Η πρόσφατη δήλωση του προέδρου Donald Trump σχετικά με την «περιορισμένη δουλειά» στη Μέση Ανατολή, μετά τις χιλιάδες απώλειες σε Ιράν και Λίβανο, επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της ιρανικής πυρηνικής απειλής. Η φράση-κλειδί για την κατανόηση της τρέχουσας γεωπολιτικής έντασης είναι η **πυρηνική φιλοδοξία του Ιράν**, η οποία σήμερα αντιμετωπίζεται από την Ουάσινγκτον ως υπαρξιακός κίνδυνος που δικαιολογεί ακόμη και στρατιωτικές επεμβάσεις. Ωστόσο, η ιστορική πραγματικότητα κρύβει μια βαθιά ειρωνεία: το πρόγραμμα αυτό δεν ξεκίνησε ως αντι-δυτικό εγχείρημα, αλλά ως ένα φιλόδοξο σχέδιο εκσυγχρονισμού υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Πολιτειών κατά την περίοδο του Σάχη Mohammad Reza Pahlavi.
Τις δεκαετίες του 1950 και 1960, το Ιράν αποτελούσε στρατηγικό σύμμαχο των ΗΠΑ. Μέσω του προγράμματος «Άτομα για την Ειρήνη» της κυβέρνησης Eisenhower, η Ουάσινγκτον παρείχε τεχνογνωσία και εξοπλισμό, ενώ Ευρωπαίοι και Ισραηλινοί σύμβουλοι συνεργάστηκαν στενά για τη θεμελίωση πυρηνικών εγκαταστάσεων στο Bushehr και στο Isfahan. Ο Σάχης οραματιζόταν το Ιράν ως μια ηγετική δύναμη της πυρηνικής εποχής, με την πλήρη ενθάρρυνση της Δύσης.
Η ανατροπή ήρθε με την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Η αποχώρηση των δυτικών ειδικών και η διακοπή της συνεργασίας ανάγκασαν την Τεχεράνη να αναζητήσει νέα μονοπάτια. Κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, οι εγκαταστάσεις έγιναν στόχοι, ενώ η απομόνωση που επιβλήθηκε από τις ΗΠΑ λειτούργησε ως καταλύτης για την επιδίωξη της εθνικής αυτάρκειας. Η τεχνολογική υποδομή που είχε κληρονομηθεί από το φιλοδυτικό παρελθόν χρησιμοποιήθηκε ως βάση για ένα νέο, αυτόνομο πρόγραμμα.
Σήμερα, η Δύση καταγγέλλει ως «απαράδεκτο» αυτό που κάποτε η ίδια βοήθησε να δημιουργηθεί. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το πρόγραμμα έγινε «επικίνδυνο» στα μάτια της Ουάσινγκτον μόνο όταν έπαψε να βρίσκεται υπό τον έλεγχο ενός πιστού συμμάχου. Με τον Donald Trump και τον υπουργό Εξωτερικών Marco Rubio να εξετάζουν πλέον στρατιωτικά σενάρια, η ιστορία επαναλαμβάνεται ως μια τραγική ειρωνεία: η επιδίωξη ελέγχου σε έναν παγκόσμιο παίκτη που αρνείται πλέον να υπηρετήσει τα δυτικά συμφέροντα, οδηγώντας τη Μέση Ανατολή σε μια νέα περίοδο αβεβαιότητας.
