Μια φιλόδοξη, αν και αμφιλεγόμενη, πρόταση του πρώην προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ήρθε στο φως, με σκοπό να βάλει τέλος στον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Η πρόταση, όπως δημοσιεύτηκε από αμερικανικά μέσα, σκιαγραφεί ένα συνολικό σύμφωνο μη επίθεσης μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και Ευρώπης, με στόχο να αναδιαμορφώσει την πορεία της σύγκρουσης και να άρει αυτό που περιγράφεται ως «τρείς δεκαετίες γεωπολιτικής αβεβαιότητας» στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Ο Τραμπ, σύμφωνα με πληροφορίες, άσκησε σημαντική πίεση την Παρασκευή, καλώντας την Ουκρανία να αποδεχτεί το σχέδιό του για την επίλυση της διαμάχης με τη Ρωσία. Μάλιστα, έδωσε διορία στην Ουκρανία μέχρι την επόμενη Πέμπτη για να εξετάσει την αμερικανική πρόταση ειρήνης.
Η εν λόγω πρόταση, που αριθμεί 28 άρθρα, επιχειρεί να βρει μια ισορροπία μεταξύ της ρωσικής επιρροής και των δυτικών εγγυήσεων, περιορίζοντας σημαντικά τις στρατιωτικές και πολιτικές επιλογές και των δύο πλευρών.
Σύμφωνα με τις πρώτες διατάξεις, το σχέδιο προβλέπει διεθνή αναγνώριση –συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών– της de facto ρωσικής κυριαρχίας στο Ντονμπάς (Λουγκάνσκ και Ντονέτσκ), ακόμη και στις περιοχές όπου η Ουκρανία διατηρεί έλεγχο παρά τον πόλεμο. Επίσης, προτείνεται η δημιουργία μιας αποστρατιωτικοποιημένης ουδέτερης ζώνης σε τμήμα του Ντονέτσκ, γεγονός που θα μπορούσε να σταθεροποιήσει τις γραμμές επαφής και να μειώσει τις πιθανότητες αναζωπύρωσης των συγκρούσεων.
Σχετικά με τη Χερσώνα και τη Ζαπορίζια, η πρόταση μιλά για πάγωμα των υφιστάμενων γραμμών ελέγχου, με τη Ρωσία να διατηρεί περίπου το 75% των περιοχών. Υπάρχει, βέβαια, η προοπτική επιστροφής εδαφών, εφόσον επιτευχθούν πολιτικές συμφωνίες στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Το σχέδιο αναγνωρίζει επίσης τη ρωσική κατοχή της Κριμαίας ως ένα τετελεσμένο γεγονός, ενώ παράλληλα διασφαλίζει την ελεύθερη χρήση του ποταμού Δνείπερου για εμπορικούς σκοπούς και τη διευκόλυνση της μεταφοράς σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας.
Προβλέπεται ακόμη η λειτουργία του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, με διαμοιρασμό της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, σε μια προσπάθεια μείωσης της έντασης γύρω από το μεγαλύτερο πυρηνικό εργοστάσιο της Ευρώπης.
Μία άλλη πτυχή της πρότασης είναι ο καθορισμός ορίου για τον ουκρανικό στρατό, στο ανώτατο όριο των 600.000 στρατιωτών, με σκοπό την εξισορρόπηση των στρατιωτικών δυνάμεων και τη μείωση των πιθανοτήτων ενός νέου εξοπλιστικού αγώνα στην περιοχή.
Επιπλέον, προτείνεται η συμπερίληψη στο ουκρανικό σύνταγμα ρήτρας που απαγορεύει την ένταξη στο ΝΑΤΟ, ενώ παράλληλα εξετάζεται τροποποίηση του καταστατικού του ΝΑΤΟ ώστε να μην επιτρέπεται στο μέλλον η ένταξη της Ουκρανίας, χωρίς αυτό να επηρεάζει την προοπτική ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όσον αφορά τις εγγυήσεις ασφαλείας, οι ΗΠΑ, σύμφωνα με το προσχέδιο, θα παρέχουν μια δέσμευση ασφαλείας στην Ουκρανία, η οποία όμως θα ακυρώνεται αυτόματα εάν το Κίεβο προβεί σε επίθεση εναντίον ρωσικού εδάφους, περιορίζοντας έτσι την αμερικανική δέσμευση σε αμυντικό πλαίσιο. Αντιθέτως, η Ουάσινγκτον και οι σύμμαχοί της θα δεσμεύονται σε συντονισμένη στρατιωτική απάντηση και επανεισαγωγή πλήρων κυρώσεων εναντίον της Μόσχας, εάν η τελευταία εξαπολύσει νέα επίθεση κατά της Ουκρανίας, καθιστώντας το σχέδιο ένα παιχνίδι ισορροπιών μεταξύ αποτροπής και κινήτρων.
Η πρόταση ζητά επίσης από τη Ρωσία να υιοθετήσει εσωτερικό νόμο περί μη επίθεσης κατά της Ευρώπης και της Ουκρανίας, με στόχο την ενίσχυση του νομικού πλαισίου της πολιτικής δέσμευσης που προωθεί η αμερικανική διοίκηση.
Το Κίεβο, από την πλευρά του, επιβεβαίωσε ότι εξετάζει το έγγραφο της Ουάσινγκτον, τονίζοντας ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία πρέπει να διασφαλίζει «πραγματική ειρήνη με αξιοπρέπεια», κάτι που υποδηλώνει επιφυλακτικότητα απέναντι σε όρους που θα προσέφεραν ευρείες εδαφικές παραχωρήσεις στη Μόσχα.
Από ευρωπαϊκής πλευράς, η Ευρωπαϊκή Ένωση δηλώνει την υποστήριξή της σε κάθε πρόταση που θα οδηγούσε σε δίκαιη ειρήνη, τονίζοντας ότι η επιτυχία του σχεδίου απαιτεί τη συμμετοχή της Ουκρανίας και των Ευρωπαίων στη διαμόρφωση των λεπτομερειών, και όχι μόνο διμερείς διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας.
Η Ρωσία, τέλος, εμφανίζεται πιο συγκρατημένη, αναφέροντας ότι είναι ενήμερη για πιθανές τροποποιήσεις στο αμερικανικό σχέδιο, αλλά δεν έχει λάβει ακόμη επίσημη έκδοση, αναμένοντας την οριστικοποίηση της πρότασης πριν διαμορφώσει οριστική στάση.
Το σχέδιο αναφέρεται επίσης στην σταδιακή άρση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, στην πρόσκληση της Μόσχας να επιστρέψει στην G8, και στη δημιουργία ενός επενδυτικού ταμείου με παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, από το οποίο η Ουάσινγκτον θα αποκομίζει ορισμένα κέρδη.
