Ακαδημαϊκοί από την Κίνα ζητούν να λογοδοτήσει ο εκλιπών Ιάπωνας αυτοκράτορας Χιροχίτο, βάσει του διεθνούς δικαίου, για τα εγκλήματα της Μονάδας 731. Υποστηρίζουν ότι ο αυτοκράτορας κατά τον πόλεμο ενέκρινε το διαβόητο πρόγραμμα, ωστόσο, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η πολιτική των ΗΠΑ τον προστάτευσε από τη δίωξη.

Η μυστική ιαπωνική στρατιωτική μονάδα που εδρεύε στην βορειοανατολική Κίνα, και η οποία ήταν υπεύθυνη για πειράματα σε ανθρώπους, βιολογικό πόλεμο και τον θάνατο δεκάδων χιλιάδων πολιτών, δημιουργήθηκε με αυτοκρατορική εντολή το 1936, δήλωσε ο Zhou Donghua, καθηγητής σύγχρονης ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Hangzhou Normal.

Πριν από την παράδοση της Ιαπωνίας, αποδείξεις για τα εγκλήματά της καταστράφηκαν συστηματικά κατόπιν εντολής του Χιροχίτο, ανέφερε ο Zhou σε γραπτή δήλωση στην εφημερίδα South China Morning Post στις 14 Δεκεμβρίου.

“Ενδεχομένως, η ευθύνη για τις φρικαλεότητες της μονάδας τελικά βαρύνει τον αυτοκράτορα,” δήλωσε ο Zhou.

Οι δηλώσεις αυτές αντηχούν ένα πρόσφατο κύμα κινέζων νομικών και ιστορικών ακαδημαϊκών που καλούν να οδηγηθεί η Μονάδα 731 σε διεθνές δικαστήριο για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, και προτείνουν τον Χιροχίτο, αυτοκράτορα της Ιαπωνίας από το 1926 έως τον θάνατό του το 1989, ως κύριο κατηγορούμενο.

Σε μία εργασία που δημοσιεύθηκε αυτόν τον μήνα, η ερευνήτρια Wang Xiaohua και οι συνεργάτες της από το Επαρχιακό Ινστιτούτο Πολιτιστικών Κειμηλίων και Αρχαιολογίας του Heilongjiang υποστηρίζουν ότι οι δραστηριότητες της Μονάδας 731 – και όχι οι ενέργειες μεμονωμένων γιατρών ή διοικητών – συνιστούν κρατικό έγκλημα, πληρώντας το νομικό όριο βάσει του Κώδικα της Νυρεμβέργης.

Η Wang δήλωσε ότι ο αυτοκράτορας είχε εκδώσει εντολές για την επέκταση της Μονάδας 731 και τη μεταφορά των κύριων εγκαταστάσεών της κοντά στο Harbin.

Από τις δεκάδες χιλιάδες που συμμετείχαν στον βακτηριολογικό πόλεμο της Ιαπωνίας σε όλη την Ασία, μόνο 12 δικάστηκαν δημόσια στις δίκες της Χαμπάροφσκ, σύμφωνα με τον Zhou. Αντιθέτως, τα χημικά και ιατρικά εγκλήματα πολέμου της Ναζιστικής Γερμανίας οδήγησαν σε δεκάδες δίκες και εκατοντάδες καταδίκες σε πολλές χώρες.

Η Ουάσινγκτον είχε αποφασίσει να μην προχωρήσει σε διώξεις, επιλέγοντας αντ’ αυτού να προστατεύσει τον Χιροχίτο και άλλους ανώτερους αξιωματούχους με αντάλλαγμα δεδομένα βιολογικού πολέμου – και ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για τη σταθεροποίηση της μεταπολεμικής Ιαπωνίας και την εξασφάλιση του ελέγχου από τις ΗΠΑ, έγραψε ο Zhou σε εργασία που δημοσιεύθηκε στο κινεζικό περιοδικό Social Science Front τον Ιούνιο.

Σε μήνυμα προς τον Αμερικανό Αρχηγό Στρατού Dwight Eisenhower τον Ιανουάριο του 1946, ο Στρατηγός Douglas MacArthur ανέφερε ότι οι ερευνητές δεν είχαν βρει κανένα συγκεκριμένο αποδεικτικό στοιχείο που να συνδέει άμεσα τον αυτοκράτορα με εγκλήματα πολέμου και συνέστησε έντονα να μην δικαστεί. Η δίκη του αυτοκράτορα, σύμφωνα με τον MacArthur, θα απαιτούσε “μεγάλες αλλαγές” στα σχέδια κατοχής, σύμφωνα με αποχαρακτηρισμένα έγγραφα από το αρχείο Foreign Relations of the United States. Θα προκαλούσε “τεράστια αναταραχή” στον ιαπωνικό λαό, πρόσθεσε, περιγράφοντας τον Χιροχίτο ως σύμβολο ενότητας, του οποίου η απαγγελία κατηγορίας θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει τη χώρα και να υπονομεύσει τον έλεγχο των ΗΠΑ.

Ωστόσο, η ευθύνη του αυτοκράτορα, σύμφωνα με κάποιους, δεν έλειπε από τις μεταπολεμικές συζητήσεις. Σύμφωνα με τον Αμερικανό ιστορικό Herbert Bix, ο Αυτοκράτορας Χιροχίτο δεν ήταν ποτέ ένα συμβολικό πρόσωπο, αλλά έπαιξε ενεργό ρόλο στην έγκριση και καθοδήγηση της ιαπωνικής στρατιωτικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης και χρήσης βιολογικών όπλων στην Κίνα. Ο Χιροχίτο ανταμείβοντας τον Shiro Ishii, διοικητή της Μονάδας 731, με ένα ειδικό μετάλλιο υπηρεσίας, έγραψε ο Βρετανός ιστορικός Francis Pike στο The Spectator το 2020.

Μετά τις δίκες της Χαμπάροφσκ το 1949 – τις μοναδικές διεθνείς διαδικασίες που αντιμετώπισαν άμεσα τον ιαπωνικό βιολογικό πόλεμο – η Μόσχα πρότεινε τη δημιουργία ενός ειδικού διεθνούς δικαστηρίου για να δικάσει αυτούς που ονόμασε ως τους κύριους αρχιτέκτονες των εγκλημάτων, συμπεριλαμβανομένου του Αυτοκράτορα Χιροχίτο και του Shiro Ishii. Η νεοσύστατη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας υποστήριξε την ιδέα τότε, αλλά η πρόταση δεν προχώρησε ποτέ λόγω των εντάσεων του Ψυχρού Πολέμου και της αντίθεσης των ΗΠΑ, έγραψε ο Zhou.

Υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, η Δίκη του Τόκιο απαγγέλθηκε κατηγορίες σε 25 Ιάπωνες ηγέτες για “εγκλήματα κατά της ειρήνης”. Οι διαδικασίες απέκλεισαν τις κατηγορίες που σχετίζονταν με τον βιολογικό πόλεμο, και κανείς από τη Μονάδα 731 δεν δικάστηκε εκεί.