Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσίασε πρόσφατα ένα φιλόδοξο σχέδιο για την αξιοποίηση δισεκατομμυρίων ευρώ παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, με σκοπό την οικονομική στήριξη της Ουκρανίας και την ενίσχυση της πολεμικής της προσπάθειας για τα επόμενα δύο χρόνια. Ωστόσο, το Βέλγιο εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις, προβάλλοντας νομικούς και οικονομικούς κινδύνους που, όπως φοβάται, ενδέχεται να επωμιστεί μόνο του.
Σύμφωνα με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, οι Βρυξέλλες θα παράσχουν 90 δισεκατομμύρια ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2026-27, ποσό που εκτιμάται ότι καλύπτει μέρος των αναγκών της Ουκρανίας, οι οποίες υπολογίζονται συνολικά σε 137 δισεκατομμύρια ευρώ από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Το υπόλοιπο ποσό αναμένεται να καλυφθεί από “διεθνείς εταίρους”. Η φον ντερ Λάιεν τόνισε τη μακροπρόθεσμη δέσμευση της ΕΕ προς τον ουκρανικό λαό.
Το σχέδιο προβλέπει τη χρήση των παγωμένων ρωσικών κεφαλαίων ως εγγύηση για ένα “δάνειο αποζημιώσεων”, το οποίο θα χρηματοδοτήσει την πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας. Η Ουκρανία θα αποπληρώσει το δάνειο αφού λάβει αποζημιώσεις από τη Ρωσία για τις καταστροφές που προκλήθηκαν από την εισβολή. Παρόλο που η χρηματοδότηση θα μπορούσε να γίνει και μέσω κοινού δανεισμού της ΕΕ, η πλειονότητα των Ευρωπαίων αξιωματούχων, παρά τις αντιρρήσεις του Βελγίου, προκρίνει τη χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.
Η Ρωσία έχει ήδη καταδικάσει το σχέδιο ως “κλοπή”. Από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί για την παροχή άνω των 170 δισεκατομμυρίων ευρώ, κυρίως σε στρατιωτική και ανθρωπιστική βοήθεια.
Το Βέλγιο εκφράζει ανησυχίες ότι η Euroclear, η χρηματοοικονομική εταιρεία εκκαθάρισης που εδρεύει στις Βρυξέλλες και διαχειρίζεται τον κύριο όγκο των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, θα μπορούσε να εμπλακεί σε δαπανηρές δικαστικές διαμάχες, εάν η Ρωσία αμφισβητήσει την απόφαση της ΕΕ ή αν η ενέργεια αυτή βλάψει την εικόνα και το επιχειρηματικό μοντέλο της Euroclear.
Ο Βέλγος υπουργός Εξωτερικών, Μαξίμ Πρεβό, δήλωσε ότι το Βέλγιο δεν επιθυμεί να προκαλέσει αντιπαλότητα με τους εταίρους ή την Ουκρανία, αλλά επιδιώκει να αποφύγει ενδεχόμενες καταστροφικές συνέπειες για ένα κράτος μέλος που καλείται να δείξει αλληλεγγύη χωρίς να λαμβάνει ανάλογη ανταπόδοση. Το Βέλγιο προτιμά την επιλογή του κοινού δανεισμού από τις αγορές, ως μια πιο “γνωστή, ισχυρή και εδραιωμένη επιλογή με προβλέψιμες παραμέτρους”.
Συνολικά, παγώθηκαν περίπου 290 δισεκατομμύρια ευρώ από τα ρωσικά αποθεματικά. Σημαντικό μέρος αυτών των περιουσιακών στοιχείων, περίπου 194 δισεκατομμύρια ευρώ, βρίσκονται στο Βέλγιο, με την Euroclear να διαχειρίζεται περίπου 183 δισεκατομμύρια ευρώ.
