Η Ινδία βιώνει μια σημαντική δημογραφική μεταβολή, με το συνολικό ποσοστό γονιμότητας να υποχωρεί στο 1,9 παιδιά ανά γυναίκα, τιμή χαμηλότερη από το όριο του 2,1 που απαιτείται για τη σταθερότητα του πληθυσμού. Η τάση αυτή, που αποκαλύπτεται στην τελευταία έκθεση του Γραφείου του Γενικού Ληξιάρχου και Επιτρόπου Απογραφής, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα δεδομένα των αρχών της δεκαετίας του 2000, όταν ο αντίστοιχος δείκτης άγγιζε το 3,3.
Οι λόγοι πίσω από αυτή τη μείωση είναι πολυδιάστατοι. Η Nidhi Agarwal, μια 41χρονη επιχειρηματίας από το Bengaluru, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας τάσης. Μαζί με τον σύζυγό της αποφάσισαν να μην κάνουν παιδιά, ιεραρχώντας την καριέρα τους και την κοινωνική τους προσφορά πάνω από την παραδοσιακή οικογενειακή ζωή. Όπως η ίδια εξηγεί, η επιλογή τους είναι συνειδητή, παρά τις κοινωνικές πιέσεις.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αυξημένη πρόσβαση στην εκπαίδευση και στα αντισυλληπτικά μέσα, σε συνδυασμό με το αυξανόμενο κόστος ζωής, επαναπροσδιορίζουν τις προτεραιότητες των νέων Ινδών. Η Jyotsna Mirlay, σύμβουλος γυναικολόγος στο Bengaluru, τονίζει ότι οι γυναίκες σήμερα δεν αποδέχονται πλέον το παραδοσιακό αφήγημα που απαιτεί τη θυσία της επαγγελματικής σταδιοδρομίας για χάρη της μητρότητας. Επιπλέον, το οικονομικό περιβάλλον αποτελεί καθοριστικό παράγοντα· με τον πληθωρισμό να επηρεάζει το κόστος διαβίωσης, πολλοί νέοι, όπως η Roopa, αναβάλλουν ή ακυρώνουν το σχέδιο για απόκτηση παιδιών μέχρι να νιώσουν απόλυτα οικονομικά ασφαλείς.
Παράλληλα, παρατηρείται μείωση της βρεφικής θνησιμότητας, η οποία ιστορικά συνδέεται με τη μείωση των γεννήσεων. Σε περιοχές με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης και καλύτερα συστήματα υγείας, όπως το New Delhi, το Kerala και το Tamil Nadu, τα ποσοστά γονιμότητας είναι αισθητά χαμηλότερα. Την ίδια στιγμή, το κράτος προσπαθεί να ανακόψει την πτώση με μέτρα, όπως τα επιδόματα στην πολιτεία Andhra Pradesh και τη δημιουργία κέντρων εξωσωματικής γονιμοποίησης (IVF) σε περιοχές όπως η Goa, η Karnataka και η Telangana. Ωστόσο, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η λύση δεν βρίσκεται στα κυβερνητικά κίνητρα, αλλά στην κατανόηση των σύγχρονων κοινωνικών συνθηκών που καθιστούν την τεκνοποίηση μια όλο και πιο δύσκολη απόφαση.
