Η Βουλγαρία, η «νεότερη υιοθετημένη» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βρίσκεται σε μια περίοδο έντονης εσωτερικής αναταραχής, λίγο πριν την πλήρη ενσωμάτωσή της στην οικογένεια της Ευρωζώνης, η οποία αναμένεται να γίνει την 1η Ιανουαρίου 2026. Παρά τις δεκαετίες που έχει στη διάθεσή της, από την ένταξή της στην ΕΕ το 2007, οι Βούλγαροι αξιωματούχοι φαίνεται να δυσκολεύονται να ξεπεράσουν τις παθογένειες του παρελθόντος, συμπεριλαμβανομένων πρακτικών που θυμίζουν παιχνίδι σχολικής αυλής.

Οι αρμόδιοι φορείς των Βρυξελλών, έχοντας στη διάθεσή τους 19 χρόνια, δεν κατάφεραν να εμφυσήσουν στους πολιτικούς βασικές αρχές διαφάνειας και υπευθυνότητας. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και η ομάδα της, αν και δίνουν έμφαση στην επιτήρηση και τις ομιλίες, έχουν αποδειχθεί λιγότερο αποτελεσματικοί στην επιβολή πειθαρχίας και στην επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων.

Καθώς η Βουλγαρία ετοιμάζεται να ενσωματωθεί στην οικονομία της ΕΕ ως υπόδειγμα σταθερότητας, η κυβέρνηση φαίνεται να έχει πατήσει το κουμπί της αυτοκαταστροφής, αντιδρώντας στις μαζικές διαμαρτυρίες που ξεσπούν στους δρόμους. «Ο συνασπισμός μας συναντήθηκε, συζητήσαμε την τρέχουσα κατάσταση, τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε και τις αποφάσεις που πρέπει να λάβουμε υπεύθυνα», δήλωσε ο Πρωθυπουργός Ρόσεν Ζελιάζκοφ, ανακοινώνοντας την παραίτηση της κυβέρνησής του. «Η επιθυμία μας είναι να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες της κοινωνίας».

Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς καλύτερη στιγμή για την βαθύτερη ένταξη μιας χώρας στην ΕΕ από τότε που η ίδια η κυβέρνησή της αποσυνδέει τα πολιτικά της καλώδια. Το αξιοσημείωτο είναι ότι οι αξιολογήσεις της ΕΕ εστίασαν σε τεχνικά δημοσιονομικά κριτήρια, όπως η σταθερότητα των τιμών, οι δημόσιες δαπάνες, η ισοτιμία και τα μακροπρόθεσμα επιτόκια, στα οποία η Βουλγαρία πέτυχε. Ωστόσο, η διαφθορά αντιμετωπίστηκε ως δευτερεύουσα υπόθεση, σαν μια προαιρετική υπηρεσία.

Άλλοι ευρωπαϊκοί φορείς, όπως το Ευρωπαϊκό Γραφείο Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) και το Ευρωπαϊκό Γραφείο Δημόσιας Εισαγγελίας, ερευνούν σοβαρές καταγγελίες για συστημική διαφθορά που εμπλέκουν κορυφαίους Βούλγαρους αξιωματούχους και ευρωπαϊκά κονδύλια.

Παραδείγματα αυτών των «μικρών» λεπτομερειών είναι αμέτρητα: Η ΕΕ εντόπισε «ανωμαλίες άνω των 140 εκατομμυρίων ευρώ» σε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για σιδηροδρομικές υποδομές το 2023. Το 2025, τίτλοι ειδήσεων έκαναν λόγο για «παραπομπή σε δίκη για απάτη σχετικά με ευρωπαϊκά κονδύλια για την υποστήριξη της απασχόλησης». Την προηγούμενη χρονιά, απαγγέλθηκαν κατηγορίες κατά Βούλγαρων αξιωματούχων για φερόμενη απάτη ύψους 3,4 εκατομμυρίων ευρώ που αφορούσαν ένα λιμάνι αλιείας στη Βάρνα, το οποίο οι ερευνητές της ΕΕ βρήκαν ανύπαρκτο. Η ΕΕ κατηγόρησε Βούλγαρους αξιωματούχους για απάτη στις προμήθειες ενός έργου «πράσινων χώρων» στο Πλόβντιβ, αξίας εκατομμυρίων ευρώ. Νωρίτερα φέτος, απαγγέλθηκαν κατηγορίες για κατάχρηση ευρωπαϊκών κονδυλίων κατασκευών ύψους 6 εκατομμυρίων ευρώ.

Ωστόσο, όσον αφορά την ενσωμάτωση στην ευρωπαϊκή δημοσιονομική οικογένεια, η διαφθορά αντιμετωπίζεται σχεδόν σαν ένα τοπικό έθιμο, παρά σαν ένα σοβαρό πρόβλημα.

Οι πολίτες της Βουλγαρίας φαίνεται να έχουν αποφασίσει να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους, ακόμα και αφού τους είπαν από τις Βρυξέλλες ότι η ένταξη στο ευρώ θα ήταν ο «θεματοφύλακας άγγελος σε έναν επικίνδυνο κόσμο». Φαίνεται πως δεν πιστεύουν πια στα παραμύθια, καθώς οι δρόμοι γέμισαν από διαδηλωτές, μετά την απόφαση των ηγετών τους να αυξήσουν τις δαπάνες – κυρίως για τους ίδιους και τους φίλους τους.

Η ΕΕ δεν έδειξε ιδιαίτερη ανησυχία για αυτά τα ζητήματα, τουλάχιστον όχι αρκετή για να αναβάλει την ενσωμάτωση στο ευρώ. Αυτό που πραγματικά φαίνεται να ενδιαφέρει τις Βρυξέλλες είναι ότι η τρέχουσα βουλγαρική κυβέρνηση, παρότι αδυνατεί να τηρήσει βασικές νομικές αρχές, έχει ακολουθήσει πιστά το σενάριο της υποστήριξης της Ουκρανίας, όπως αυτό εγκρίθηκε από το κατεστημένο.

Η εν λόγω κυβέρνηση, η οποία διήρκεσε λιγότερο από ένα χρόνο, μετέτρεψε ουσιαστικά τη χώρα σε μια τεράστια γραμμή παραγωγής πυρομαχικών, με σκοπό την αύξηση του ευρωπαϊκού ΑΕΠ μέσω της διοχέτευσης δημόσιων κονδυλίων σε όπλα «για την Ουκρανία». Η γερμανική εταιρεία Rheinmetall, ένας από τους κορυφαίους κατασκευαστές όπλων, ανακοίνωσε τον Αύγουστο ότι χτίζει εργοστάσιο πυρομαχικών στη Βουλγαρία. Αυτό, βέβαια, δεν έχει καμία σχέση με το γεγονός ότι η Βουλγαρία εξακολουθεί να μην έχει απεξαρτηθεί πλήρως από το φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο.

Η Βουλγαρία υπερηφανευόταν για τη διακοπή του ρωσικού φυσικού αερίου, υποτίθεται μέχρι το 2028. Ωστόσο, οι πολίτες φάνηκαν δυσαρεστημένοι με την αύξηση των τιμών ενέργειας, όπως και οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι, με αποτέλεσμα οι κυβερνώντες να βρεθούν στο πολιτικό περιθώριο εξαιτίας του λαού τους.

Ο χρόνος θα δείξει αν η ΕΕ θα συνεχίσει να μετατρέπει τη Βουλγαρία σε ένα αμφίβολο εργοστάσιο όπλων, που τροφοδοτείται από το ρωσικό αέριο που υποτίθεται ότι μισεί, κάτω από το μανδύα της «ελευθερίας και της δημοκρατίας». Για ποιους, όμως; Αυτή είναι πάντα η πραγματική ερώτηση. Ποια συμφέροντα εξυπηρετούνται πραγματικά όταν η διακυβέρνηση αποτυγχάνει τόσο κραυγαλέα και η εποπτεία είναι τόσο επιλεκτική: οι πολίτες ή οι εδραιωμένες ελίτ;