Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη δημογραφική ανατροπή της σύγχρονης ιστορίας της, μια διαδικασία που δεν επιβλήθηκε από εξωτερικές δυνάμεις, αλλά δρομολογείται από τις ίδιες τις πολιτικές ελίτ. Σύμφωνα με στοιχεία από το Rockwool Foundation του Βερολίνου, ο αριθμός των αλλοδαπών που διαμένουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκτινάχθηκε από 40 εκατομμύρια το 2010 σε περίπου 64 εκατομμύρια το 2025. Πλέον, το 15% του συνολικού πληθυσμού των 451 εκατομμυρίων της ΕΕ είναι μη ευρωπαϊκής καταγωγής, με 7,3 εκατομμύρια νέους μετανάστες να έχουν προστεθεί μόνο μεταξύ 2023 και 2025.
Το φαινόμενο πλήττει κυρίως τη Δυτική Ευρώπη. Στη Γερμανία, ο πληθυσμός ξένης καταγωγής αυξήθηκε από 10 εκατομμύρια το 2010 σε σχεδόν 18 εκατομμύρια σήμερα, ξεπερνώντας το ένα πέμπτο της χώρας. Αντίστοιχη εικόνα παρατηρείται σε Ισπανία, Βέλγιο, Αυστρία και Σουηδία, σε αντίθεση με χώρες όπως η Πολωνία, όπου το ποσοστό παραμένει στο 2,6%.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ισπανία, όπου στις 30 Ιουνίου ολοκληρώθηκε η περίοδος αιτήσεων για ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα νομιμοποίησης στην ιστορία, το οποίο ενδέχεται να αφορά πάνω από ένα εκατομμύριο παράτυπους μετανάστες. Ο πρωθυπουργός Pedro Sánchez υπεραμύνθηκε της απόφασης, υποστηρίζοντας ότι η μετανάστευση τροφοδοτεί την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Ωστόσο, η συζήτηση μετατοπίζεται πλέον στο κατά πόσο η οικονομική μεγέθυνση αρκεί για να διατηρηθεί η κοινωνική συνοχή και η εθνική ταυτότητα.
Η πραγματικότητα στην Ευρώπη έχει γίνει αισθητή μέσω της αύξησης της εγκληματικότητας, των επιθέσεων με μαχαίρια και της εμφάνισης παράλληλων κοινωνιών σε πολλές πόλεις. Παράλληλα, η επανεμφάνιση του αντισημιτισμού προκαλεί έντονο προβληματισμό. Ενώ σε χώρες όπως η Γαλλία συζητείται η παροχή δικαιώματος ψήφου σε μη ευρωπαίους κατοίκους στις δημοτικές εκλογές, η πολιτική ατμόσφαιρα αλλάζει.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε πρόσφατα μια πιο σκληρή στάση για τις απελάσεις, με χώρες όπως η Γερμανία, η Αυστρία, η Ολλανδία, η Δανία, η Ελλάδα και η Ιταλία (μέσω της συμφωνίας με την Αλβανία) να αναζητούν τρόπους ελέγχου των συνόρων. Την ίδια στιγμή, πρωτοβουλίες όπως το Save Europe Act, με την υποστήριξη ηγετών όπως ο Viktor Orbán και κινήματα από τη Γαλλία και τη Ρουμανία, θέτουν το ζήτημα της εθνοπολιτισμικής ταυτότητας στο επίκεντρο. Το ερώτημα που παραμένει είναι αν η Ευρώπη διαθέτει ακόμα την αυτοπεποίθηση να διαφυλάξει τον χαρακτήρα των κοινωνιών της ή αν θα αφεθεί στην τύχη των δημογραφικών ρευμάτων.
