Για πρώτη φορά στην ιστορία της αστρονομίας, επιστήμονες κατέγραψαν με πρωτοφανή λεπτομέρεια τη στιγμή κατά την οποία ένα άστρο καταστρέφεται, μεταμορφούμενο σε υπερκαινοφανή. Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε με το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο (VLT) του Ευρωπαϊκού Νότιου Παρατηρητηρίου (ESO), εστιάζει στη βραχύβια, μόλις λίγων ωρών, φάση που προηγείται της διάλυσης του άστρου. Η παρατήρηση αυτή θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς προσφέρει κρίσιμες απαντήσεις σχετικά με τους μηχανισμούς κατάρρευσης των γιγάντιων άστρων και τη δημιουργία υπερκαινοφανών, ανοίγοντας ένα νέο παράθυρο κατανόησης αυτών των κολοσσιαίων κοσμικών εκρήξεων.
Το γεγονός, ονομασμένο SN 2024ggi, συνέβη στον γαλαξία NGC 3621, ο οποίος απέχει “μόλις” 22 εκατομμύρια έτη φωτός. Η ταχύτητα αντίδρασης της επιστημονικής κοινότητας υπήρξε καθοριστική. Ο κινέζος αστρονόμος Γι Γιανγκ, από το Πανεπιστήμιο Tsinghua, έλαβε την είδηση κατά την άφιξή του στο Σαν Φρανσίσκο και υπέβαλε άμεσα αίτημα για να στραφεί το VLT προς τον υπερκαινοφανή. Αυτή η αστραπιαία ανταπόκριση επέτρεψε τη σύλληψη μιας από τις πιο σπάνιες στιγμές στη ζωή ενός άστρου που βρίσκεται στο τέλος του.
Το άστρο που εξερράγη ήταν ένας κόκκινος υπεργίγαντας, με μάζα 12-15 φορές μεγαλύτερη από αυτήν του Ήλιου και ακτίνα 500 φορές μεγαλύτερη. Η κατάρρευση του πυρήνα του, όταν τελείωσε το πυρηνικό του καύσιμο, προκάλεσε μια συγκλονιστική ανάδραση των εξωτερικών στρωμάτων, απελευθερώνοντας ενέργεια που υπερβαίνει αυτήν που ο Ήλιος παράγει σε ολόκληρη τη ζωή του.
Η μέθοδος της φασματικής πόλωσης, που χρησιμοποιήθηκε από την ομάδα, αποκάλυψε ότι η έκρηξη δεν ήταν σφαιρική, όπως παραδοσιακά απεικονίζεται, αλλά είχε σχήμα ελλειπτικό, παρόμοιο με αυτό ενός καρπού ελιάς, επιμηκυμένο σε έναν άξονα. Καθώς το κύμα της έκρηξης διαδιδόταν και αλληλεπιδρούσε με την περιβάλλουσα ύλη, το σχήμα γινόταν πιο πεπλατυσμένο, διατηρώντας όμως τον άξονα συμμετρίας. Αυτό υποδηλώνει την ύπαρξη μιας κοινής φυσικής αιτίας που διέπει τις εκρήξεις των γιγάντιων άστρων, επιτρέποντας στους επιστήμονες να αποκλείσουν ορισμένα θεωρητικά μοντέλα και να βελτιώσουν άλλα, προσεγγίζοντας την κατανόηση του πώς “πεθαίνουν” τα μεγάλα άστρα.
