Οι γάτες, από τα αυλές των ναών μέχρι τα μοντέρνα καφέ, έχουν εδώ και αιώνες μαγέψει τις καρδιές στην Κίνα. Τώρα, επιστήμονες ρίχνουν φως στην προέλευση των αγαπημένων μας κατοικιδίων στη χώρα, υποδεικνύοντας ότι η πρώτη τους παρουσία χρονολογείται στην δυναστεία των Τανγκ (618-907), φτάνοντας μέσω του Δρόμου του Μεταξιού.
Ένας κυβερνήτης της επαρχίας κατά την περίοδο των Τανγκ, καταγράφεται ως ο πρώτος άνθρωπος στην ιστορία της Κίνας που έδωσε ονόματα σε δεκάδες γάτες του. Ο φανατικός λάτρης των αιλουρών, μάλιστα, είχε αφιερώσει έναν μεγάλο χώρο στο σπίτι του για να παίζει μαζί τους. Η Γου Ζετιάν, η πρώτη και μοναδική γυναίκα αυτοκράτειρα της Κίνας, λέγεται επίσης ότι χάριζε μια γάτα-κατοικίδιο στους υπουργούς της – μια ιστορία που ανήκει στις παλαιότερες γραπτές μαρτυρίες με σαφή περιγραφή μιας εξημερωμένης γάτας.
Σε μια δημοσίευση στα τέλη του περασμένου μήνα, μια διεθνής ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής τον Λούο Σουτζίν, ερευνητή στη σχολή βιοεπιστημών του Πανεπιστημίου του Πεκίνου, διαπίστωσε ότι η παλαιότερη γνωστή οικόσιτη γάτα στην Κίνα χρονολογήθηκε με ραδιοάνθρακα στο έτος 730, κατά τα μέσα της δυναστείας των Τανγκ. Γενετικά, προέκυψε ότι ήταν πλήρως ή μερικώς λευκή και ανασύρθηκε από την επαρχία Σαανσί, στη βορειοδυτική Κίνα, σε ένα κέντρο του Δρόμου του Μεταξιού.
Η ομάδα δήλωσε ότι οι οικόσιτες γάτες πιθανότατα έφεραν στην Κίνα έμποροι του Δρόμου του Μεταξιού πριν από περίπου 1.400 χρόνια, πολύ αργότερα από την Νεολιθική περίοδο ή την δυναστεία των Χαν (206 π.Χ. – 220 μ.Χ.) όπως πιστευόταν προηγουμένως. Οι ερευνητές από ιδρύματα της Βρετανίας, της Κίνας, της Γερμανίας και της Πορτογαλίας ανέλυσαν 22 οστά μικρών αιλουροειδών, τα οποία ανασύρθηκαν από 14 αρχαιολογικούς χώρους σε όλη την Κίνα, καλύπτοντας χρονικό διάστημα 5.000 ετών, για να ανιχνεύσουν την ιστορία των αλληλεπιδράσεων ανθρώπου-γάτας και την άφιξη των οικόσιτων αιλουροειδών.
«Είναι ενδιαφέρον ότι οι παλαιότερες απεικονίσεις οικόσιτων γατών στην Κίνα χρονολογούνται στην ίδια περίοδο με [την παλαιότερη γνωστή οικόσιτη γάτα], που βρέθηκαν σε ζωγραφικές παραστάσεις μέσα σε δύο τάφους της δυναστείας των Τανγκ στην κεντρική Κίνα», έγραψε η ομάδα. «Αυτές οι ιστορικές καταγραφές υποδηλώνουν ότι οι οικόσιτες γάτες θεωρούνταν εξωτικά κατοικίδια και πιθανότατα κρατούνταν από την αρχαία κινεζική ελίτ, αντανακλώντας την σχετικά πρόσφατη εισαγωγή τους στην Κίνα.»
Η γάτα, ωστόσο, δεν περιλαμβάνεται στα 12 ζώα του κινεζικού ζωδιακού κύκλου: αρουραίος, βόδι, τίγρης, κουνέλι, δράκος, φίδι, άλογο, αίγα, πίθηκος, κόκορας, σκύλος και χοίρος. Ενώ οι απαρχές του συστήματος του ζωδιακού κύκλου είναι ασαφείς, ήταν σταθερά εδραιωμένο μέχρι το δεύτερο μισό της δυναστείας των Χαν, η οποία έληξε σχεδόν 400 χρόνια πριν από τους Τανγκ. Η ομάδα δημοσίευσε τα ευρήματά της στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Cell Genomics.
«Τα ευρήματά μας υποδεικνύουν ότι οι οικόσιτες γάτες ήταν μεταξύ των τελευταίων εξημερωμένων ζώων που εισήχθησαν στην Κίνα, φτάνοντας πολύ αργότερα από άλλα ευρασιατικά εξημερωμένα ζώα όπως τα βοοειδή, τα πρόβατα, οι αίγες και τα άλογα», έγραψε η ομάδα. «Οι πρώτες οικόσιτες γάτες πιθανότατα εισήχθησαν στην Κίνα από εμπορικά καραβάνια μέσω μιας σειράς κόμβων του Δρόμου του Μεταξιού, παρά μέσω σταδιακής διάχυσης που σχετίζεται με αγροτικές κοινότητες. Αυτή η ταχεία εισαγωγή πιθανότατα οδήγησε τις οικόσιτες γάτες στις μεσαίες κοιλάδες της περιοχής του Κίτρινου Ποταμού στην σημερινή δυτική και κεντρική Κίνα, το λίκνο των αρχαίων κινεζικών πολιτισμών.»
Η παλαιότερη οικόσιτη γάτα που αναγνωρίστηκε από 22 δείγματα οστών αιλουροειδών, εκ των οποίων τα 14 ήταν από οικόσιτες γάτες, ανασύρθηκε από το Tongwancheng, έναν βασικό κόμβο στον Δρόμο του Μεταξιού στη δυτική Κίνα. Αυτή η γάτα είναι μία από τις δύο παλαιότερες γνωστές οικόσιτες γάτες που ανακαλύφθηκαν κατά μήκος του μέσου του Δρόμου του Μεταξιού και στην ανατολική Ευρασία. Η άλλη είναι μια αρχαία γάτα από το Καζακστάν, που χρονολογείται από το 775-940. Η ομάδα ανέφερε ότι η γενομική ανάλυση 130 σύγχρονων και αρχαίων ευρασιατικών δειγμάτων γατών πρότεινε ότι οι κινεζικές οικόσιτες γάτες προέρχονται από τη Λεβάντε, μια περιοχή κατά μήκος των ανατολικών ακτών της Μεσογείου – γύρω από το σημερινό Ισραήλ, την Ιορδανία, τον Λίβανο και τη Συρία.
