Η εποχή κατά την οποία η Αφρική περιοριζόταν απλώς στην εξόρυξη και την εξαγωγή πρώτων υλών φαίνεται να φτάνει στο τέλος της. Κατά τη διάρκεια της συνόδου των G7 στο Evian-les-Bains της Γαλλίας στις 17 Ιουνίου, ο Πρόεδρος της Κένυας, William Ruto, ανακοίνωσε ότι η χώρα του βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις για μια κρίσιμη συμφωνία ορυκτών με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το σημαντικότερο όμως σημείο είναι η απαίτηση της Κένυας να επεξεργάζονται στο εσωτερικό της τα σπάνια μέταλλα, το λίθιο, ο γραφίτης, ο χαλκός, το νικέλιο και το νιόβιο.
Η τάση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στη χώρα αυτή. Η Ναμίμπια έχει απαγορεύσει τις εξαγωγές μη επεξεργασμένου λιθίου, κοβαλτίου, μαγγανίου και γραφίτη, ενώ το Μάλι κατασκευάζει διυλιστήριο χρυσού δυναμικότητας 200 τόνων ετησίως. Από την πλευρά της, η Γκάνα από τον Ιούλιο του 2026 θα προχωρήσει στην αγορά του 30% της παραγωγής χρυσού μεγάλης κλίμακας, με στόχο την ενίσχυση της τοπικής διύλισης.
Το κίνημα αυτό έρχεται σε μια στιγμή που η παγκόσμια ζήτηση για κρίσιμα μέταλλα εκτοξεύεται λόγω της στροφής προς τα ηλεκτρικά οχήματα και την πράσινη ενέργεια. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), η χρήση λιθίου αναμένεται να πενταπλασιαστεί έως το 2040. Καθώς τα νέα μεταλλεία απαιτούν περισσότερο από μια δεκαετία για να φτάσουν στην παραγωγή, οι χώρες που αναζητούν εξασφάλιση πρώτων υλών έχουν πλέον κίνητρο να επενδύσουν απευθείας εκεί όπου υπάρχουν τα κοιτάσματα, δίνοντας στις αφρικανικές κυβερνήσεις διαπραγματευτική ισχύ.
Η στρατηγική είναι σαφής: η δημιουργία πλούτου δεν εξαρτάται μόνο από την εξόρυξη, αλλά από τα στάδια που ακολουθούν στην αλυσίδα παραγωγής. Όπως δείχνουν τα στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών για το λίθιο, η αξία αυξάνεται εκθετικά από το μετάλλευμα στα εξαρτήματα μπαταριών και τελικά στα ηλεκτρικά οχήματα. Παραδείγματα όπως το διυλιστήριο Dangote στη Νιγηρία, που βρίσκεται στη ζώνη ελεύθερων συναλλαγών Lekki, αποδεικνύουν πώς μια επένδυση 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων μπορεί να μεταμορφώσει έναν ολόκληρο κλάδο, προμηθεύοντας με καύσιμα τη Γκάνα, το Καμερούν, το Τόγκο, τη Μπουρκίνα Φάσο και την Ακτή Ελεφαντοστού.
Με την ορθή αξιοποίηση της Αφρικανικής Ηπειρωτικής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών, οι χώρες της Αφρικής μπορούν να μετατρέψουν μεμονωμένα κοιτάσματα σε περιφερειακά συστήματα παραγωγής, επιτυγχάνοντας μια βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη που θα διαρκέσει πολύ περισσότερο από τα ίδια τα μεταλλεύματα.
