Σε ένα συννεφιασμένο Σάββατο απόγευμα, η κεντρική δημόσια βιβλιοθήκη του Λος Άντζελες έσφυζε από ζωή, καθώς σχεδόν 100 άνθρωποι δημιουργούσαν zines, μικρά, αυτοσχέδια περιοδικά φτιαγμένα από ένα μόνο φύλλο χαρτί. Η ατμόσφαιρα ήταν γεμάτη με διπλώματα, γέλια και βοήθεια στις κοπές. Τίτλοι όπως “Narcan 101,” “Free Palestine,” και “An American Zine,” γεμάτοι εικονογραφήσεις και συμβουλές, κοσμούσαν ένα τραπέζι στον διάδρομο.
Αν και αυτό μπορεί να μοιάζει με σκηνή από τις δεκαετίες του ’80 ή του ’90 – τότε που τα zines ήταν δημοφιλή ως μορφή αντικουλτουρικής έκφρασης – αυτή ήταν μια συνάντηση σε ένα εργαστήριο στη σύγχρονη εποχή, όπου οι επιδρομές μεταναστών και οι ομοσπονδιακές απειλές έχουν αφήσει τους κατοίκους ανήσυχους και φοβισμένους.
Τα zines γνωρίζουν μια αναγέννηση τους τελευταίους μήνες, καθώς οι κοινότητες επιδιώκουν να μοιραστούν πληροφορίες, όπως πώς να προστατεύονται αλλήλους από τις υπηρεσίες Μετανάστευσης και Τελωνειακής Επιβολής (ICE) ή πώς να αντισταθούν στην κυβέρνηση Trump εκτός των διαδηλώσεων “No Kings”. Μόλις αυτήν την εβδομάδα, το 404 Media ανακοίνωσε ότι εκδίδει ένα zine 16 σελίδων που περιλαμβάνει την έρευνά τους για το ICE. Άνθρωποι όλων των ηλικιών, από όλες τις περιοχές, δημιουργούν, εκτυπώνουν και διανέμουν zines στους δρόμους, στις βιβλιοθήκες και σε τοπικά σημεία συνάθροισης.
Οι δημιουργοί και οι λάτρεις των zines λένε ότι οι άνθρωποι πιθανότατα αγκαλιάζουν ξανά το μέσο της πένας και του χαρτιού λόγω της λογοκρισίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, της παρακολούθησης, του doxing και της φερόμενης καταστολής ορισμένων θεμάτων στους αλγορίθμους.
“Υπάρχει μια ελευθερία που αναζητούν οι άνθρωποι, επειδή αισθάνονται τόσο περιορισμένοι, παρακολουθούμενοι και, ειλικρινά, απειλούμενοι σε τόσες πολλές άλλες σφαίρες που υπάρχουν,” δήλωσε η Mariame Kaba, συνιδρύτρια του Black Zine Fair στο Μπρούκλιν, η οποία δημιουργεί zines από τη δεκαετία του ’80. “Μπορείς να το τυπώσεις φθηνά, να το αντιγράψεις, να το μετατρέψεις σε κάτι, και μετά μπορείς να το δώσεις σε χιλιάδες ανθρώπους στην κοινότητά σου. Δεν υπάρχει κανένα εμπόδιο εισόδου, και αυτό κάνει τη διαφορά.”
Συγκεκριμένα, η Kaba επεσήμανε τη σειρά zines “How to Report ICE” της εικονογράφου του Μπρούκλιν, Megan Piontkowski, ένα απλό ασπρόμαυρο αρχείο PDF μίας σελίδας που απαιτεί τέσσερις διπλώσεις και μία κοπή στη μέση για να διευκολυνθεί το δίπλωμα. Αυτό το zine έγινε viral στο Bluesky και στο Google Drive, όπου η Piontkowski φιλοξενεί πάνω από 70 εκδόσεις του φυλλαδίου της στα Αγγλικά και στα Ισπανικά, με τοπικές γραμμές έκτακτης ανάγκης και πόρους για πόλεις και πολιτείες σε όλες τις ΗΠΑ. Φτιάχνει αυτά τα zines στον ελεύθερο χρόνο της – διαχειριζόμενη δεκάδες αιτήματα για άλλες τοποθεσίες – για να χρησιμοποιήσει την τέχνη της για να προσφέρει υποστήριξη.
“Μισώ πραγματικά να αισθάνομαι ανίσχυρη όταν συμβαίνουν φρικτά πράγματα γύρω μου,” είπε η Piontkowski, η οποία άντλησε έμπνευση από την Kaba για να δημιουργήσει το zine. “Είναι κάτι που μπορώ να κάνω, και είναι επίσης κάτι που μπορούν να κάνουν άλλοι άνθρωποι. Αν είναι πολύ ευάλωτοι, άρρωστοι, με βίζα, ή έχουν ένα μικρό παιδί και δεν μπορούν να διαμαρτυρηθούν, μπορούν ακόμα να διπλώσουν μερικά zines. Θα μπορούσες να το κάνεις στο σπίτι, και να τα δώσεις στους φίλους σου ή σε ανθρώπους που γνωρίζεις στο σούπερ μάρκετ ή στο καφέ.”
Τα πάρτι διπλώματος zine έχουν επίσης γίνει δημοφιλή τους τελευταίους μήνες. Μετά την έναρξη της “Operation Midway Blitz” από το ICE στο Σικάγο τον Σεπτέμβριο, η κάτοικος Emily Hilleren είδε αναρτήσεις στα τοπικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπου άνθρωποι συσκεύαζαν σφυρίχτρες με το zine του Pilsen Arts and Community House για την αποτροπή του ICE, με τίτλο “Form a Crowd, Stay Loud.” Η Hilleren άρχισε να συγκεντρώνει φίλους σε ένα τοπικό μπαρ που ονομάζεται Nighthawk για να διπλώνουν τα zines και να τα συνδυάζουν με σφυρίχτρες. Σύντομα, το μπαρ προώθησε τις εκδηλώσεις μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, και άλλα μπαρ του Σικάγο άρχισαν να ζητούν από την Hilleren να διοργανώνει πάρτι διπλώματος για αυτούς. Έχει διοργανώσει επτά εκδηλώσεις σε όλη την πόλη – οι περισσότερες με πληρότητα – και έχει βοηθήσει ανθρώπους να οργανώσουν άλλες δύο.
“Οι άνθρωποι έχουν δει τα κιτ με τις σφυρίχτρες και τα zines από κοντά, αναγνωρίζουν ότι είναι κάτι καλό, χρήσιμο και βλέπουν την ευκαιρία να συμβάλουν σε αυτό,” είπε. “Η κοινωνική πτυχή του είναι επίσης πολύ ελκυστική. Όλοι με τους οποίους έχω μιλήσει λένε: ‘Πρέπει να κάνω κάτι. Δεν μπορώ απλώς να κάθομαι σπίτι, να κοιτάζω το τηλέφωνό μου και να διαβάζω όλες τις κακές ειδήσεις. Πρέπει να βγω εκεί έξω, να είμαι με ανθρώπους και να κάνω κάτι απτό.'”
Τα zines ήταν πάντα εγγενώς κοινωνικά και πολιτικά, από τότε που ξεκίνησαν ως “fanzines” με επίκεντρο την επιστημονική φαντασία στη δεκαετία του ’30, με το πρώτο γνωστό να είναι το The Comet. Τα fanzines μοιράζονταν απόψεις που συχνά εκφράζονταν σε επιστολές προς τον εκδότη που τα περιοδικά απέρριπταν.
“Η επιστημονική φαντασία είναι μια πολύ πολιτική φαντασία, επειδή φαντάζεται διαφορετικούς κόσμους και νέους κόσμους, και έτσι η διάδραση με την πολιτική συμβαίνει αρκετά νωρίς,” δήλωσε ο Stephen Duncombe, καθηγητής μέσων και πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, συγγραφέας του βιβλίου Notes From Underground: Zines and the Politics of Alternative Culture. “Τα zines ξεκίνησαν ως ένας τρόπος να ‘απαντάς’ στην μαζική κουλτούρα, και μέρος αυτού που οι άνθρωποι θέλουν να ‘απαντήσουν’ στη μαζική κουλτούρα αφορά την πολιτική.”
Στη δεκαετία του ’80, κατά τη διάρκεια του πανκ ροκ κινήματος, τα zines είχαν τη “δεύτερη γέννησή” τους, σύμφωνα με τον Duncombe, και οδήγησε στο “perzine” ή προσωπικό zine με μεταφερόμενες εμπειρίες και απόψεις. Περίπου εκείνη την εποχή, τα zines έγιναν πιο κοινωνικά – πριν από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης – με εκδόσεις κριτικών, όπως το Fact Sheet Five του Mike Gunderloy, που κατέγραφε εκατοντάδες zines, γίνοντας ένας τόπος όπου οι άνθρωποι μπορούσαν να μάθουν και να ζητήσουν zines, ανακαλύπτοντας νέα μέσα σε κοινότητες με τις οποίες ταυτίζονταν, όπως οι queer, riot grrrl και Afro-Punk.
Για παράδειγμα, ο Duncombe θυμήθηκε μια παλιά επιστολή που δημοσιεύτηκε στο queer zine Homocore από έναν γκέι έφηβο που ζούσε στην Μοντάνα και λάτρευε τη hardcore μουσική. “Για εκείνο το παιδί, αυτό ήταν προ-ίντερνετ, και ζούσε στον κόσμο των straight αντρών με την country και western ματσιστική νοοτροπία,” είπε ο Duncombe. “Αυτό το [zine] ήταν σαν ένας κόσμος που άνοιξε για εκείνον, και τα zines είχαν πάντα αυτόν τον ρόλο για τους ανθρώπους.”
Σύμφωνα με την κοινότητα των zines, το μέσο πάντα επιδίωκε να ενημερώσει το κοινό. Στη δεκαετία του ’90, η Kaba θυμήθηκε ότι διάβαζε zines που διέδιδαν τότε λιγότερο γνωστές πληροφορίες για το φαρμακευτικό μιθριοστώνη για την άμβλωση και τις βοτανικές αμβλώσεις.
“Ξαφνικά, μέσω των zines, έμαθες πώς να διαχειρίζεσαι μόνη σου την άμβλωσή σου,” είπε. “Κάθε γενιά έχει τις πληροφορίες που είναι σχετικές με τον πολιτιστικό της χώρο, και τα zines θα ανταποκρίνονται πάντα σε αυτό, επειδή εκείνοι που βρίσκονται στα περιθώρια αναζητούν τρόπους να συνδεθούν.”
Και τα zines αποτελούν εδώ και πολύ καιρό έναν ασφαλή χώρο για περιθωριοποιημένες κοινότητες για να εκφραστούν. Το Nova Community Arts στο Λος Άντζελες φιλοξενεί ένα εβδομαδιαίο εργαστήριο “Queer Art Hang,” όπου τα άτομα LGBTQ+ μπορούν να δημιουργούν, να διπλώνουν και να ανταλλάσσουν zines μαζί, αυτοπροσώπως, χωρίς παρακολούθηση ή εκφοβισμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
“Το να μπορείς να καθίσεις μπροστά σε ένα κομμάτι χαρτί σε έναν ασφαλή χώρο, ανάμεσα σε φίλους και μέλη της κοινότητας, είναι κάτι που είναι ειλικρινά τόσο θεραπευτικό για τα queer άτομα, που έχουν βιώσει, καθ’ όλη τη ζωή τους, ανθρώπους να μας λένε τι πρέπει να κάνουμε, τι πράγματα πρέπει να προβάλλουμε, και πώς πρέπει να μοιάζουμε,” είπε η συν-διευθύντρια του Nova, Rosie Mayer.
Αν και οι άνθρωποι συχνά συνδέουν τα zines με την Gen X, οι νεότερες γενιές – που μεγάλωσαν με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα κινητά τηλέφωνα – στρέφονται στα zines για ενημέρωση και για παρηγοριά εν μέσω του τρέχοντος πολιτικού τοπίου. Μετά τις επιδρομές του ICE και τις διαδηλώσεις που ξέσπασαν στο Λος Άντζελες νωρίτερα φέτος, η 16χρονη Victoria Echerikuahperi φιλοξένησε ένα εργαστήριο zine θεραπείας για τα θύματα των επιδρομών και συνεχίζει να ηγείται εκδηλώσεων zine για νέους σε όλη την πόλη με το καλλιτεχνικό της όνομα, DJ Mariposa.
“Δεν υπάρχει σωστός ή λάθος τρόπος να το κάνεις, και οι άνθρωποι μπορούν να εκφράσουν τη δημιουργικότητά τους,” είπε. “Πολλοί άνθρωποι με ευχαριστούσαν και ήταν χαρούμενοι, γιατί, ναι, η συγγραφή για πολιτικά θέματα είναι βαριά, αλλά είναι επίσης σαν μια απελευθέρωση, γνωρίζοντας ότι αυτό το zine θα μπορούσε να είναι χρήσιμο σε κάποιον, ή ότι αυτό θα μπορούσε να ανοίξει τα μάτια κάποιου.”
