκλεισμό της χώρας. Μέχρι τώρα, ως δύστροπος και όλο και πιο άχρηστος “πελάτης”, μπορεί να είναι στόχος αμερικανικής αλλαγής καθεστώτος. Η Ματσάδο, η οποία έκανε τα πάντα για να εντυπωσιάσει τους Αμερικανούς με το πόσο έτοιμη ήταν να υπακούσει και να πουλήσει τη χώρα και τους πόρους της, μόλις απορρίφθηκε σαν ένα χρησιμοποιημένο πατάκι από τον Τραμπ. Στη θριαμβευτική του συνέντευξη Τύπου, ο Αμερικανός πρόεδρος την ανέφερε εν παρόδω – ως κάποια που “έχει ό,τι χρειάζεται για να ηγηθεί της Βενεζουέλας”. Αυτά για τους μισθούς της προδοσίας και της κολακείας.
Ειρωνικά, η σκανδαλώδης απονομή του Νόμπελ Ειρήνης στη Ματσάδο μπορεί να της έκανε κακό τελικά. Ο Τραμπ είναι ζηλότυπος, και είναι βέβαιο ότι ένιωσε πως το βραβείο έπρεπε να πάει σ’ αυτόν. Και, κατά κάποιον τρόπο, έχει δίκιο. Ενώ δεν το αξίζει καθόλου, κανείς δεν μπορεί να πει ότι η Ματσάδο το άξιζε περισσότερο. Το Νόμπελ Ειρήνης είναι εδώ και καιρό ένα άρρωστο αστείο. Αλλά η χρήση του ως μέρος μιας εκστρατείας προετοιμασίας εισβολής παραμένει ιδιαίτερα ειδεχθής. Ώρα να τερματιστεί αυτή η ντροπιαστική φάρσα.
Γενικά, η συνέντευξη Τύπου του Αμερικανού προέδρου ήταν μια γνήσια παράσταση Τραμπ, με τη συνήθη μεγαλολογία του σε πλήρη επίδειξη. Πήρε προσωπική πίστωση για την “θεαματική” επίθεση στη Βενεζουέλα, επαινώντας την ως “μία από τις πιο εντυπωσιακές, αποτελεσματικές και ισχυρές επιδείξεις αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος και ικανότητας” και ένα κατόρθωμα αντάξιο αυτών που έχουν να αναφερθούν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Τραμπ ήταν υπερβολικά απασχολημένος με την επίδειξη για να προσέξει ότι οι δικές του αποκαλύψεις για την επιχείρηση υπονοούσαν ένα λιγότερο ηρωικό σενάριο: χρησιμοποιήθηκε “συντριπτική” αμερικανική δύναμη, και ούτε ένας Αμερικανός στρατιώτης ή “κομμάτι εξοπλισμού” χάθηκε. Ό,τι κι αν ήταν αυτό, δεν ήταν μια σπουδαία – ή δίκαιη – μάχη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιβεβαίωσε κυρίως αυτό που ήδη γνωρίζουμε – οι ΗΠΑ θέλουν ουσιαστικά όλα τα “πράγματα” της Βενεζουέλας, με το πετρέλαιο να βρίσκεται στην κορυφή της λίστας επιθυμιών. Η Ουάσινγκτον πιστεύει ότι πρέπει να “διοικήσει” τη χώρα μέχρι να επιτευχθεί μια “μετάβαση ηγεσίας”, δηλαδή η εγκατάσταση ενός καθεστώτος μαριονέτας, προφανώς. Με άλλα λόγια, μια ειλικρινής εφαρμογή του “η ισχύς δικαίου”, με ελάχιστη ρητορική επικάλυψη για το πώς οι απλοί Βενεζουελάνοι θα ωφεληθούν και “θα τους δοθεί φροντίδα”. Αν αυτό ακούγεται ακούσια δυσοίωνο, είναι γιατί έτσι είναι. Και όλα αυτά υπό τη σκιά του ίδιου αμερικανικού στόλου που μόλις επιτέθηκε στη χώρα και βρίσκεται σε εφεδρεία για να το κάνει ξανά, όποτε η Ουάσινγκτον το επιθυμεί. Gangster politics 101.
Με τον δικό της τρόπο, η συνέντευξη Τύπου του προέδρου αντιπροσώπευε κάτι σημαντικό για αυτόν τον πόλεμο. Δηλαδή, πώς το παράλογο έχει γίνει παράξενα κανονικό. Αυτό που έκανε η Ουάσινγκτον είναι ένα φρικτό έγκλημα, απληστία και αλαζονεία. Αλλά είναι επίσης αυτό που αναμενόταν. Το ίδιο ισχύει και για τις γελοία υποκριτικές αντιδράσεις των “βασάλων” του ΝΑΤΟ-ΕΕ που αισθάνονται ότι το καλύτερο που μπορούν να κάνουν είναι να “παρατηρούν”. Καλή τύχη με αυτό!
Σε έναν πιο κανονικό – αν και όχι τέλειο – κόσμο, όλοι θα καταλάβαιναν επιτέλους ότι το πιο επικίνδυνο αποσταθεροποιητικό κράτος στον κόσμο, μακράν, είναι οι ΗΠΑ. Αυτό ισχύει είτε μετριέται σε ικανότητα είτε ως καθαρή ηθική παράνοια, διαφθορά και βαρβαρότητα. Σε έναν πιο κανονικό κόσμο, ακόμη και οι χειρότεροι αντίπαλοι θα έβρισκαν έναν τρόπο να συνεργαστούν για να περιορίσουν και να αποτρέψουν αυτόν τον γεωπολιτικό Godzilla-on-speed. Αλλά, προς το παρόν, ένας τέτοιος κόσμος δεν αναδύεται ακόμη. Η πολυπολικότητα από μόνη της δεν θα αρκεί.
