Η τρίτη σεζόν του “Friends” σημάδεψε μια περίοδο κατά την οποία ο Matthew Perry είχε αδυνατίσει σημαντικά, όπως αναφέρει ο ίδιος στο βιβλίο του. “Τα οπιοειδή επηρεάζουν την όρεξη, ενώ προκαλούν συνεχώς εμετούς”, γράφει. Η αδύναμη εμφάνισή του, με τα λεπτά του καρπιά να διακρίνονται μέσα από τα ρούχα του, προκαλεί θλίψη, δεδομένου του τραγικού τέλους που θα τον έβρισκε σχεδόν 30 χρόνια αργότερα, σε ηλικία 54 ετών, από τις συνέπειες του εθισμού. Εκείνη την εποχή, πολλοί θεατές πιθανώς δεν αντιλήφθηκαν την κατάστασή του, απορροφημένοι από την ευφυΐα και την αψεγάδιαστη κωμική του χρονομέτρηση ως Chandler Bing, τον χαρακτήρα που ενσάρκωσε με ξερό χιούμορ. Ο Perry αποκάλυψε ότι έπαιρνε 55 χάπια Vicodin καθημερινά, προκειμένου να λειτουργεί και να αποφεύγει τα δυσβάσταχτα συμπτώματα στέρησης. Ωστόσο, διαβεβαίωσε ότι δεν βρισκόταν ποτέ σε κατάσταση μέθης κατά τη διάρκεια της εργασίας του, όπως περιγράφει στο βιβλίο του “Friends, Lovers and the Big Terrible Thing” (2022). Η μόνη του έγνοια ήταν να ολοκληρώσει τη σεζόν ώστε να λάβει βοήθεια. Θεώρησε ότι αν η σειρά συνεχιζόταν για περισσότερα από 25 επεισόδια, θα τον οδηγούσε στο θάνατο.
Αυτή ήταν η πρώτη φορά που ο Perry μπήκε σε κέντρο αποτοξίνωσης, σε ηλικία 26 ετών, όντας ένας από τους διασημότερους σταρ παγκοσμίως. Ακολούθησαν πάνω από 65 προσπάθειες απεξάρτησης από ουσίες και αλκοόλ τις επόμενες δεκαετίες, μέχρι τον θάνατό του το 2023. Πρόσφατα, ένας γιατρός καταδικάστηκε σε δύομισι χρόνια φυλάκιση για παροχή κεταμίνης στο πλαίσιο της υπόθεσης που οδήγησε στον θάνατο του Perry, αν και η συγκεκριμένη κεταμίνη δεν ήταν αυτή που του αποδόθηκε θανατηφόρος. Τρεις ακόμη κατηγορούμενοι έχουν ομολογήσει την ενοχή τους και αναμένουν την επιβολή ποινών.
Η ομάδα του Perry, συμπεριλαμβανομένου του μάνατζέρ του Doug Chapin και της δημοσιογράφου του Lisa Kasteler-Calio, που συνεργάζονταν μαζί του για πάνω από 30 χρόνια, ίδρυσαν το Matthew Perry Foundation μετά τον θάνατό του, με σκοπό την υποστήριξη της θεραπείας και της αποκατάστασης από τον εθισμό, καθώς και την καταπολέμηση του στίγματος. Ο Perry εξέφραζε εδώ και καιρό την επιθυμία του για έναν οργανισμό που θα υπηρετούσε και τους δύο αυτούς σκοπούς. Λίγο πριν τον θάνατό του, η Kasteler-Calio, μια επιτυχημένη δημοσιογράφος του Χόλιγουντ, αποφάσισε να αποχωρήσει από το πρακτορείο που συνίδρυσε. Επικοινώνησε με τον Perry, ο οποίος ήταν λάτρης των μηνυμάτων, για να κανονίσει μια προσωπική συνάντηση. Ο Perry, αμέσως, την κάλεσε. “Σκόπευα να συνεχίσω να συνεργάζομαι μαζί του για [το ίδρυμα] και για κάποιες άλλες ιδέες στις οποίες ήθελε να με εμπλέξει”, δήλωσε η Kasteler-Calio σε συνέντευξη μέσω Zoom, μαζί με τον Chapin.
Αυτό συνέβη τρεις ημέρες πριν τον θάνατό του. “Η τραγωδία, πέρα από την απώλεια του Matthew, είναι ότι ήταν έτοιμος να κάνει την προσπάθεια”, ανέφερε η Kasteler-Calio. Ο Chapin συμπλήρωσε: “Ξαφνικά βρεθήκαμε με τη δουλειά να σταματάει στη μέση, οπότε δεν υπήρχε τίποτα άλλο παρά μόνο η ανάγκη να ολοκληρώσουμε αυτό που είχαμε ξεκινήσει. Αυτή ήταν η κινητήριος δύναμη”. Η Kasteler-Calio τόνισε ότι ο Perry δήλωνε πάντα πως δεν ήθελε να τον θυμούνται για το “Friends”, αλλά ως κάποιον που είχε βοηθήσει άλλους. “Δεν χρειάστηκε να αναζητήσουμε την αποστολή. Την είχαμε. Ήθελε να βοηθήσει όσους περισσότερους ανθρώπους μπορούσε, τόσο απλά”, είπε.
Ο Chapin έγινε μάνατζερ του Perry το 1992 και τον σύστησε στην Kasteler-Calio λίγο πριν γίνει σαφές ότι το “Friends”, που ξεκίνησε το 1994, θα γινόταν τεράστια επιτυχία. Η Kasteler-Calio τον θυμάται ως “γοητευτικό” και πιστεύει ότι “ο λόγος που ο κόσμος ερωτεύτηκε τον Chandler είναι επειδή φαινόταν ο πραγματικός Matthew”. Ο Chapin θυμάται τον Perry ως έναν νεαρό άνδρα που δεν άλλαξε καθόλου όλα αυτά τα χρόνια, παραμένοντας “ό,τι ήταν πάντα – ευγενής, έξυπνος, αστείος”.
Ο Chapin είναι σαφής ότι, ενώ ο Perry επιθυμούσε τη φήμη, οι δυσκολίες του προϋπήρχαν της πίεσης που αυτή έφερε (ο Perry ήπιε το πρώτο του ποτό σε ηλικία 14 ετών). “Οι πιέσεις και οι δαίμονες δεν είναι ασυνήθιστοι για ανθρώπους με ταλέντο. Δεν θέλω να γενικεύω, αλλά είναι ένα ιδιαίτερο είδος ανθρώπου αυτός που επιθυμεί να τον γνωρίζουν όλοι και να γίνει διάσημος”. Ωστόσο, η φήμη και η προσοχή, όπως είπε, “ενισχύουν την πίεση σε κάποιο βαθμό. Το σημαντικότερο είναι ότι δυσκόλεψαν πολύ το να κρατήσει τα προβλήματά του ιδιωτικά”.
Επίσης, διέψευσε την φαντασίωση του Perry ότι αν γινόταν διάσημος, θα αισθανόταν καλύτερα για τον εαυτό του. “Βρέθηκε με την νούμερο ένα τηλεοπτική εκπομπή και την νούμερο ένα ταινία [The Whole Nine Yards], και παρόλα αυτά, οι άλλες του δυσκολίες εξακολουθούσαν να υπάρχουν”, είπε. Αυτό, όπως πρόσθεσε, δεν ήταν κάτι μοναδικό για τον Perry. “Αυτό που ήταν μοναδικό για τον Matthew είναι η απίστευτη πίστη”, δήλωσε ο Chapin, υπογραμμίζοντας ότι αυτό είναι σπάνιο στο Χόλιγουντ. “Υπάρχει λόγος που συνεργαστήκαμε μαζί του για 30 χρόνια. Κρατούσε στενούς τους φίλους του. Κρατούσε στενούς τους εκπροσώπους του. Εμπνέει πίστη, αλλά έδινε και πίστη, αυτό ήταν ένα από τα χαρακτηριστικά του”.
Ούτε ο Chapin ούτε η Kasteler-Calio είχαν ιδέα ότι ο Perry δυσκολευόταν στην αρχή. “Δούλευε τόσο πολύ, έκανε τη σειρά και μια ταινία στα διαλείμματα, υπήρχε τέτοια ένταση εργασίας που πιστεύω ότι έκρυβε ένα μέρος της κατάστασης”, είπε ο Chapin. Πρόσθεσε επίσης ότι ο εθισμός του Perry “δεν ήταν τόσο μεγάλη πρόκληση τότε όσο έγινε αργότερα”. Η Kasteler-Calio ανέφερε: “Ο Matthew ένιωθε βαθιά την ευθύνη απέναντι στους άλλους πέντε [του Friends]. Παρουσιαζόταν κάθε μέρα και έκανε τη δουλειά του. Δεν ήταν από αυτούς που έκαναν νυχτερινές εξόδους και τα σχετικά”. Έπινε στο σπίτι και έπαιρνε ναρκωτικά. “Επειδή αυτή η ασθένεια είναι τόσο απομονωτική, δεν την έδειχνε δημόσια, όπως πολλοί άλλοι”.
Μέχρι την έβδομη σεζόν, το 2000, ο Perry είχε υπογράψει τη συμφωνία ενώ βρισκόταν στο νοσοκομείο, όπου νοσηλευόταν για παγκρεατίτιδα που προκλήθηκε από υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Οι συμπρωταγωνιστές του ήταν τόσο ανήσυχοι που τον προσέγγισαν και του είπαν ότι γνώριζαν πως είχε πρόβλημα. Ο Chapin και η Kasteler-Calio δηλώνουν ότι ο Perry ήταν πάντα πολύ ανοιχτός μαζί τους. “Δεν υπήρξε ποτέ η κατάσταση ‘α, ξέρουμε ότι κάτι συμβαίνει, αλλά δεν μπορούμε να του μιλήσουμε γι’ αυτό'”, είπε ο Chapin. “Ήταν αυτός που, όταν τα πράγματα δυσκόλευαν, θα έλεγε ‘Πρέπει να σταματήσω και να ζητήσω βοήθεια’. Δεν θέλω [οι άνθρωποι] να έχουν την εικόνα ότι ο Matthew ήταν, για να το θέσω απλά, θύμα της ασθένειας, γιατί προσπαθούσε συνεχώς να αναρρώσει”.
Ωστόσο, υπήρξαν στιγμές που ήταν δύσκολες για εκείνους να κάνουν τη δουλειά τους και να διατηρήσουν την καριέρα του Perry. Και υπήρξαν στιγμές, όπως παραδέχτηκε ο Chapin, “όπου η ασθένεια συγκρούστηκε με την εργασία. Πιστεύω ότι είναι καλύτερο αυτές οι ιστορίες να προέρχονται από το βιβλίο [του Perry] παρά από εμάς”. Κανείς από τους δύο δεν θέλει να εστιάσει σε επεισόδια όπου οι παραγωγές καθυστέρησαν επειδή ο Perry δεν ήταν καλά – όπως η ταινία “Serving Sara” του 2002, ή κάποιες από τις σκηνές του στο “Friends” – ή στις φορές που παρουσιάστηκε, όπως στην εκπομπή του CBS “The Odd Couple”, αλλά ήταν αναξιόπιστος. Αν ο εθισμός του Perry δυσκόλεψε κατά καιρούς τις δουλειές τους – και σίγουρα το έκανε – δεν υπήρχε αμφιβολία ότι η υγεία του ήταν πάντα η προτεραιότητα. Η Kasteler-Calio, παραμένοντας προστατευτική, επεσήμανε ότι όταν ο Perry έπρεπε να αποσυρθεί από την εργασία, κατά την επιστροφή του στα πλατό, πήγαινε “και ζητούσε συγγνώμη από κάθε έναν ξεχωριστά”. Πολλοί διάσημοι ηθοποιοί δεν θα το έκαναν αυτό, πρόσθεσε.
Αν και έγινε η ιστορία, ο εθισμός του Perry δεν αποτελεί την πλήρη εικόνα. Υπήρξαν επίσης περίοδοι νηφαλιότητας, μία εκ των οποίων του χάρισε μια υποψηφιότητα για Emmy για τον ρόλο του στο “Friends”, και υπήρχε το θεατρικό έργο που έγραψε και ανέβασε στο Λονδίνο, η σκοτεινή κωμωδία “The End of Longing”, οι τηλεοπτικές σειρές που έγραψε όπως η sitcom του ABC “Mr Sunshine”, στην οποία πρωταγωνίστησε κιόλας. “Μου λείπει η δημιουργική του πλευρά”, λέει ο Chapin. “Ήταν πολύ έξυπνος, δημιουργικά, και αυτό είναι πολύ ενεργειακό να το έχεις γύρω σου”. Η Kasteler-Calio θυμάται τον τρόπο που την έκανε να γελάει. “Υπάρχουν πολλά πράγματα, καθώς εξελίσσονταν η ζωή, στα οποία ο Matthew είχε συμμετοχή. Θυμάμαι όλα αυτά, γιατί εκεί φάνηκε η καλοσύνη και η συμπόνια του”.
Όταν δυσκολευόταν, όπως είπε, δεν το έκρυβε. “Δεν ήταν δύσκολος άνθρωπος. Είχα πολλούς δύσκολους πελάτες. Δεν είχα καμία δύσκολη μέρα μαζί του”. Δεν ήταν, πρόσθεσε ο Chapin, “ένας ιδιότροπος τύπος. Ήταν ένας υπέροχος, γλυκός άνθρωπος που είχε μια προσωπική δυσκολία και πάλευε πάντα να είναι ο δημιουργικός, αφοσιωμένος άνθρωπος που αγαπούσε να είναι, προσπαθώντας να μην υποκύψει σε αυτό το άλλο, αυτή την ασθένεια”.
Για την Kasteler-Calio, οι μεγαλύτερες προκλήσεις προέρχονταν από την αντιμετώπιση των μέσων ενημέρωσης που ήταν πρόθυμα να δημοσιοποιήσουν ιστορίες για τον Perry – οι δυσκολίες του τεκμηριώθηκαν υπερβολικά – και όχι από τον ίδιο τον ηθοποιό. Στην πεντηκονταετή καριέρα της ως δημοσιογράφος, οι διάσημοι πελάτες “που ήταν οι πιο δύσκολοι όταν έμπαιναν σε κρίση, ήταν αυτοί που δεν ήθελαν να ακούσουν, που πίστευαν ότι είχαν όλες τις απαντήσεις. Αυτός δεν ήταν ο Matthew”.
Υπήρξαν μερικές καθοριστικές θετικές στιγμές στην εμπειρία του Perry με τον εθισμό και τις προσπάθειες για ανάρρωση. Μία ήταν η ψυχολόγος που του είπε ότι δεν ήταν δικό του φταίξιμο, αλλά ασθένεια. “Η κατανόηση ότι πολεμούσε μια χρόνια ασθένεια άλλαξε όλη του την νοοτροπία γύρω από αυτό”, είπε ο Chapin. Η άλλη ήταν η έκδοση του **2022 memoir** του – αστείο, αυτοσαρκαστικό και αιχμηρό. “Ήταν πάντα, ακόμα και στις χειρότερες στιγμές του, πολύ βοηθητικός και αφοσιωμένος σε άλλους ανθρώπους”, είπε ο Chapin. “Προσέρχονταν σε αυτόν γιατί είχε τόση εμπειρία με την ασθένεια [και τη θεραπεία] που γνώριζε εκατομμύρια τρόπους να προτείνει”.
Το βιβλίο ήταν ένας τρόπος να φτάσει σε ανθρώπους σε μεγάλη κλίμακα. “Ήταν η μεγάλη αφαίρεση του επιδέσμου της ντροπής, για εκείνον”, είπε ο Chapin. “Ήταν ένα πολύ σημαντικό βήμα για εκείνον. Επιστρέφουμε στο στίγμα και ήταν πάντα πολύ συνειδητός ότι η ενοχή και η ντροπή γύρω από [τον εθισμό] ήταν μέρος του αγώνα. Το βιβλίο ήταν ο τρόπος του να πει, ‘Εδώ είμαι, όλα για μένα, καλά, κακά και άσχημα’. Παρουσιάζοντας αυτό στον κόσμο και λαμβάνοντας όλη την αγάπη που πήρε γι’ αυτό, ήταν μεταμορφωτικό για εκείνον”.
Του έλεγαν πάντα πόσο αγαπητός ήταν, είπε η Kasteler-Calio, αλλά ο Perry το έκανε στην άκρη. Τώρα, όπως είπε, με το κοινό να τον ακούει να μιλάει ή τους ανθρώπους που του έγραφαν για τις δικές τους δυσκολίες, “ήταν ακριβώς μπροστά του. Δεν μπορούσες να αρνηθείς τον αντίκτυπο, και ήταν ο Matthew που είχε τον αντίκτυπο, όχι ο Chandler. Όσο σκληρός κι αν ήταν ο αγώνας για εκείνον, αντίστροφα, η δυνατότητα να βοηθάει ανθρώπους ήταν ισάξια. Γι’ αυτό, μόλις τον χάσαμε, δεν υπήρχε αμφιβολία ότι έπρεπε να δημιουργήσουμε αυτό το ίδρυμα και να κάνουμε αυτή τη δουλειά”.
Η καταπολέμηση του στίγματος είναι μία από τις θεμελιώδεις αποστολές του. Μόνο το 50% των Αμερικανών, είπε η Kasteler-Calio, “αναγνωρίζουν ότι [ο εθισμός είναι] ασθένεια. Οι υπόλοιποι πιστεύουν ότι είναι ηθική αποτυχία, και ότι απλώς πρέπει να το ξεπεράσεις, και αυτό δεν είναι σωστό”. Αυτό περιλαμβάνει και το ιατρικό επάγγελμα, είπε. “Οι γιατροί δεν εκπαιδεύονται στο πώς να θεραπεύουν αυτή την ασθένεια”. Θα έπρεπε να είναι υποχρεωτική εκπαίδευση για όλους, όχι μόνο για ειδικούς, ώστε κάθε γιατρός να μπορεί να την αναγνωρίζει, να κατευθύνει τους ανθρώπους στη σωστή θεραπεία – και να είναι προσεκτικός με τις συνταγογραφήσεις του.
Ο Perry γράφει ότι αν δεν είχε πάρει το παυσίπονο που του έδωσε ένας γιατρός σε ένα κινηματογραφικό πλατό νωρίς στην καριέρα του, μετά από τραυματισμό σε ατύχημα με jet ski, ίσως “καμία από τις επόμενες τρεις δεκαετίες δεν θα είχε εξελιχθεί όπως εξελίχθηκε”. Βγαίνοντας από κώμα δύο εβδομάδων το 2018 – αποτέλεσμα ρήξης παχέος εντέρου, ακολουθούμενης από πνευμονία, που προκλήθηκαν από το στρες που είχε υποστεί το σώμα του – ξαναπήρε οπιοειδή. Το ίδρυμα συνεργάζεται με την Dr Sarah Wakeman, ειδικό στην ιατρική εθισμών στο Massachusetts General Hospital της Βοστώνης, και έχει ιδρύσει μια υποτροφία στο όνομα του Perry για να βοηθήσει στην εκπαίδευση γιατρών. “Ένα από τα πράγματα που είναι σημαντικό όταν μιλάμε γι’ αυτό είναι ότι η ανάρρωση είναι δυνατή, αυτή είναι μια θεραπεύσιμη ασθένεια”, είπε ο Chapin. “Όσο πιο επιδέξιοι γινόμαστε στη θεραπεία της, τόσο περισσότερα παραδείγματα ανάρρωσης θα βλέπουμε”.
Μια σύνοδος κορυφής που διοργάνωσε το ίδρυμα τον Σεπτέμβριο συγκέντρωσε περίπου 200 ειδικούς, μαζί με άτομα και κοινότητες με εμπειρία εθισμού, για να δημιουργήσουν συνεργασίες και να μοιραστούν γνώσεις για τα πάντα, από τη θεραπεία έως την πολιτική. Μια εβδομάδα αργότερα, το ίδρυμα συμμετείχε στην Clinton Global Initiative, που διευθύνεται από τους Bill, Hillary και Chelsea Clinton, για να συζητήσει τον αντίκτυπο του στίγματος και πώς να τον εξαλείψει. Σε λιγότερο προβεβλημένο επίπεδο, ένα από τα πρώτα πράγματα που έκανε το ίδρυμα ήταν να δώσει χρήματα σε περίπου 20 εθελοντικές οργανώσεις που είχε εντοπίσει σε όλη την Καλιφόρνια, οι οποίες βοηθούσαν άτομα με εθισμούς και χρειάζονταν απεγνωσμένα χρηματοδότηση. Η Kasteler-Calio χαμογελάει όταν λέει ότι πέρασε δύο μέρες σε βιντεοκλήσεις, προσφέροντας τα χρήματα και προσπαθώντας να πείσει τους ανθρώπους ότι δεν ήταν απάτη. “Αυτό που πρέπει να περάσουν οι άνθρωποι για να υποβάλουν αίτηση για επιχορηγήσεις, είναι ακριβό, απαιτεί πολύ χρόνο. Θέλαμε να έχουν άμεση πρόσβαση στα χρήματα”, είπε.
Υπάρχουν πρωτοβουλίες απασχόλησης για την υποστήριξη ατόμων σε ανάρρωση στην επανένταξή τους στην αγορά εργασίας, και το ίδρυμα υποστηρίζει το Bridge, ένα πρόγραμμα υπό την καθοδήγηση γιατρών που στοχεύει στην παροχή ολοκληρωμένης θεραπείας για άτομα με εθισμούς που αποφυλακίζονται. “Λόγω της εμπειρίας μας με τον Matthew, [ξέρουμε ότι] πρόκειται για μια πολυδιάστατη ασθένεια, και πρέπει να την αντιμετωπίσεις από πολλές διαφορετικές κατευθύνσεις ταυτόχρονα”, είπε ο Chapin. “Υπάρχει μια ιατρική πτυχή, η ψυχολογική πτυχή. Υπάρχει και μια κοινοτική πτυχή. Οι άνθρωποι δεν θεραπεύονται μόνοι τους σε ένα δωμάτιο. Αυτό που βιώσαμε καθ’ όλη τη διάρκεια της εμπειρίας με τον Matthew ήταν ότι υπάρχουν όλες αυτές οι τρύπες στη διαδικασία ανάρρωσης”. Για πολλούς που προσπαθούν να αναρρώσουν, “Μπορείς να έχεις έξι εβδομάδες νηφαλιότητας σε ένα καταφύγιο, και μετά δεν υπάρχει τίποτα, είσαι στον δρόμο. Πρέπει να υπάρχει μια πληρότητα, γιατί η διαδικασία πρέπει να διατηρηθεί για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό που κοιτάζουμε είναι πού υπάρχουν οι τρύπες που μπορούμε να καλύψουμε”.
Ο Perry, λένε και οι δύο, είναι παρών σε όλα αυτά. “Οι έξι μήνες κλάματος, αυτό έχει ήδη συμβεί”, είπε ο Chapin. “Το υπόλοιπο είναι η εργασία πάνω στο έργο του, οπότε είναι ακόμα εδώ μαζί μας, κάθε μέρα”. Όσον αφορά τη συνεχιζόμενη θλίψη του, αυτή, είπε, “είναι η θεραπεία”. Η Kasteler-Calio χαμογελά και λέει: “Κάνουμε αυτό που ήθελε ο Matthew. Το έλεγε ξανά και ξανά: Θέλω να βοηθήσω όσους περισσότερους ανθρώπους μπορώ. Φυσικά, θα προτιμούσαμε να το κάναμε αυτό μαζί του. Μου λείπει τρελά, αλλά το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να συνεχίσουμε αυτή τη δουλειά”.
