Ένα νέο, αυστηρό κοινοβουλευτικό πόρισμα στην Κένυα εκθέτει τις βρετανικές στρατιωτικές δυνάμεις που εκπαιδεύονται στη χώρα, κατηγορώντας τες για εκτεταμένα περιστατικά φόνων, σεξουαλικής κακοποίησης, παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και περιβαλλοντικών καταστροφών, μετά από συσσωρευμένες καταγγελίες από τοπικές κοινότητες. Η έκθεση, που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι σοβαρές παραπτωματικές συμπεριφορές Βρετανών στρατιωτών τους έκαναν να αντιμετωπίζονται από τους ντόπιους ως «κατοχική δύναμη».
Για περίπου 60 χρόνια, Βρετανοί στρατιώτες της Μονάδας Εκπαίδευσης του Βρετανικού Στρατού στην Κένυα (BATUK) πραγματοποιούν τακτικές εκπαιδεύσεις στην αφρικανική χώρα, η οποία θεωρείται ιδανική λόγω του ήπιου κλίματός της και των ρεαλιστικών σεναρίων μάχης. Ωστόσο, οι κατηγορίες για κατάφωρες παραβιάσεις, που κυμαίνονται από φόνους έως αλόγιστη απόρριψη στρατιωτικών χημικών, αυξάνονται. Η πιο γνωστή υπόθεση αφορά τη δολοφονία της 21χρονης Κενυάτισσας Agnes Wanjiru, η οποία έλαβε διεθνή δημοσιότητα.
Ακτιβιστές, που εδώ και χρόνια επιδιώκουν απονομή δικαιοσύνης στα κενυατικά δικαστήρια, δήλωσαν στην Al Jazeera ότι η δημοσίευση της έκθεσης αποτελεί «τεράστια νίκη», όχι μόνο για την Κένυα, αλλά και για άλλες αφρικανικές χώρες που φιλοξενούν ξένες στρατιωτικές βάσεις, αλλά διστάζουν να τις ρυθμίσουν. “Το κενυατικό κοινοβούλιο έχει αποδείξει ότι ο Βρετανικός Στρατός δεν είναι υπεράνω του νόμου”, δήλωσε ο James Mwangi, ιδρυτής της ομάδας ακτιβιστών Africa Centre for Corrective and Preventive Action (ACCPA), η οποία ήταν στην πρώτη γραμμή στην προσφυγή στις κενυατικές αρχές και συμβούλευσε τους βουλευτές κατά τη διάρκεια της έρευνάς τους. “Η ατιμωρησία που διαπράχθηκε από αυτές τις δυνάμεις ήταν τρομακτική. Ο κόσμος είδε ότι τα αφρικανικά κοινοβούλια μπορούν να λάβουν μέτρα για την καταπολέμηση των αδικιών από αυτές τις δυνάμεις, και η Κένυα έγινε η πρώτη χώρα στην Αφρική που έκανε κάτι τέτοιο”, πρόσθεσε.
Η BATUK (British Army Training Unit in Kenya) είναι μια μόνιμη εκπαιδευτική δύναμη με έδρα τη Nanyuki, στην κεντρική Κένυα. Στεγάζεται εκεί από την ανεξαρτησία της Κένυας από το Ηνωμένο Βασίλειο το 1963 και διαθέτει περίπου 100 μόνιμο προσωπικό και περίπου 280 περιστρεφόμενους βραχυπρόθεσμους στρατιώτες από το Ηνωμένο Βασίλειο. Η μονάδα εκπαιδεύει Βρετανούς στρατιώτες και παρέχει εκπαίδευση κατά της τρομοκρατίας σε Κενυάτες στρατιώτες που μάχονται την οργάνωση al-Shabab, σύμφωνα με τη Συμφωνία Αμυντικής Συνεργασίας Ηνωμένου Βασιλείου-Κένυας, η οποία, από το 2015, επιτρέπει στους δύο στρατούς να ανταλλάσσουν πληροφορίες και εκπαίδευση.
Ωστόσο, υπήρξαν πολυάριθμες καταγγελίες από κατοίκους σχετικά με τη συμπεριφορά των στρατιωτών. Ισχυρίζονται ότι ο κακός χειρισμός επικίνδυνου υλικού εκπαίδευσης και αχρησιμοποίητων βομβών που αφήνονται στο έδαφος έχουν προκαλέσει σοβαρούς τραυματισμούς, ενώ παράπονα εκφράστηκαν και για τη συμπεριφορά των Βρετανών στρατιωτών απέναντι στις Κενυάτισσες γυναίκες της περιοχής. Πολλές γυναίκες ανέφεραν ότι αναγκάστηκαν να φροντίζουν μόνες τους παιδιά, αφού οι Βρετανοί στρατιώτες με τους οποίους είχαν σχέσεις έφυγαν από τη χώρα στο τέλος της εκπαίδευσής τους.
Η 94σέλιδη έκθεση, που προέκυψε μετά από δεκαπεντάμηνη έρευνα της επιτροπής άμυνας, πληροφοριών και εξωτερικών σχέσεων του κενυατικού κοινοβουλίου, εξέτασε καταγγελίες κατοίκων από τις κομητείες Laikipia και Samburu στην κεντρική Κένυα. Η έκθεση διαπίστωσε ότι οι στρατιώτες της BATUK επέδειξαν μια “ανησυχητική τάση” σεξουαλικών παραπτωμάτων, συμπεριλαμβανομένου του βιασμού, της επίθεσης και της παραμέλησης παιδιών που γεννήθηκαν από στρατιώτες. Επίσης, διαπιστώθηκε ότι η BATUK προκάλεσε σοβαρή περιβαλλοντική ζημιά, με τουλάχιστον μία περίπτωση πυρκαγιάς που κατέστρεψε 4.900 εκτάρια βλάστησης και σκότωσε ζώα. Η BATUK επίσης απέρριψε παράνομα στρατιωτικά απόβλητα και τοξικά υλικά, παραβιάζοντας την κενυατική περιβαλλοντική νομοθεσία.
Η πιο γνωστή υπόθεση αφορά τη δολοφονία της Agnes Wanjiru τον Μάρτιο του 2012, φερόμενη ως δράστης από Βρετανό στρατιώτη. Η Wanjiru, μητέρα ενός πεντάμηνου κοριτσιού, εξαφανίστηκε και βρέθηκε νεκρή δύο μήνες αργότερα σε δεξαμενή αποχέτευσης. Μετά από πολυετείς προσπάθειες της οικογένειάς της, τον Σεπτέμβριο του 2025, ένα κενυατικό δικαστήριο διέταξε τη σύλληψη και έκδοση ενός Βρετανού πολίτη, του Robert Purkiss. Ο Purkiss, που ήταν στην Κένυα για εκπαίδευση την εποχή του θανάτου της Wanjiru, φέρεται να ομολόγησε σε συνάδελφο ότι τη σκότωσε μετά από “σεξ που πήγε στραβά”. Η δίκη του έχει οριστεί για τις 9 Δεκεμβρίου.
Η βρετανική Ύπατη Αρμοστεία στην Κένυα εξέφρασε τη δυσαρέσκειά της για την έκθεση, υποστηρίζοντας ότι η BATUK δεν εκπροσωπήθηκε επαρκώς κατά τη διάρκεια των ακροάσεων και ότι οι δικές της δηλώσεις δεν λήφθηκαν υπόψη. Ωστόσο, η έκθεση συνέστησε να ξεκινήσουν άμεσα διαπραγματεύσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο για την έκδοση του Purkiss στην Κένυα, καθώς και για τη διασφάλιση ότι οι πρώην στρατιώτες της BATUK που έχουν εγκαταλείψει τα παιδιά τους θα αναλάβουν τις ευθύνες τους.
