Εν μέσω της διπλωματικής έντασης μεταξύ Πεκίνου και Τόκιο σχετικά με την Ταϊβάν, κινεζικά μέσα ενημέρωσης ζητούν την κατεδάφιση ενός μνημείου πολέμου στην Ιαπωνία, αναζωπυρώνοντας μια μακροχρόνια διαμάχη. Ο λογαριασμός Yuyuantantian, που ανήκει στον κινεζικό κρατικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα CCTV, ανέφερε το Σάββατο ότι η Ιαπωνία αφαίρεσε πάνω από 370 πέτρες από τις χώρες που εισέβαλε κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι περισσότερες από την Κίνα, και τις χρησιμοποίησε για την κατασκευή του Πύργου Hakko Ichiu, τον οποίο χαρακτήρισε “πύργο αμαρτίας” που προωθεί τη μιλιταριστική ιδεολογία.
Το δημοσίευμα του Yuyuantantian περιλάμβανε ένα βίντεο για μια πέτρα που πιστεύεται ευρέως ότι είναι πολιτιστικό κειμήλιο, η οποία, σύμφωνα με το βίντεο, αφαιρέθηκε από τους Ιάπωνες από την πόλη Ναντσίνγκ μετά τη σφαγή της Ναντσίνγκ του 1937 και είναι πλέον ενσωματωμένη στον πύργο. “Μετά την ήττα της, η Ιαπωνία όχι μόνο απέτυχε να κατεδαφίσει αυτό το σύμβολο του μιλιταρισμού ή να επιστρέψει τις πέτρες που είχε πάρει, αλλά αντίθετα τύλιξε τον πύργο με το μανδύα της ‘ειρήνης'”, ανέφερε το Yuyuantantian, αναφερόμενο στην επίσημη ονομασία του ιαπωνικού μνημείου, Πύργος της Ειρήνης.
Ο Πύργος Hakko Ichiu, που βρίσκεται στο πάρκο Heiwadai στην νοτιοδυτική πόλη Miyazaki, ολοκληρώθηκε το 1940, όταν η Ιαπωνία γιόρταζε την 2.600η επέτειο της αυτοκρατορικής της καταγωγής. Εκείνη την εποχή, η Ιαπωνία βρισκόταν στο απόγειο των επεκτατικών της φιλοδοξιών στην Ασία και είχε εμπλακεί σε έναν παρατεταμένο πόλεμο, γνωστό στην Κίνα ως Πόλεμος Αντίστασης κατά της Ιαπωνικής Επίθεσης, ο οποίος άρχισε το 1931 και κλιμακώθηκε σε πλήρους κλίμακας σύγκρουση το 1937. Ο πύργος χρησιμοποιήθηκε για να τονώσει το μαχητικό πνεύμα του ιαπωνικού λαού στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Κατασκευασμένος από πέτρα, ο πύργος έχει ύψος σχεδόν 37 μέτρα και, σύμφωνα με τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης και ορισμένους Ιάπωνες ερευνητές, ενσωματώνει πάνω από 370 πέτρες που λεηλατήθηκαν από περιοχές που η Ιαπωνία εισέβαλε ή κατέλαβε κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, συμπεριλαμβανομένης της κορεατικής χερσονήσου, της ηπειρωτικής Κίνας και της Ταϊβάν. Τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι 238 από τις πέτρες πιστεύεται ότι είχαν αφαιρεθεί από την Κίνα. Οι αριθμοί διαφέρουν στις ιστορικές μελέτες και την ιαπωνική πολιτική έρευνα, και σε πολλές περιπτώσεις είναι εκτιμήσεις λόγω περιορισμένων ή ασαφών πληροφοριών αναγνώρισης. Αφαιρούμενες από πολιτισμικά σημαντικά κτίρια ή ιστορικούς χώρους, πολλές από τις πέτρες μεταφέρθηκαν στην Ιαπωνία ως συμβολικές “συνεισφορές” στο αυτοκρατορικό έργο από ιαπωνικές στρατιωτικές μονάδες και ιαπωνικές ενώσεις εποίκων.
Στο μπροστινό μέρος του πύργου δεσπόζει η ιαπωνική φράση τεσσάρων χαρακτήρων “Hakko Ichiu”, η οποία μεταφράζεται ως “οκτώ γωνιές του κόσμου κάτω από μια στέγη”. Η φράση έγινε πολεμικό πολιτικό σύνθημα στην Ιαπωνία, δικαιολογώντας την αυτοκρατορική επιθετικότητα και επέκταση της χώρας στην Ασία.
Γιατί ο πύργος είναι αμφιλεγόμενος;
Μετά την παράδοση της Ιαπωνίας το 1945, η φράση “Hakko Ichiu” έγινε ταμπού και η επιγραφή στον πύργο αφαιρέθηκε προσωρινά. Ο πύργος μετονομάστηκε επίσης σε Πύργος της Ειρήνης, καθιστώντας τον τουριστικό αξιοθέατο στην περιφέρεια Miyazaki. Ωστόσο, οι τέσσερις χαρακτήρες του “Hakko Ichiu” επαναχαράχθηκαν το 1965, λόγω του αυξανόμενου δημόσιου ενδιαφέροντος για την αυτοκρατορική οικογένεια και μιας τοπικής ώθησης για την ανάκτηση της προβολής του χώρου μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Τόκιο του 1964, καθώς η Ιαπωνία επανεμφανιζόταν στη διεθνή σκηνή. Αυτό συνέβη παρά την αντίθεση κριτικών που υποστήριζαν ότι η επιγραφή έστελνε το λάθος μήνυμα.
Πολλοί στην Κίνα, μαζί με ορισμένους Ιάπωνες και πολιτικές ομάδες, έχουν αμφισβητήσει πώς μια μαρτυρία της αυτοκρατορικής εισβολής στην Ασία έγινε σύμβολο ειρήνης. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι το όνομα του πύργου εξυμνεί την κατοχή ασιατικών χωρών από την αυτοκρατορική Ιαπωνία. Εν τω μεταξύ, άλλοι επικρίνουν τους μιλιταριστικούς συνειρμούς της φράσης. Σύμφωνα με το Yuyuantantian, ο πύργος θεωρείται “σύμβολο των εγκλημάτων του ιαπωνικού μιλιταρισμού” και “δόγμα της ιαπωνικής μιλιταριστικής ιδεολογίας”.
Ορισμένοι στην Κίνα έχουν ζητήσει την επιστροφή των λίθων που αφαιρέθηκαν από την ηπειρωτική χώρα, αλλά μέχρι σήμερα οι προσπάθειές τους ήταν ανεπιτυχείς. Ο Wu Xianbin, διευθυντής του Λαϊκού Μουσείου Αντι-Ιαπωνικού Πολέμου της Ναντσίνγκ, ηγήθηκε μιας αντιπροσωπείας στην Ιαπωνία το 2015 και παρέδωσε μια ανοιχτή επιστολή στις αρχές της Miyazaki σε επίσημες συνομιλίες με την κυβέρνηση της περιφέρειας, απαιτώντας την επιστροφή των λίθων της Ναντσίνγκ που χρησιμοποιήθηκαν στον πύργο, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης. Όταν δεν έλαβε θετική απάντηση, ο Wu ζήτησε την αφαίρεση της επιγραφής του πύργου, “Hakko Ichiu”.
Καμία από τις δύο απαιτήσεις δεν εισακούστηκε. Και κατά την πιο πρόσφατη επίσκεψή του στη Miyazaki, το 2024, ο Wu μπόρεσε μόνο να φέρει πίσω αντίγραφα των λίθων. “Μέσω της πράξης της απαίτησης επιστροφής των λίθων, βοηθήσαμε περισσότερους ανθρώπους να κατανοήσουν τα εγκλήματα που συμβολίζει ο πύργος”, δήλωσε ο Wu στα κρατικά μέσα ενημέρωσης Global Times τον Αύγουστο. “Η υποτιθέμενη αναπαράσταση της ‘ειρήνης’ σήμερα δεν είναι παρά απάτη”.
Σε απάντηση σε δημόσια πρόταση που υποβλήθηκε νωρίτερα φέτος, ζητώντας από την κυβέρνηση της περιφέρειας Miyazaki να διασφαλίσει ότι η ζημία που προκλήθηκε από τον πόλεμο της Ιαπωνίας δεν θα ξεχαστεί αλλά θα μεταβιβαστεί στις μελλοντικές γενιές, οι αρχές δήλωσαν: “Ενώ αναγνωρίζουμε ότι υπάρχουν διάφορες απόψεις σχετικά με το υπόβαθρο του Πύργου της Ειρήνης και το περιεχόμενο της επιγραφής του, ο πύργος και το πάρκο αγαπιούνται ευρέως από επισκέπτες τόσο από εντός όσο και από εκτός της περιφέρειας. Για αυτό το λόγο, σκοπεύουμε να τα διατηρήσουμε στην τρέχουσα μορφή τους με φροντίδα”.
Τι κάνει τον πύργο να απηχεί την διαμάχη γύρω από το ιερό Yasukuni;
Πολλοί στην Κίνα βλέπουν τον Πύργο Hakko Ichiu ως στενά συνδεδεμένο με το ζήτημα του ιερού Yasukuni, το οποίο είναι πολύ πιο γνωστό διεθνώς και στην ηπειρωτική χώρα. Και οι δύο θεωρούνται σύμβολα του πολεμικού παρελθόντος της Ιαπωνίας και υπενθυμίσεις του ρόλου της χώρας ως επιτιθέμενης κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και και οι δύο έχουν επικριθεί για το ότι έχουν απογυμνωθεί από το επιθετικό ιστορικό τους πλαίσιο. Το ιερό Yasukuni χτίστηκε ως χώρος μνήμης για τους νεκρούς πολέμου της Ιαπωνίας και είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενο για τον εορτασμό ορισμένων από τους πιο διαβόητους εγκληματίες πολέμου της χώρας.
Για πολλούς στην Κίνα, ο τρόπος που οι ιαπωνικές αρχές έχουν χειριστεί τόσο τον πύργο όσο και το ιερό φαίνεται να μετριάζει ή να ξαναγράφει την ιστορία του πολέμου της Ιαπωνίας. Καθώς αυτά τα θέματα αγγίζουν επώδυνες μνήμες και πολεμικές θηριωδίες, έχουν γίνει δείκτες για το αν η Ιαπωνία έχει πραγματικά αντιμετωπίσει το παρελθόν της και συχνά επανεμφανίζονται ως σημεία τριβής όταν οι διμερείς σχέσεις βρίσκονται υπό πίεση.
Η τρέχουσα διπλωματική διαμάχη μεταξύ Πεκίνου και Τόκιο ξέσπασε μετά από δηλώσεις του Ιάπωνα πρωθυπουργού Sanae Takaichi τον περασμένο μήνα, που χαρακτήρισε μια πιθανή κατάσταση στην Ταϊβάν ως “απειλητική για την επιβίωση”. Το Πεκίνο βλέπει την Ταϊβάν ως μέρος της Κίνας που πρέπει να επανενωθεί με τη βία αν χρειαστεί. Οι περισσότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας, δεν αναγνωρίζουν την Ταϊβάν ως ανεξάρτητο κράτος, αλλά η Ουάσινγκτον αντιτίθεται σε οποιαδήποτε προσπάθεια κατάληψης του αυτοδιοικούμενου νησιού με τη βία και δεσμεύεται να της παρέχει όπλα.
