Η κρίση υπερπληθυσμού στις φυλακές αποτελεί μια από τις σοβαρότερες προκλήσεις για το Βέλγιο, καθώς σε ορισμένες από τις πιο εύπορες χώρες της Ευρώπης οι συνθήκες κράτησης επιδεινώνονται ραγδαία. Στις 39 φυλακές του Βελγίου καταμετρήθηκαν στα μέσα Μαΐου 13.733 κρατούμενοι, αριθμός που υπερβαίνει σημαντικά τη χωρητικότητα των 11.064 θέσεων, σύμφωνα με τη γενική διεύθυνση σωφρονιστικών ιδρυμάτων.

Ο 34χρονος Μπιλάλ, ο οποίος έχει εκτίσει ποινές σε πέντε διαφορετικές φυλακές κατά την τελευταία δεκαετία, περιγράφει συνθήκες εξαθλίωσης: κελιά 9 τετραγωνικών μέτρων που φιλοξενούν έως και τέσσερις κρατούμενους, προβλήματα με κοριούς και ψώρα, αλλά και προσωπικό που βρίσκεται στα όρια της εξάντλησης. Η κατάσταση επιδεινώνεται από την έλλειψη δραστηριοτήτων, με τους κρατούμενους να παραμένουν εγκλεισμένοι έως και 23 ώρες την ημέρα.

«Πρέπει να σταματήσουμε να τους φερόμαστε σαν ποντίκια σε κλουβί», τονίζει ο Γιασίν Σαρικάγια, αντιπρόεδρος των φυλακών των Βρυξελλών. Τον Μάιο, 754 κρατούμενοι αναγκάζονταν να κοιμούνται σε στρώματα στο πάτωμα, ενώ ο Pieter Houbey, αντιπρόεδρος του Κεντρικού Συμβουλίου Παρακολούθησης Φυλακών (CCSP), προειδοποιεί ότι η επανένταξη των κρατουμένων στην κοινωνία καθίσταται πλέον ανέφικτη.

Το πρόβλημα εντάθηκε μετά την απόφαση του 2023 να επιβάλλονται ποινές φυλάκισης για αδικήματα που παλαιότερα αντιμετωπίζονταν με ηλεκτρονική επιτήρηση, αλλά και λόγω της αυστηροποίησης της πολιτικής για τα ναρκωτικά. Ως απάντηση, η βελγική κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο ενοικίασης κελιών στο εξωτερικό, όπως η Εσθονία, το Κόσοβο ή η Αλβανία, ακολουθώντας παρόμοια παραδείγματα από τη Σουηδία και τη Δανία. Ωστόσο, ειδικοί όπως η καθηγήτρια εγκληματολογίας An-Sofie Vanhouche χαρακτηρίζουν αυτές τις κινήσεις ως «λαϊκιστικές και συμβολικές», υπογραμμίζοντας ότι η λύση πρέπει να εστιάζει στην κοινωνική επανένταξη και όχι μόνο στην ασφάλεια.