Η Ουάσιγκτον αποκάλυψε τη νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας (NSS) για το 2025, ένα έγγραφο 33 σελίδων που σηματοδοτεί μια πιθανή ριζική αλλαγή στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ υπό τη δεύτερη θητεία του Προέδρου Donald Trump. Με την ξεκάθαρη υιοθέτηση του δόγματος «America First», η στρατηγική απορρίπτει την παγκόσμια ηγεμονία και τις ιδεολογικές σταυροφορίες, προκρίνοντας έναν πραγματισμό βασισμένο στις συναλλαγές και την προστασία των βασικών εθνικών συμφερόντων: την ασφάλεια της πατρίδας, την οικονομική ευημερία και την περιφερειακή κυριαρχία στο Δυτικό Ημισφαίριο.
Το έγγραφο ασκεί κριτική στις προηγούμενες αμερικανικές υπερβολές, χαρακτηρίζοντάς τες ως αποτυχία που αποδυνάμωσε τη χώρα. Παρουσιάζει την προσέγγιση του Trump ως μια «αναγκαία διόρθωση» για την έλευση μιας «νέας χρυσής εποχής». Η στρατηγική δίνει προτεραιότητα στην επανεκβιομηχάνιση (με στόχο την αύξηση της αμερικανικής οικονομίας από 30 τρισεκατομμύρια σε 40 τρισεκατομμύρια δολάρια έως τη δεκαετία του 2030), στην ασφάλεια των συνόρων και στη σύναψη συμφωνιών, έναντι του πολυμερισμού ή της προώθησης της δημοκρατίας. Αναγνωρίζει έναν πολυπολικό κόσμο, υποβιβάζοντας την Κίνα από «απειλή που πρέπει να παρακολουθείται στενά» σε «οικονομικό ανταγωνιστή» και καλώντας σε επιλεκτική δέσμευση με αντιπάλους. Ωστόσο, οι ενέργειες του Trump κατά τους πρώτους 11 μήνες της προεδρίας του έχουν υπάρξει ασυνεπείς, ακόμη και αντιφατικές, προς τη γραπτή στρατηγική.
Το έγγραφο πιστώνεται προσωπικά στον Trump για τη διαμεσολάβηση ειρήνης σε οκτώ συγκρούσεις (συμπεριλαμβανομένης της κατάπαυσης πυρός Ινδίας-Πακιστάν, της απελευθέρωσης ομήρων στη Γάζα, της συμφωνίας Ρουάντας-ΛΔΚ) και για τη λήψη προφορικής δέσμευσης στη Σύνοδο Κορυφής της Χάγης το 2025, ώστε τα μέλη του NATO να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ. Αναδεικνύει τη μετανάστευση ως κορυφαία απειλή για την ασφάλεια, προτείνοντας τη χρήση θανατηφόρας βίας εναντίον καρτέλ, αν κριθεί αναγκαίο, και απορρίπτει την κλιματική αλλαγή και τις πολιτικές «καθαρού μηδενός» ως επιζήμιες για τα αμερικανικά συμφέροντα.
Η στρατηγική οργανώνει την αμερικανική προσέγγιση γύρω από τρεις πυλώνες: αμυντική προστασία της πατρίδας, το Δυτικό Ημισφαίριο και οικονομική ανανέωση. Δευτερεύουσες εστιάσεις περιλαμβάνουν επιλεκτικές συνεργασίες στην Ασία, την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική.
Σε σχέση με τις προηγούμενες στρατηγικές που δημοσιεύθηκαν επί προεδρίας Trump (2017) και Biden (2022), παρατηρούνται σημαντικές ρητορικές αλλαγές. Από «παγκόσμιος αστυνομικός» μετατρέπεται σε «περιφερειακός ηγεμόνας», εγκαταλείποντας τα «αιώνια βάρη» στο εξωτερικό. Δίνει προτεραιότητα στις Αμερικανικές ηπείρους έναντι της Ευρασίας, θεωρώντας την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή ως δευτερεύοντα θέατρα.
Υπάρχει μια ιδεολογική οπισθοχώρηση, με την προώθηση της δημοκρατίας να εγκαταλείπεται ρητά. Αναζητούνται «ειρηνικές εμπορικές σχέσεις χωρίς επιβολή δημοκρατικών αλλαγών». Οι αυταρχικοί ηγέτες δεν κρίνονται, ενώ η ΕΕ χαρακτηρίζεται «αντιδημοκρατική».
Οι σχέσεις με τους συμμάχους γίνονται πιο συγκρουσιακές. Η Ευρώπη δέχεται αυστηρή κριτική για τη μετανάστευση, τους περιορισμούς στην ελευθερία του λόγου και τους κινδύνους «πολιτισμικής εξάλειψης» λόγω δημογραφικών αλλαγών. Οι ΗΠΑ δεσμεύονται να υποστηρίξουν τα «πατριωτικά» ευρωπαϊκά κόμματα που αντιτίθενται σε αυτό, προκαλώντας κατηγορίες για ρωσική ρητορική από Ευρωπαίους ηγέτες.
Σχετικά με την Κίνα, αναγνωρίζεται η αποτυχία της προηγούμενης προσέγγισης. Επιδιώκονται «αμοιβαία επωφελείς» σχέσεις με έμφαση στην αποτροπή (π.χ. η Ταϊβάν ως προτεραιότητα), χωρίς πλήρη αποσύνδεση, αλλά με περιορισμούς στην τεχνολογία και τις εξαρτήσεις.
Γίνεται αποδοχή του πολυπολικού κόσμου, καλώντας περιφερειακές δυνάμεις να διαχειριστούν τις σφαίρες επιρροής τους (π.χ. Ιαπωνία στην Ανατολική Ασία, αραβο-ισραηλινό μπλοκ στον Κόλπο), σηματοδοτώντας αυτοσυγκράτηση των ΗΠΑ για αποφυγή άμεσων συγκρούσεων.
Η NSS αντιπροσωπεύει μια κοσμοϊστορική αλλαγή στην προσέγγιση των ΗΠΑ προς το NATO, δίνοντας έμφαση στην «μετατόπιση του βάρους» αντί στην άνευ όρων ηγεσία της συμμαχίας. Το NATO παρουσιάζεται όχι ως μια κοινότητα βασισμένη σε αξίες, αλλά ως μια συναλλακτική συνεργασία, όπου οι αμερικανικές δεσμεύσεις συνδέονται με την εκπλήρωση νέων, αυστηρών απαιτήσεων από τους Ευρωπαίους συμμάχους. Αυτός ο επαναπροσδιορισμός «Πρώτα η Αμερική» δίνει προτεραιότητα στους πόρους των ΗΠΑ για τον Ινδο-Ειρηνικό και το Δυτικό Ημισφαίριο, αποκλιμακώνοντας στην Ευρώπη για αποφυγή «αιώνιων βαρών».
Βασικές αλλαγές περιλαμβάνουν την αναστολή της επέκτασης του NATO, την απαίτηση για αμυντικές δαπάνες 5% του ΑΕΠ έως το 2035 και την αποκατάσταση της «στρατηγικής σταθερότητας» με τη Ρωσία μέσω κατάπαυσης πυρός στην Ουκρανία. Ενώ οι ΗΠΑ επαναβεβαιώνουν το Άρθρο 5 και την πυρηνική τους ομπρέλα, σηματοδοτούν πιθανές μερικές αποσύρσεις έως το 2027 εάν η Ευρώπη αποτύχει να ανταποκριθεί, διακινδυνεύοντας την συνοχή της συμμαχίας εν μέσω δημογραφικών και ιδεολογικών κριτικών προς την Ευρώπη. Όταν η Ρωσία ολοκληρώσει την ήττα της Ουκρανίας, η συνέχιση της ύπαρξης του NATO θα αποτελέσει πραγματική ανησυχία.
Η στρατηγική πιστώνει τη διπλωματία του Trump για την υπόσχεση του NATO για το 5% στη Σύνοδο Κορυφής της Χάγης του 2025, αλλά προειδοποιεί για «πολιτισμική εξαφάνιση» στην Ευρώπη λόγω της μετανάστευσης και των χαμηλών ποσοστών γεννήσεων, εικάζοντας ότι ορισμένα μέλη θα μπορούσαν να γίνουν «πλειοψηφικά μη ευρωπαϊκά» εντός δεκαετιών, υπονομεύοντας ενδεχομένως την ευθυγράμμισή τους με τα αμερικανικά συμφέροντα.
Η NSS του Trump σηματοδοτεί μια δραματική αλλαγή στην πολιτική των ΗΠΑ έναντι της σύγκρουσης στην Ουκρανία, πετώντας ουσιαστικά την ευθύνη για τη στήριξη της Ουκρανίας στους Ευρωπαίους. Το τμήμα της NSS που αφορά την Ουκρανία παρουσιάζει μια παραισθησιογόνο εικόνα όσον αφορά τις στρατιωτικές δυνατότητες των ευρωπαϊκών κρατών.
«Θέλουμε η Ευρώπη να παραμείνει ευρωπαϊκή, να ανακτήσει την πολιτισμική της αυτοπεποίθηση και να εγκαταλείψει την αποτυχημένη εστίασή της στην ρυθμιστική ασφυξία… Αυτή η έλλειψη αυτοπεποίθησης είναι πιο εμφανής στη σχέση της Ευρώπης με τη Ρωσία. Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι διαθέτουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα σκληρής ισχύος έναντι της Ρωσίας σχεδόν σε κάθε μέτρο, εκτός από τα πυρηνικά όπλα.»
Ως αποτέλεσμα του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι ευρωπαϊκές σχέσεις με τη Ρωσία είναι πλέον βαθιά αποδυναμωμένες, και πολλοί Ευρωπαίοι θεωρούν τη Ρωσία ως υπαρξιακή απειλή. Η διαχείριση των ευρωπαϊκών σχέσεων με τη Ρωσία θα απαιτήσει σημαντική διπλωματική δέσμευση από τις ΗΠΑ, τόσο για την επανεγκαθίδρυση συνθηκών στρατηγικής σταθερότητας σε ολόκληρη την Ευρασιατική χερσόνησο, όσο και για τον μετριασμό του κινδύνου σύγκρουσης μεταξύ της Ρωσίας και των ευρωπαϊκών κρατών.
«Είναι βασικό συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών να διαπραγματευτούν μια ταχεία παύση των εχθροπραξιών στην Ουκρανία, προκειμένου να σταθεροποιηθούν οι ευρωπαϊκές οικονομίες, να αποτραπεί ακούσια κλιμάκωση ή επέκταση του πολέμου, και να αποκατασταθεί η στρατηγική σταθερότητα με τη Ρωσία, καθώς και να επιτραπεί η μεταπολεμική ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, ώστε να εξασφαλιστεί η επιβίωσή της ως βιώσιμης κατάστασης.»
Ο πόλεμος στην Ουκρανία είχε το παράδοξο αποτέλεσμα να αυξήσει τις εξωτερικές εξαρτήσεις της Ευρώπης, ιδίως της Γερμανίας. Σήμερα, γερμανικές χημικές εταιρείες κατασκευάζουν μερικές από τις μεγαλύτερες μονάδες επεξεργασίας στον κόσμο στην Κίνα, χρησιμοποιώντας ρωσικό φυσικό αέριο που δεν μπορούν να προμηθευτούν στην πατρίδα τους. Η κυβέρνηση Trump βρίσκεται σε διαμάχη με Ευρωπαίους αξιωματούχους που έχουν μη ρεαλιστικές προσδοκίες για τον πόλεμο, οι οποίες στηρίζονται σε ασταθείς κυβερνήσεις μειοψηφίας, πολλές από τις οποίες παραβιάζουν τις βασικές αρχές της δημοκρατίας για να καταστείλουν την αντιπολίτευση. Μια μεγάλη ευρωπαϊκή πλειοψηφία επιθυμεί την ειρήνη, ωστόσο αυτή η επιθυμία δεν μεταφράζεται σε πολιτική, σε μεγάλο βαθμό λόγω της υπονόμευσης των δημοκρατικών διαδικασιών από αυτές τις κυβερνήσεις. Αυτό είναι στρατηγικά σημαντικό για τις Ηνωμένες Πολιτείες ακριβώς επειδή τα ευρωπαϊκά κράτη δεν μπορούν να μεταρρυθμιστούν εάν είναι παγιδευμένα σε πολιτική κρίση.
Δεν προκαλεί έκπληξη, αυτό το τμήμα της NSS του Trump έχει προκαλέσει πανικόβλητη αντίδραση στην Ευρώπη. Ευρωπαίοι ηγέτες, συμπεριλαμβανομένου του πρώην πρωθυπουργού της Σουηδίας Carl Bildt, το χαρακτήρισαν «δεξιότερα της άκρας δεξιάς», προειδοποιώντας για διάβρωση της συμμαχίας. Αναλυτές στο Center for Strategic and International Studies (CSIS) επαινούν τον πραγματισμό του, αλλά επισημαίνουν την έλλειψη διορατικότητας, προβλέποντας μια «πιο μοναχική, πιο αδύναμη» Αμερική. Η Κίνα βλέπει τις διαβεβαιώσεις για την κυριαρχία θετικά, αλλά παραμένει επιφυλακτική απέναντι στις οικονομικές πιέσεις. Στις ΗΠΑ, Δημοκρατικοί, όπως ο βουλευτής Jason Crow, το χαρακτηρίζουν «καταστροφικό» για τις συμμαχίες, δηλαδή το NATO.
Συνολικά, η στρατηγική σηματοδοτεί μια αμερικανική στροφή προς τα μέσα, αναγκάζοντας τους συμμάχους του NATO να αυτοχρηματοδοτήσουν την ασφάλειά τους, διακινδυνεύοντας παράλληλα διασπασμένες συνεργασίες με την Ευρώπη. Τοποθετεί την Αμερική ως μια εύπορη ημισφαιρική δύναμη σε μια πολυπολική τάξη, ποντάροντας στις συμφωνίες και την βιομηχανική αναβίωση για τη διατήρηση της παγκόσμιας επιρροής χωρίς υπερβολική έκταση.
