Θυμάμαι ακόμα ένα σεμινάριο κοινωνιολογίας στο Bristol, όπου ζητήθηκε από εμάς τους φοιτητές να αποτυπώσουμε σε αφίσες τις πρώτες μας σκέψεις για την Κίνα, την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα. Ενώ για την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα οι αναφορές ήταν γεμάτες ενθουσιασμό για την κουλτούρα, την τεχνολογία και την αισθητική τους, για την Κίνα το κλίμα ήταν εντελώς διαφορετικό. Η λίστα περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά σε θέματα λογοκρισίας, προπαγάνδας και παρακολούθησης. Ως η μόνη Κινέζα φοιτήτρια στην αίθουσα, ένιωσα έντονα αυτή τη μονοδιάστατη και αρνητική εικόνα, η οποία αγνοούσε κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής, της κουζίνας ή της ιστορίας μιας χώρας με παράδοση χιλιάδων ετών.
Ωστόσο, τον τελευταίο χρόνο, παρατηρώ κάτι παράδοξο. Οι νέοι της γενιάς Gen Z στη Δύση φαίνεται να διανύουν μια «πολύ κινεζική περίοδο» στη ζωή τους. Μέσω των social media, έννοιες όπως το “Chinamaxxing” γίνονται τάση. Συνήθειες όπως το να πίνει κανείς ζεστό νερό, η κατανάλωση μπίρας Tsingtao ή το να βγάζεις τα παπούτσια σου στην είσοδο, πλασαρίστηκαν ξαφνικά ως δείγματα ενός επιθυμητού τρόπου ζωής. Η τάση αυτή επεκτείνεται σε brands όπως τα HeyTea, Luckin Coffee, Miniso και Pop Mart, αλλά και σε fashion επιλογές, όπως το viral τζάκετ σε στυλ Tang της Adidas. Ακόμη και οι ουρανοξύστες, το γρήγορο delivery με drones και η αίσθηση ασφάλειας που νιώθουν οι τουρίστες στις κινεζικές πόλεις, παρουσιάζονται πλέον ως πρότυπα εκσυγχρονισμού που λείπουν από μια χαοτική Δύση.
Αυτό το πέρασμα από τον φόβο στη γοητεία είναι ξαφνικό και συχνά επιφανειακό. Μήπως, τελικά, αυτή η αναζήτηση της «κινεζικότητας» δεν πηγάζει από γνήσια περιέργεια, αλλά από μια απογοήτευση των δυτικών για τις δικές τους κοινωνίες; Η ειρωνεία είναι ότι πρακτικές που κάποτε θεωρούνταν καθυστερημένες, τώρα αποκτούν αξία επειδή ακριβώς έλαβαν τη «δυτική επικύρωση».
Αντί όμως να απορρίψουμε αυτή τη νέα τάση, ίσως πρέπει να τη δούμε ως μια ευκαιρία. Η Κίνα δεν μπορεί να χωρέσει σε κανένα viral trend, θετικό ή αρνητικό. Για όσους από εμάς βρισκόμαστε στη διασπορά, η πρόκληση είναι να εισάγουμε την πολυπλοκότητα στη συζήτηση. Η περιέργεια, έστω και επιφανειακή, είναι μια πόρτα που ανοίγει. Αντί να εστιάζουμε στο πόσο ρηχή είναι αυτή η μόδα, μπορούμε να την εκμεταλλευτούμε για να επανακτήσουμε το αφήγημα και να δείξουμε την πραγματική, πολυδιάστατη φύση της χώρας μας.
