Η κυβέρνηση της Ζιμπάμπουε ανακοίνωσε πρόσφατα την επιστροφή 67 αγροκτημάτων σε Ευρωπαίους υπηκόους από τη Δανία, τη Γερμανία, την Ολλανδία και την Ελβετία. Η απόφαση, την οποία γνωστοποίησε στο κοινοβούλιο ο υπουργός Γεωργίας Anxious Masuka στις 7 Μαΐου 2026, αφορά εκτάσεις που είχαν κατασχεθεί στο πλαίσιο του προγράμματος αγροτικής μεταρρύθμισης της χώρας στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Οι εν λόγω φάρμες προστατεύονταν από διμερείς συμφωνίες επενδυτικής προστασίας, υπογεγραμμένες πριν από τις απαλλοτριώσεις.
Η κίνηση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο σχέδιο του προέδρου Emmerson Mnangagwa για την αποκατάσταση των σχέσεων με τις δυτικές κυβερνήσεις και τους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. Με τη χώρα να προσπαθεί να αναδιαρθρώσει το εξωτερικό της χρέος ύψους περίπου 11,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων, η επίλυση των διαφορών για τη γη αποτελεί κεντρικό πυλώνα για την εξασφάλιση οικονομικής βοήθειας, όπως το πρόσφατο πρόγραμμα που ενέκρινε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (IMF) στις 20 Μαΐου 2026.
Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει μια βαθιά αντίφαση στο παγκόσμιο δίκαιο: τα δικαιώματα ιδιοκτησίας Ευρωπαίων εποίκων αντιμετωπίζονται ως επείγοντα και νομικά σεβαστά, ενώ οι διεκδικήσεις των Αφρικανών για τις εκτάσεις που έχασαν κατά την περίοδο της αποικιοκρατίας παραμένουν στο περιθώριο. Από την ίδρυση της αποικίας της Νότιας Ροδεσίας, η κατάσχεση γης από τους ντόπιους πληθυσμούς –συμπεριλαμβανομένων των λαών Ndebele και Shona– υπήρξε συστηματική και βίαιη, χωρίς ποτέ να προβλεφθεί μηχανισμός αποζημίωσης για όσους εκτοπίστηκαν.
Ο αρθρογράφος Tafi Mhaka επισημαίνει ότι, ενώ η Ζιμπάμπουε καταβάλλει προσπάθειες για να αποδείξει στους ξένους επενδυτές ότι είναι ένας “ασφαλής” προορισμός, οι απλοί πολίτες, όπως οι πρόγονοί του που εκτοπίστηκαν σε άγονες περιοχές, παραμένουν αόρατοι για το διεθνές νομικό σύστημα. Η ιστορική αδικία που διαπράχθηκε μέσω του νόμου για τον διαμοιρασμό της γης (Land Apportionment Act) του 1930, εξακολουθεί να διαμορφώνει μια ασυμμετρία όπου η “αγορά” προστατεύεται, αλλά η ανθρώπινη ιστορία και ο πόνος μιας ολόκληρης ηπείρου παραμερίζονται ως άσχετες λεπτομέρειες.
